Krainy historyczne w Polsce: Różnice pomiędzy wersjami

Rozmiar się nie zmienił ,  8 miesięcy temu
brak opisu edycji
m (→‎Przypisy: ilustracja)
{{Dopracować|należy zastosować używaną w literaturze definicję krainy historycznej, obecnie pomieszane są krainy historyczne (tj. region istniejący obecnie i nawiązujący do dawnych jednostek, np. Wielkopolska) z dawnymi jednostkami politycznymi lub administracyjnymi, które nie są traktowane jako istniejące współcześnie (np. Prusy)}}
 
[[Plik:Regiony historyczne Polski.jpg|centrujthumb|bezramki|458x458px500px|Regiony historyczne Polski na podstawie podziału administracyjnego w latach 1466 - 1657]]
 
'''Krainy historyczne w Polsce''' – obszary powiązane wspólną [[historia|historią]] i [[kultura|kulturą]], niekiedy także więzami gospodarczymi na przestrzeni wieków.
 
Według [[Norman Davies|Normana Daviesa]] we współczesnych granicach [[Polska|Polski]] znajdują się (niektóre tylko częściowo) następujące [[kraina historyczna|krainy historyczne]]<ref>[[Norman Davies|Davies N.]], ''Boże igrzysko. Historia Polski'', t. 1, Kraków 1994, s. 54-63.</ref>: [[Wielkopolska]] ([[łacina|łac.]] ''Polonia Maior''), [[Małopolska]] (łac. ''Polonia Minor''), [[Mazowsze]] (łac. ''Mazovia''), [[Kujawy]] (łac. ''Cuiavia''), [[Śląsk]] (łac. ''Silesia''), [[Pomorze]] (łac. ''Pomerania'', składające się z dwóch krain o odmiennej przeszłości historycznej – [[Pomorze Gdańskie]] i [[Pomorze Zachodnie]]), [[Prusy (kraina historyczna)|Prusy]] (łac. ''Prussia''), [[Polesie]] (łac. ''Polesia''), [[Ruś Czerwona]] (łac. ''Ruthenia Rubra'') oraz [[Podlasie]] (łac. ''Podlachia'', początkowo nieuwzględniane)<ref name="a">Dodatkowo według wydania z 2007 roku.</ref>. W Polsce środkowej wymieniane są także [[ziemia sieradzka]] (łac. ''terra Siradiae'') i [[ziemia łęczycka]] (łac. ''terra Lanciciensis'')<ref name=":0" />.
 
Na terenie dawnych Prus wyróżnia się historyczne [[Warmia|Warmię]], [[Barcja|Barcję]] oraz [[Mazury]]<ref>[http://www.bartoszyce.pl/ez39/index.php/pol/bartoszyce_dzis/charakterystyka_miasta Mapa - krainy historyczne w obrębie województwa warmińsko-mazurskiego]</ref>, ponadto wrócił do użytku termin [[Prusy Górne|Górne Prusy]] (niem. ''Oberland''). Pozostałe dawne pruskie krainy leżą w obrębie wyżej wymienionych. Również polska część [[Mała Litwa|Litwy Pruskiej]] pokrywa się z północną częścią Mazur. Dodatkowo za oddzielne krainy historyczne częściowo leżące w Polsce należy uznać [[Suwalszczyzna|Suwalszczyznę]], [[Orawa (region)|Orawę]]<ref>[http://www.orawa.turystyka.pl/index.php?go=10 Informacje o krainie w Orawskim Portalu Turystycznym]</ref>, [[Spisz]]<ref>[http://www.spisz.org/?q=node/7 Stowarzyszenie Rozwoju Spisza i Okolicy: ''Charakterystyka regionu'']</ref> oraz [[Łużyce]]<ref>[http://www.podroze.pl/wyprawa/relacja/polskie-luzyce,624/ Informacje o polskiej części Łużyc w portalu podroze.pl]</ref>, z których do Polski należą zarówno wschodnie krańce Łużyc Dolnych ([[Żary]]), jak i Górnych ([[Zgorzelec]], [[Lubań (województwo dolnośląskie)|Lubań]]). Do Polski należą również terytoria historycznych [[Czechy (kraina)|Czech]] ([[ziemia kłodzka]]) oraz [[Morawy|Moraw]] (uzyskane w wyniku [[Granica polsko-czechosłowacka#Korekty graniczne|korekt granicznych]] obszary koło [[Osobłoga (wieś)|Osoblahy]]). Bardziej szczegółowa mapa krain historycznych: [https://histmag.org/grafika/2016_articles/reg_hist_2.jpg (1)]<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Polska: regiony historyczne |wydawca = histmag.org |archiwum = https://histmag.org/grafika/2016_articles/reg_hist_2.jpg}}</ref>.
 
Poza wschodnimi [[granice Polski|granicami Polski]] ustalonymi w 1945<ref>Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej ({{Dziennik Ustaw|1946|2|5}}).</ref> pozostają krainy historyczne (lub ich części), które znajdowały się na terytorium [[I Rzeczpospolita|Rzeczypospolitej]] do czasu [[rozbiory Polski|rozbiorów]] (1772–1795) oraz na terytorium [[II Rzeczpospolita|II Rzeczypospolitej]] do czasu zawarcia porozumień między mocarstwami [[wielka trójka|wielkiej trójki]] (1943–1945)<ref>{{cytuj książkę | autor=Krystyna Kersten | tytuł=Jałta w polskiej perspektywie | wydawca=Aneks Publishers | miejsce=London | rok=1989 | strony=101–110 | isbn=0-906601-58-4}}</ref><ref>{{cytuj książkę | autor=Edmund Jan Osmańczyk | tytuł=Encyklopedia ONZ i stosunków międzynarodowych | wydawca= Państwowe Wydawnictwo „Wiedza Powszechna” | miejsce=Warszawa | rok=1982 | strony=256, 258, 408 | isbn=83-214-0092-2}}</ref>. Od czasów [[Kazimierz III Wielki|Kazimierza Wielkiego]] w skład [[Korona Królestwa Polskiego|Korony Królestwa Polskiego]] wchodziły duża część [[Wołyń|Wołynia]] i [[Podole|Podola]]. Po [[Unia lubelska|unii lubelskiej]] (1569) do Korony Królestwa Polskiego w ramach [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej Obojga Narodów]] wchodziły: [[Wołyń]] (łac. ''Volhynia''), [[Podole]] (łac. ''Podolia''), [[Ukraina (Naddnieprze)|Ukraina]] (łac. ''Ucraina'')<ref name="a" /> oraz [[Inflanty]] (łac. ''Livonia'').
[[Plik:Regiony historyczne Polski.jpg|centruj|bezramki|458x458px|Regiony historyczne Polski na podstawie podziału administracyjnego w latach 1466 - 1657]]
 
== Przypisy ==
* [[Prowincja (I Rzeczpospolita)|prowincja]] (w I Rzeczypospolitej)
* [[ziemia (administracja)|ziemia]] w dawnej Polsce
 
==Atlas==
 
Bardziej szczegółowa mapa krain historycznych: [https://histmag.org/grafika/2016_articles/reg_hist_2.jpg (1)]
 
{{Polska tematy i zagadnienia}}