Mauzoleum w Wałbrzychu: Różnice pomiędzy wersjami

jęz., int.
(jęz., int.)
|commons =
}}
'''Mauzoleum w Wałbrzychu''' ([[Język niemiecki|niem.]] ''Schlesier-Ehrenmal'') – [[mauzoleum]] upamiętniające 170 tys. [[Ślązacy|Ślązaków]], którzy zginęli podczas [[I wojna światowa|I wojny światowej]], ofiary wypadków w kopalniach i 25. lokalnych bojowników ruchu [[Narodowy socjalizm|narodowo-socjalistycznego]]. Budowla znajduje się na wschód od centrum miasta, na północnym zboczu [[Niedźwiadki (Góry Wałbrzyskie)|Niedźwiadków]] przy niebieskim szlaku turystycznym na wysokości ok. 510-530 m n.p.m. Według opracowań naukowych, budowla nie jest mauzoleum w sensie dosłownym, ale [[Cenotaf|cenotafem]] -grobowcem pozornym.
 
== Historia ==
W okresie [[Dwudziestolecie międzywojenne|dwudziestolecia międzywojennego]] w ówczesnych Niemczech, była bardzo popularna była idea stawiania pomników oddających cześć ofiarom [[I wojna światowa|I wojny światowej]]. Stanowiły one podstawę tożsamości ludzkiej i pamięci o przodkach. Klęska i ofiary poniesione przez Niemcy podczas I wojny światowej wpłynęły na popularność tej formy pamięci społecznej, propagowanej już w okresie [[Republika Weimarska|Republiki Weimarskiej]]. Przeważnie były one w każdej miejscowości, zazwyczaj w skromnej formie i treści tablicy. [[Obelisk|Obeliski]] i grobowce stawiano z inicjatywy lokalnych społeczności w celu zachowania pamięci o zmarłych.
[[Plik:Nowe Miasto, Wałbrzych, Poland - panoramio (22).jpg|mały|[[Krużganek|Krużganki]] Mauzoleum]]
Pomysł budowy pomnika ofiar I wojny światowej w Wałbrzychu pierwotnie wiązał się z potrzebą uhonorowania 1780 poległych mieszkańców miasta, jednak ze względu na sytuację polityczną i gospodarczą dopiero po przejęciu rządów przez nazistów powrócono do tej idei w latach 1935-36. Z prośbą o wsparcie władze miejskie zwróciły się organizacji VDK (Ludowego Związku Opieki nad Niemieckimi Grobami Wojennymi) która udzieliła pomocy, jednocześnie wykorzystując okazję do propagowania ideologii państwowej w rejonie skrajnie antynazistowskim. Społeczeństwo wałbrzyskie w drugiej połowie lat 30. XX wieku miało typowo [[Socjaldemokracja|socjaldemokratyczne]] i [[Lewicowy libertarianizm|lewicowe]] poglądy niż [[Nacjonalizm|nacjonalistyczne]], zwłaszcza, że pomimo wizyty [[Adolf Hitler|Hitlera]] w 1932 Wałbrzych nie uległ nazistowskiej propagandzie. Ta charakterystyka w całości stanowiła atut, który zaważył na podjęciu decyzji. Nowy projekt miał upamiętniać nie tylko wspomnianych 1780 wałbrzyszan, ale około 177 000 wszystkich Ślązaków poległych na frontach Wielkiej Wojny, niezliczone ofiary katastrof przy pracy, a także 25 bohaterów ruchu nazistowskiego. Podkreślano w ten sposób fakt, iż w kształtowaniu państwa nazistowskiego brali udział na równi żołnierze, ludzie pracy i bojownicy ruchu nazistowskiego.