Henio Żytomirski: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 187 bajtów ,  6 miesięcy temu
poprawa linków
m (Poprawiam parametry opisujące autorów w szablonach cytowania)
(poprawa linków)
W lecie 1939 roku chłopiec uczył się jeździć na swoim nowym rowerze i przygotowywał do pójścia do szkoły<ref>{{Cytuj pismo | nazwisko = Fijałkowska| imię =Magdalena | autor = | nazwisko2 = Sulisz| imię2 =Waldemar |tytuł = Tak tęsknię za Heniem| url = http://www.dziennikwschodni.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070615/MAGAZYN/70614030| czasopismo = Dziennik Wschodni| adres czasopisma = | oznaczenie = | wydanie = | strony = | data = 15 czerwca 2007| rok = | miesiąc = miejsce = | issn = | język = | data dostępu = 2015-02-08 | odn =}}</ref>. Jego ojciec chciał, aby Henio uczył się [[Język hebrajski|hebrajskiego]], żeby później wyjechać do [[Palestyna|Palestyny]]<ref name="życiorys" />. Plany te udaremnił wybuch [[II wojna światowa|II wojny światowej]].
 
Na początku wojny ojciec Henia, Szmuel, na pewien czas pojechał do [[Lwów|Lwowa]], starając się uzyskać zgodę dla rodziny na opuszczenie kraju. Próba ta zakończyła się niepowodzeniem, a on wrócił do Lublina. 24 marca 1941 Żytomirskim kazano opuścić mieszkanie na ul. Szewskiej 3 i przenieść się do [[Getto lubelskie|getta]], gdzie zamieszkali na ul. Kowalskiej 11. Szmuel został pracownikiem [[Judenrat]]u i pracownikiem poczty w getcie. Ciotki Henia, Rachela i Estera, pracowały w getcie, a jego matka w domu. Dziadek Froim 10 listopada 1941 zmarł na [[Dur brzuszny|tyfus]]<ref name="Rodzina" />. Przed śmiercią poprosił o pochówek w pobliżu bramy [[Nowy cmentarz żydowski w Lublinie|cmentarza]], aby był „pierwszym, który zobaczy wyzwolenie Lublina”. Jednak w 1943 roku, podczas likwidacji cmentarza, grób i nagrobek Froima Żytomirskiego zostały zniszczone<ref>{{Cytuj stronę | url = http://uczyc-sie-z-historiiuczycsiezhistorii.pl/plprojekt/projekty/zobaczlisty-do-henia-doswiadczenie-pustki-po-zagladzie-lublin/36| tytuł = «Listy do Henia» – doświadczenie pustki po Zagładzie (Lublin)| data dostępu = 20152020-0110-2430 | autor = | nazwisko = | imię = | data = | rok = 2006| miesiąc = | praca = | opublikowany = Uczyć się z historii| oznaczenie = | strony = | język = | archiwum = https://web.archive.org/web/2016030703552220201030103307/http://uczyc-sie-z-historiiuczycsiezhistorii.pl/plprojekt/projekty/zobaczlisty-do-henia-doswiadczenie-pustki-po-zagladzie-lublin/36| zarchiwizowano = 0730.0310.20162020| id = | cytat = | odn =}}</ref>.
 
W nocy z 16 na 17 marca 1942 roku Niemcy rozpoczęli likwidację lubelskiego getta. Najprawdopodobniej do 20 kwietnia 1942 wszystkie kobiety z rodziny Żytomirskich zostały deportowane do [[Obóz zagłady w Bełżcu|obozu zagłady w Bełżcu]] w ramach [[Einsatz Reinhardt|Operacji Reinhard]]. Henio z ojcem zostali przeniesieni do getta na [[Majdan Tatarski|Majdanie Tatarskim]] (jednej z dzielnic Lublina)<ref name="Rodzina" />.
