Bitwa pod Świniuchami: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 30 bajtów ,  3 miesiące temu
drobne redakcyjne, drobne techniczne, lit.
(drobne redakcyjne, drobne techniczne, lit.)
|strona1 = {{państwo|POL|1918|nazwa=Polska}}
|strona2 = {{państwo|RUS|1918}}
|dowódca1 = [[Stefan Dąb-Biernacki]]<br>[[Stanisław Józef Kozicki|Stanisław Kozicki]]<br>[[Bolesław Popowicz]]
|dowódca2 =
|siły1 = [[1 Dywizja Piechoty Legionów|1 DP Legionów]]<br />[[1 Pułk Piechoty Legionów|''1 pp Legionów'']]<br />[[6 Pułk Piechoty Legionów|''6 pp Legionów'']]
|siły2 = [[24 Dywizja Strzelców|72 Brygada Strzelców]]
|straty1 =
}}
[[Plik:A.Przybylski - Szkic nr 24.jpg|mały|296x296px|[[Adam Przybylski]], <br>''Wojna Polska 1918–1921'' {{odn|Przybylski|1930}}]]
'''Bitwa pod Śwniuchami''' – [[Walka (wojsko)|walki]] polskich [[1 Pułk Piechoty Legionów|1 pułku piechoty Legionów]] ppłk. [[Stanisław Józef Kozicki|Stanisława Kozickiego]] i [[6 Pułk Piechoty Legionów|6 pułku piechoty Legionów]] ppłk. [[Bolesław Popowicz|Bolesława Popowicza]] z sowiecką [[24 Dywizja Strzelców|72 Brygadą Strzelców]] toczone w okresie ofensywy [[Front Południowo-Zachodni (1920)|Frontu Południowo-Zachodniego]] w czasie [[Wojna polsko-bolszewicka|wojny polsko-bolszewickiej]].
 
== Geneza ==
W końcu lipca [[Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego (1919)|Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego]] planowało uderzenie na prawe skrzydło nacierających wojsk [[Michaił Tuchaczewski|Michaiła Tuchaczewskiego]]. Do przeprowadzenia operacji zamierzano użyć także jednostek ściągniętych z [[Front Środkowy (1920)|Frontu Południowo-Wschodniego]] generała [[Edward Śmigły-Rydz|Edwarda Rydza-Śmigłego]]{{odn|Wyszczelski|2011|s=233}}. Warunkiem sukcesu było wcześniejsze pobicie [[1 Armia Konna|1 Armii Konnej]] [[Siemion Budionny|Siemiona Budionnego]] w obszarze [[Brody (miasto)|Brodów]] i [[Beresteczko|Beresteczka]]{{odn|Odziemkowski|2004|s=28}}. {{Osobny artykuł|bitwa pod Brodami i Beresteczkiem}}
{{Osobny artykuł|bitwa pod Brodami i Beresteczkiem}}
Po pięciu dniach bitwy, szala zwycięstwa zaczęła przechylać się na stronę polską. Jednak sytuacja na [[Front Północny (1920)|froncie północnym]], a szczególnie [[Bitwa pod Brześciem|upadek Brześcia]] zmusił [[Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego (1919)|Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego]] do przerwania bitwy{{odn|Wysocki (red.)|2005|s=170}}.
 
W tym czasie dowódca sowieckiego [[Front Południowo-Zachodni (1920)|Frontu Południowo-Zachodniego]] [[Aleksandr Jegorow|Aleksander Jegorow]] nakazał 1 Armii Konnej Budionnego zdobyć [[Lwów]]. Jej dywizje wdarły się w słabo obsadzoną lukę między polskimi [[2 Armia Wojska Polskiego|2]] i [[6 Armia (II RP)|6 Armią]], ia 7 sierpnia pod [[Szczurowice|Szczurowicami]] sforsowały [[Styr]]. [[6 Dywizja Kawalerii (RFSRR)|6]] i [[14 Dywizja Kawalerii (RFSRR)|14 DywizjeDywizja Kawalerii]] z [[45 Dywizja Strzelców|45 Dywizją Strzelców]] miały działać [[Natarcie|zaczepnie]] w kierunku na [[Radziechów (miasto)|Radziechów]]–[[Wuzłowe (obwód lwowski)|Chołojów]]–[[Dobrotwór]]–[[Kamionka Bużańska|Kamionkę Strumiłową]], zaś [[4 Dywizja Kawalerii (RFSRR)|4]] i [[11 Dywizja Kawalerii (RFSRR)|11 DywizjeDywizja Kawalerii]] na [[Busk]]{{odn|Nowak|2010|s=178}}. Północne skrzydło 1 Armii Konnej osłaniała walcząca pod [[Łuck]]iem [[24 Dywizja Strzelecka (ZSRR)|24 Dywizja Strzelców]], a południowe [[45 Dywizja Strzelców]]{{odn|Wysocki (red.)|2005|s=28}}.
 
