Bitwa pod Maratonem: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 52 bajty ,  5 miesięcy temu
poprawa przek., int., drobne redakcyjne, WP:SK+mSK+ToS+Bn,
m (Wycofano edycje użytkownika 2A01:11CF:404:9900:A1D5:6D3C:B14D:FB98 (dyskusja). Autor przywróconej wersji to KrzysM99.)
Znacznik: Wycofanie zmian
(poprawa przek., int., drobne redakcyjne, WP:SK+mSK+ToS+Bn,)
{{dopracować|źródła=2013-08|Potrzebne źródła w poszczególnych sekcjach artykułu}}
{{Inne znaczenia|'''historycznej bitwy'''|[[Bitwa pod Maratonem (film)|film o takim tytule]]}}
{{Wojna infobox
|nazwa = Bitwa pod Maratonem
|opis grafiki = plan sytuacyjny bitwy
|czas = [[12 września]] [[490 p.n.e.]]
|miejsce = [[Maraton (miastomiejscowość)|Maraton]]
|terytorium = [[Attyka (kraina historyczna)|Attyka]]
|przyczyna = Wysłanie 20 okrętów przez Ateny i [[Eretria|Eretrię]] na pomoc [[Jonia|Jonom]]
|dowódca1 = [[Miltiades]] i [[Kallimach (polemarch)|Kallimach]]†
|dowódca2 = [[Datis]] i [[Artafernes]]
|siły1 = 10 tys. Ateńczyków, 1 000tys. Platejczyków
|siły2 = nie więcej niż 20 tys.,<br />26 tys. według [[Herodot]]a, 20–100 tys. piechoty i 1 0001000 jeźdźców (współczesne przypuszczenia), 200 okrętów
|straty1 = 192 Ateńczyków, 11 Platejczyków ([[Herodot]])
|straty2 = 6400 żołnierzy, 7 okrętów spalono ([[Herodot]])
|nazwa=[[I wojna perska]]
|bitwy=[[Bitwa pod Efezem|Efez]] – [[Bitwa pod Miletem|Milet]] – '''Maraton'''}}
'''Bitwa pod Maratonem''' – najważniejsza bitwa pierwszej wielkiej inwazji [[PersjaIran|perskiej]] na [[Grecja|Grecję]], która miała miejsce w roku [[490 p.n.e.|490 p.n.e,]] rozegrana pod małą miejscowością [[Maraton (miastomiejscowość)|Maraton]], usytuowanej we wschodniej [[Attyka (kraina historyczna)|Attyce]].
 
== Prolog ==
Po upadku [[powstanie jońskie|powstania jońskiego]] ([[499499–494 p.n.e.|499]]-[[494 p.n.e.|494]]re) król Persji [[Dariusz I Wielki|Dariusz I]] postanowił podbić Grecję, którą zamierzał ukarać za opowiedzenie się po stronie powstańców.
 
W [[492 p.n.e.]] r. wysłał do Grecji armię pod dowództwem [[Mardoniusz]]a, który doprowadził do zwycięstwa Persów w [[Tracja|Tracji]]. Natarcie zostało jednak zatrzymane, gdyż [[sztorm]] w okolicy półwyspu [[Athos]] zniszczył większą część [[flota|floty]] perskiej, zmuszając Mardoniusza do odwrotu.
 
== Kampania perska ==
Dariusz planował poprzez kolejne ataki podporządkować sobie całą Grecję, korzystając z faktu, iż część ''[[polis]]'', w obawie przed stratami, odmówiła udziału w wojnie.
 
Król perski wysłał kolejną armię pod wodzą [[Datis]]a i [[Artafernes]]a, która wylądowała na [[Eubea|Eubei]], gdzie spacyfikowała [[Karistos|Karystos]] i [[Eretria|Eretrię]], a następnie w [[Attyka (kraina historyczna)|Attyce]] wschodniej, w okolicach [[Maraton (miastomiejscowość)|Maratonu]], skąd zamierzała uderzyć na [[Ateny]]. Armia ta liczyła najprawdopodobniej około 25 tys. piechoty i (być może) kilkaset jazdy.
 
Ateńczycy ruszyli spiesznym marszem naprzeciw, zostawiając z tyłu siły lekkie, a jednocześnie wysłali posłańca do [[Sparta|Sparty]]. Ten osiągnął cel 9 września. Spartanie przyrzekli pomoc, jednak dopiero po zakończeniu świąt [[Apollo (mitologia)|Apollina]] Karnejskiego (20 września). Uczestnictwo w wojnie w trakcie świąt religijnych było bowiem w tamtych czasach [[świętokradztwo|świętokradztwem]].
 
== Przygotowania Ateńczyków ==
Schodząca ze stoków [[PentelikonPentelejkon|Pentelikonu]]u armia ateńska (10 tys. ludzi) pod wodzą 10 [[Strateg (Grecja)|strategów]], reprezentujących 10 ateńskich [[fyla|fyl]] (po drodze dołączyło do niej jeszcze około tysiąca [[Plateje|Platejczyków]]), ujrzała flotę nieprzyjacielską przy brzegu i rozłożone obozem wojska. Odkryte zostały również wrogie oddziały konnicy, których [[falanga]] najbardziej się obawiała ze względu na możliwość oskrzydlenia. Z tego względu armia grecka zatrzymała się w Gaju [[Herakles]]a i czekała na dogodną okazję do natarcia.
 