W ramach projektu „Listy do Getta” od 2001 roku młodzież lubelska wysyłała listy na losowo wybrane adresy domów, które istniały w getcie lubelskim (z których większość została zniszczona w 1942 roku przez hitlerowców)<ref>{{Cytuj stronę | url = http://moje.radio.lublin.pl/reportaz-cafe-reportaz-mariusza-kaminskiego-listy-do-getta.html| tytuł = Listy do getta | data dostępu = 2015-01-24 | autor = | nazwisko = Kamińsky | imię = Mariusz | data = 13.03.2004| rok = | miesiąc = | praca = | opublikowany = Radio Lublin| oznaczenie = | strony = | język = | archiwum = http://www.webcitation.org/6VtYJM7CA| zarchiwizowano = 24.01.2015| id = | cytat = | odn =}}</ref>. Następnie listy te wracały do nadawców z adnotacjami „nie ma takiego adresu” lub „adresat nieznany”<ref name="Kręgi pamięci">{{Cytuj książkę | autor = Tomasz Pietrasiewicz|autor link=Tomasz Pietrasiewicz | tytuł = Kręgi pamięci| wydawca = [[Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”]]| miejsce = Lublin| rok = 2008| strony = 120| isbn = 978-83-61064-18-3}}</ref>. W 2002 roku wśród odbiorców tych listów po raz pierwszy pojawił się Henio Żytomirski<ref name="Kręgi pamięci" />. Od 2005 roku projekt ten – już pod nazwą '''„Listy do Henia”''' – koncentruje się na historii chłopca i realizowany jest w ramach obchodów „Dnia Pamięci o Holokauście i przeciwdziałaniu zbrodniom przeciw ludzkości”<ref>{{Cytuj stronę | url = http://wiadomosci.ngo.pl/wiadomosci/189425.html| tytuł = «Listy do Henia» – Dzień Pamięci o Holokauście i przeciwdziałaniu zbrodniom przeciw ludzkości| data dostępu = 2015-01-24 | autor = | nazwisko = Krzykała| imię = Monika | data = 13.04.2006| rok = | miesiąc = | praca = | opublikowany = Portal organizacji pozarządowych| oznaczenie = | strony = | język = | archiwum = http://www.webcitation.org/6VtYdQciB| zarchiwizowano = 24.01.2015| id = | cytat = | odn =}}</ref>. „Nie da się zapamiętać 40 tysięcy twarzy lubelskich ofiar Holocaustu. Zapamiętaj chociaż jedną”<ref name="Henio, Chaim" />.
 
Począwszy od 2005 roku, 19 kwietnia na schodach [[Bank Polska Kasa Opieki|Banku Pekao]] przy [[Krakowskie Przedmieście w Lublinie|Krakowskim Przedmieściu]] 64 (przed wojną siedziba [[Bank Gospodarstwa Krajowego|Banku Gospodarstwa Krajowego]]) instalowana jest reprodukcja ostatniego zdjęcia Henia – to jest to samo miejsce, gdzie chłopiec został sfotografowany w 1939 roku na dwa miesiące przed wybuchem wojny. W tym miejscu instalowana jest także specjalna skrzynka, do której wszyscy goście – uczniowie lubelskich szkół i przypadkowi przechodnie – wrzucają listy napisane do Henia<ref>{{Cytuj pismo | nazwisko = Wilkowski| imię =Marcin | autor = |tytuł = Powrót Henia Żytomirskiego| url = http://wilkowski.org/wp-content/uploads/downloads/2012/03/powrot_henia_zytomirskiego_wilkowski.pdf| czasopismo = Kultura Współczesna| adres czasopisma = | oznaczenie = | wydanie = №1| strony = 202-211| data = | rok = 2010| miesiąc = miejsce = | issn = | język = | data dostępu = 2015-02-08 | odn =}}</ref>. Uczniowie biorą wcześniej udział w warsztatach, których celem jest zapoznanie uczestników z tematem Holokaustu przez pryzmat losu jednego dziecka<ref>{{Cytuj pismo | nazwisko = Miłkowska| imię =Małgorzata | autor = |tytuł = Listy do Henia| url = http://zamekcpe.poznan.pl/fotkiwp-content/themes/cpe/files/CPE_poradnik_metodyczny.pdf| czasopismo = Poradnik metodyczny. Edukacja kulturowa| adres czasopisma = | oznaczenie = | wydanie =| strony = 34-51| data = | rok = 2014| miesiąc = | miejsce = Poznań| issn = | język = | data dostępu = 20152020-0210-0830 | odn =}}</ref>.
