Magia apotropeiczna (ochronna): Różnice pomiędzy wersjami

Rozmiar się nie zmienił ,  1 rok temu
m
→‎Apotropeion: poprawiono dwie "literówki"
m (→‎Apotropeion: poprawiono dwie "literówki")
[[Plik:Kalava Mauli Wikipedia.jpg|mały|Kalava – czerwona nić ochronno – rytualna, czasami z amuletami, występująca na subkontynencie indyjskim]]
'''Magia apotropeiczna (magia ochronna) -''' pojęcie z zakresu [[Antropologia kulturowa|antropologii kulturowej]]. Termin [https://slowianskibestiariusz.pl/zycie-slowian/inne/apotropeion/ apotropeion] pochodzi z [[Język grecki|języka greckiego]] od słowa oznaczającego obronę (''apotretyny'' „do odwrotu” od ''apo'' – „od” i ''trepein'' do „odwracania”). Greccy szamani, składali ofiary „odwracającym się bogom” (''ἀποτρόπα τουί'', ''apotropaioi theoi''), chtonicznym bóstwom i bohaterom, którzy zapewniają bezpieczeństwo i odrzucają zło. Terminem magii apotropeicznej określa się ogół praktyk, charakteryzujących się użyciem ochronnych środków magicznych, zarówno w postaci rytuałów i wykorzystywanych w ich trakcie rekwizytów – [https://slowianskibestiariusz.pl/zycie-slowian/inne/apotropeion/ apotropeionów], jak również i zakazów (np. [[tabu]]). Celem tych praktyk jest ochrona człowieka przed najróżniejszymi nieszczęściami (choroba, żywioły), mocami zła (uroki, demony, złe duchy) oraz nieuprawnionymi kontaktami ze sferą [[sacrum]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Apotropeion |data = 2016-03-16 |data dostępu = 2019-01-26 |opublikowany = Słowiański Bestiariusz |url = https://slowianskibestiariusz.pl/zycie-slowian/inne/apotropeion/ |język = pl-PL}}</ref>.
[[Plik:Allium sativum - Garlic 01.jpg|mały|Czosnek – roślinny aportopeionapotropeion]]
[[Plik:Rosary&scapular.jpg|mały|Różaniec i szkaplerz – apotropeiony święte]]
 
Część tych przedmiotów stawała się magiczna dopiero poprzez wykonanie odpowiednich czynności lub określone ich przygotowanie. Np. [[Strój ludowy|stój ludowy]] nabierał właściwości apotropeicznych – ochronnych poprzez odpowiednie jego uszycie, wykorzystanie jako dodatków szczególnych materiałów/substancji czy noszenie go poprzez daną osobę podczas [[Obrzęd przejścia|fazy liminalnej]] (przejściowej). W trakcie fazy tej, zarówno noszący jak i jego ubiór ulegali swoistej [[Transformacja|transformacji]] i nabierali nowych cech. Podobne do stroju właściwości posiadało również malowanie ciała oraz wszelkie jego modyfikacje ([[tatuaż]]e, [[kolczyk]]i, [[Skaryfikacja (modyfikacja ciała)|skaryfikacje]]), a także [[maski]] np. w przypadku kata, które wcale nie pełniły funkcji ukrywającej jego [[Tożsamość|tożsamości]] (gdyż ta była powszechnie znana), ale miały chronić go przed rzucanymi [[czar]]ami i [[urok]]ami, jak chociażby złym spojrzeniem.
 
W [[Kultura ludowa|kulturze ludowej]] skuteczność apotropeionów polegała na tworzeniu granicy, która izolowała człowieka i jego najbliższe otoczenie (mógł to być zarówno dom jak i cała wieś) od tego obcego świata, z którym kontakt mógł narazić na niebezpieczeństwo. W antropologii kulturowej podział świata na wewnętrzny – swojski, bezpieczny, oswojony, piękny nosi termin ''[http://www.lemko.org/magura/scholar/kubica/3.htm orbis interior],'' natomiast pełną jego inwersją jest ''[http://www.lemko.org/magura/scholar/kubica/3.htm orbis exterior]'', czyli świat zewnętrzny – obcy, niebezpieczny, niepewny. Przestrzenie te i ich znaczenie, jak i praktyki wykonywane np. w momencie przejścia przez próbpróg opisują m.in. Mirosław Marczyk w [https://g.co/kgs/bN25V6 Komentarzach do Polskiego Atlasu Etnograficznego]<ref>Marczyk M., Wybrane zagadnienia dotyczące progu w magii, [w:] Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego, red.Biernacka M., Bohdanowicz J., Klimaczewska J., Wrocław 1999, s.183-196.</ref>, czy Magdalena Sulima w [[Czasopismo Techniczne|Czasopiśmie Technicznym]]<ref>Sulima M., Miejsce zamieszkania a przestrzeń publiczna albo swojskość i obcość, [w:] Czasopismo Techniczne. Architektura, s.223-228.</ref>[[Czasopismo Techniczne|.]]
 
Mogą one też odwracać już istniejące niebezpieczeństwo poprzez wytworzenie granicy i oddzielenie ludzkiej, uporządkowanej [[enklawy]] od kosmicznego [[chaos]]u.