Tymczasem wśród dowodzących [[Strateg (Grecja)|strategów]] nie było jedności, pięciu chciało wracać do Aten i bronić się zza murów,; pięciu, z [[Miltiades]]em na czele, skłaniało się ku walce w polu. Wezwano [[archont|archonta-polemarcha]] [[Kallimach (polemarch)|Kallimacha]] i zdano się na jego werdykt. [[Kallimach (polemarch)|Kalimach]], przekonany wcześniej przez [[Miltiades]]aMiltiadesa (świetnie znającego [[Persowie|Persów]]) poparł jego propozycję, oddając dowodzenie w ręce [[Miltiades|Miltiadesa]]. Dowództwo zostało mu przekazane na okres 5 dni, pozwalając na zrealizowanie jego planu ataku.
 
== Przebieg bitwy ==
12 września obie armie stanęły naprzeciwko siebie. Grecy czekali za zasiekami z pni drzew oliwnych, gdy w nocy otrzymali informacje od jońskich zbiegów z armii perskiej, siłą wcielonych do wrogich sił. Ci przekazali wieści o braku konnicy w obozie Persów. Na tę wieść [[Miltiades]] poderwał śpiących żołnierzy i rozpoczął natarcie na nieprzyjaciela przeformowując szyk tak, by skrzydła były dwukrotnie mocniejsze niż centrum. Atakując Ateńczycy znacząco utrudnili wrogom korzystanie z ich najgroźniejszej broni - łuków, poprzez natarcie od strony, z której dystans, który musieli przebyć pod ostrzałem, był minimalny (ok. 8 stadionów lub 1500 metrów).
 
Grecy uderzyli najmocniej na skrzydła i tam odnieśli od razu sukces pozostawiając centrum swoich sił w tyle, wiążąc wroga walką, tworząc półkole i oskrzydlając wojska [[Dariusz I Wielki|Dariusza]]. Persowie złapani w kleszcze atakujących, widząc przewagę Greków rozpoczęli odwrót w kierunku własnych okrętów.
 
Wojska perskie wycofały się, pozostawiając na placu boju pod Maratonem 6400 poległych, podczas gdy Grecy stracili tylko 192 ludzi. Wtedy też wysłano do Aten [[Filippides]]a, żeby ogłosił zwycięstwo Grecji. Przebiegł on dystans około 40 km, aby przekazać wieść o greckim zwycięstwie. Przekazał także informację o zbliżających się wojskach perskich i - według legendy - zmarł z wycieńczenia. W kilka dni później na polu bitwy pojawili się [[Sparta]]nie, którzy policzywszy zabitych pogratulowali zwycięzcom i powrócili, nie zastawszy już wrogów do walki.
 
Tracąc 6 okrętów Persowie odpłynęli do [[Faleron]]u, licząc na zajęcie Aten z zaskoczenia, jednak dzięki informacji przekazanej przez [[Filippides|Filippidesa]]a Ateńczycy byli na to przygotowani. Uzbroiwszy cywili ustawili ich na murach aby zmylić przeciwnika. Oszukani Persowie z [[Datis|Datisem]]em na czele wycofali się, widząc uzbrojone miasto.
 
== Pytania ==
Zapisy historyków tamtej doby są nadzwyczaj lakoniczne i sprzeczne, więc pozostawiają wiele wątpliwości. Pierwsze pytanie dotyczy informacji o braku konnicy. Nie jest pewne czy jej nieobecność była jedynie chwilowa czy też Persowie w ogóle nie mieli takich oddziałów podczas inwazji. Można przyjąć, że jeśli w armii [[Datis]]a i [[Artafernes]]a byli konni, to zapewne było ich niewielu, oraz że pełnili oni tylko rolę zwiadowców.
 
Nie jest także pewne, która ze stron rozpoczęła natarcie. Mimo że wedle historyków greckich to Ateńczycy zaatakowali pierwsi, nie jest wykluczone, że to Persowie, widząc Greków chowających się za umocnieniami uznali, że ich przewaga jest wystarczająca by przebić się przez wrogie siły..
 
Bitwa pod Maratonem pokazała, że falanga greckich hoplitów w owym czasie była jedną z najlepszych formacji bojowych.
== Bibliografia ==
* R. Kulesza, ''[http://otworzksiazke.pl/ksiazka/maraton/ Maraton]'', Wydawnictwo Attyka, Warszawa 1995.
* R. Kulesza, "''Maraton 490 p.n.e."'', Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1995.
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.ancient.eu.com/marathon/ Ancient History Encyclopedia: Marathon]
* {{Cytuj stronę | nazwisko = | imię = | tytuł = Maraton - bitwa, która wyprowadziła Ateny z cienia Sparty | url = http://www.polskieradio.pl/8/405/Artykul/1499765,Maraton-bitwa-ktora-wyprowadzila-Ateny-z-cienia-Sparty |tytuł = Maraton – bitwa, która wyprowadziła Ateny z cienia Sparty |nazwisko = |imię = |opublikowany = Dwójka - Program 2 Polskiego Radia | data = 2015-09-05 | data dostępu = 2015-09-07}}
 
 
 
{{Kontrola autorytatywna}}
32 338

edycji