[[Plik:Henio Zytomirsky. Elementarz.jpg|mały|Zdjęcie Henia na wystawie „Elementarz”]]
'''„Elementarz – Dzieci w obozie na Majdanku”'''. W 2003 roku w ramach programu [[Unia Europejska|UE]] „Nazistowskie obozy koncentracyjne w pamięci historycznej” Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” we współpracy z [[Lublin (KL)#Tereny obozowe i muzeum|Państwowym Muzeum na Majdanku]] przygotował wystawę „Elementarz – Dzieci w obozie na Majdanku”. Wystawa ulokowana jest w obozowym baraku nr 53 i poświęcona czwórce dzieci, które były więźniami obozu: żydowskim – Henrykowi Żytomirskiemu i [[Halina Birenbaum|Halinie Grynsztejn]], Polce Janinie Buczek i Białorusinowi Piotrowi Kiriszczence<ref>{{Cytuj pismo | nazwisko = Ziębińska-Witek| imię =Anna | autor = |tytuł = Reprezentacje «Wiedzy trudnej». Elementarz Tomasza Pietrasiewicza| url = httphttps://historyka.edudocplayer.pl/fileadmin/user_upload/news/Historyka_40/Warsztat_1_Ziebinska_7025523-Z-warsztatu-pracy-historyka-reprezentacje-wiedzy-trudnej-elementarz-tomasza-pietrasiewicza.pdfhtml| czasopismo = Historyka| adres czasopisma = | oznaczenie = | wydanie =T. XL| strony = 59-71| data = | rok = 2010| miesiąc = | miejsce = Poznań| issn = | język = | data dostępu = 20152020-0210-0830 | odn =}}</ref>. Przestrzeń baraku symbolicznie dzieli się na dwie części – „świat szkoły i elementarza” oraz „świat obozu”. Wystawa pokazuje losy dzieci w obozie koncentracyjnym, które zostały przymusowo wyrzucone z prostego i naiwnego świata elementarza i rzucone w świat obozu<ref>{{Cytuj stronę | url = http://tnn.lublin.pl/elementarz/prasa/18.html| tytuł =«Żyła sobie raz Elżunia»| data dostępu = 2015-01-24 | autor = | nazwisko = Grudzińska| imię = Marta| data = | rok = 2003| miesiąc = | praca = | opublikowany = Niecodziennik Biblioteczny| oznaczenie = | strony = | język = | archiwum = httphttps://wwwweb.webcitationarchive.org/6VtYmLIjiweb/20160304043145/http://tnn.lublin.pl/elementarz/prasa/18.html| zarchiwizowano = 2404.0103.20152016| id = | cytat = | odn =}}</ref>. Wystawa jest niedostępna dla zwiedzających<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.majdanek.eu/articles.php?acid=148| tytuł =Elementarz – Dzieci w obozie na Majdanku| data dostępu = 2015-02-21 | autor = | nazwisko = | imię = | data = | rok = | miesiąc = | praca = | opublikowany = Państwowe Muzeum na Majdanku| oznaczenie = | strony = | język = | archiwum = http://www.webcitation.org/6WVCutlmk| zarchiwizowano = 21.02.2015| id = | cytat = | odn =}}</ref>.
 
Utworzone zostały dwa '''web-albumy zdjęć''' – jeden poświęcony wyłącznie chłopcu, a drugi jego rodzinie. Pomimo stosunkowo niewielkiej ilości materiału, albumy mają znaczną wartość historyczną i przekazują informacje na temat życia Żydów w Lublinie przed wojną. Analiza zdjęć dowodzi serdecznych stosunków panujących w rodzinie Żytomirskich i przedstawia relacje międzypokoleniowe (spacer dziadka Froima z wnukami, pożegnanie z wyjeżdżającym do Palestyny Leonem, spotkania rodzinne itp.)<ref name="The Absent Jewish Child">{{Cytuj pismo | nazwisko = Stańczyk| imię =Ewa| autor = |tytuł = The Absent Jewish Child: Photography and Holocaust Representation in Poland| url = https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14725886.2014.951536#.VLFvIHvpzTA| czasopismo = Journal of Modern Jewish Studies| adres czasopisma = | oznaczenie = | wydanie =Volume 13, Issue 3| strony = 360-380| data = | rok = 2014| miesiąc = | miejsce = Poznań| issn = | język = en| data dostępu = 2015-02-08 | odn =}}</ref>. Tym albumom internetowym towarzyszy papierowa broszura „Henio. Historia jednego życia”<ref>{{Cytuj książkę | autor = Tomasz Pietrasiewicz|autor link=Tomasz Pietrasiewicz | tytuł = Henio. Historia jednego życia| url = http://biblioteka.teatrnn.pl/dlibra/dlibra/docmetadata?id=19463&from=publication|wydawca = Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”| miejsce = Lublin| rok = 2005| strony = 24| isbn =}}</ref>. Według Ewy Stańczyk ta książeczka sugeruje analogię z „Księgami Pamięci”, ale w przeciwieństwie do nich, napisana jest przez [[goj]]ów<ref name="The Absent Jewish Child" />.