Działania opóźniające prowadziła na tym kierunku prowadziła [[Grupa Operacyjna Jazdy generała Kazimierza Sawickiego|Grupa Operacyjna Jazdy]] generała [[Kazimierz Sawicki|Kazimierza Sawickiego]]{{odn|Wyszczelski|2008|s=252}}, a [[3 Armia (II RP)|3 Armia]] gen. [[Zygmunt Zieliński (generał broni)|Zygmunta Zielińskiego]] pozostawała jeszcze nad Styrem do 5 sierpnia, poa czymnastępnie rozpoczęła odwrót.
 
== Walki pod Śwniuchami ==
Po zakończeniu odwrotu [[1 Dywizja Piechoty Legionów|1 Dywizji Piechoty Legionów]] gen. [[Stefan Dąb-Biernacki|Stefana Dęba-Biernackiego]] znad [[Styr|Styru]]u, jej [[1 Pułk Piechoty Legionów|1 pułk piechoty Legionów]] mjr. [[Stanisław Józef Kozicki|Stanisława Kozickiego]] obsadził stanowiska pod Horochowem. Na południe niego stanął [[6 Pułk Piechoty Legionów|6 pułk piechoty Legionów]] ppłk. [[Bolesław Popowicz|Bolesława Popowicza]]{{odn|Odziemkowski|2004|s=409}}.
Do południa 7 lipca oba pułki z powodzeniem odpierały słabe ataki przeciwnika.
W tym czasie na północnym skrzydle ugrupowania obronnego 1 Dywizji Piechoty Legionów sowiecka [[24 Dywizja Strzelców|72 Brygada Strzelców]] pobiła [[3 Pułk Ułanów Śląskich|3]] i [[7 Pułk Ułanów Lubelskich|7 pułkipułk ułanów]], opanowała Świniuchy, Koniuchy i Kołpytów i rozpoczęła [[Obejście (wojsko)|manewr obejścia]] lewego skrzydła dywizji płk. Stefana Dęba-Biernackego{{odn|Skarbek|1929|s=27}}.
Celem zażegnania niebezpieczeństwa, dowódca polskiej dywizji, pozostawiłypozostawił na dotychczasowych stanowiskach tylko po jednym [[Batalion|batalionie]], ściągnął swoje [[Pułk|pułkipułk]]i z centrum i prawego skrzydła i sformowałformując z nich dwie grupy uderzeniowe{{odn|Odziemkowski|2004|s=409}}. Grupa południowa ppłk. Popowicza w składzie I i II batalionybatalion 6 pp Leg., III/5 pp Leg., 8/1 pap Leg. otrzymała zadanie nacierać na Świniuchy przez Chołoniów–Bożów–Tereszkowiec–Pustomyty–Korytnicę, a północna grupa mjr. Kozickiego w składzie I i II batalionybatalion l pp Leg., 9/[[1 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów|1 pułku artylerii polowej Legionów]] miała uderzyć z [[Horochów|Horochowa]] na [[Kołpytów]], a po opanowaniu tej ostatniej wesprzeć grupę ppłk. Popowicza w [[Natarcie|natarciu]] na Świniuchy. Osobną grupę stanowił przydzielony do 1 DP Leg. [[3 Pułk Ułanów Śląskich|3 pułk ułanów]]. Miał on za zadanie nacierać z Kut na Koniuchy{{odn|Odziemkowski|2004|s=409–410}}.
Jako pierwsza do [[Działania (wojsko)|działań]] przystąpiła grupa ppłk. Popowicza. Marsz rozpoczęła jeszcze przed północą, a już o 1.:20 opanowała Bożów, wypierając z niego zaskoczony [[pododdział]] 216 pułku strzelców. Kontynuując natarcie zdobyła Oszczów, gdzie III/6 pp Leg. zdobył okopane na stanowiskach ogniowych działa{{odn|Odziemkowski|2004|s=410}}. Grupa mjr. Kozickiego rozpoczęła masz około 1.:00 i o świcie podeszła do bronionego przez 215 pułk strzelców Kołpytowa. Równocześnie, pozostający na swoich stanowiskach pod Raczynem, III/1 pp Leg. wysłał w kierunku Kołpytowa silne [[Patrol (wojsko)|patrole]] pozorujące natarcie na tę miejscowość. Gdy Sowieci skupili swoją uwagę na działaniu III batalionu, do natarcia ruszyły 2 i 4 kompania pod wspólnym dowództwem kpt. [[Józef Marjański|Józefa Marskiego-Mariańskiego]]. 2 kompania zaatakowała strzelającą baterię artylerii i zdobyła jedno działo. Lokalny sowiecki [[kontratak]] umożliwił jednak wycofanie się pozostałych [[Działon|działonówdziałon]]ów{{odn|Odziemkowski|2004|s=410}}{{odn|Pomański|1931|s=76}}. WtedyWówczas do walki weszły kolejne cztery kompanie, a pluton 9/1 pap Leg. por. [[Edmund Zimmer|Edmunda Zimmera]] wyjechał na otwarte stanowiska i ogniem na wprost zaczął likwidować gniazda sowieckiej broni maszynowej. 215 ps wycofał się w nieładzie drogą na Świniuchy, a mjr Kozicki ze swoją grupą rozpoczął [[pościg]]. Na lewo od drogi maszerował I batalion, a na prawo 6 i 7 kompania II batalionu. W [[Odwód|odwodzie]] pozostawały kompanie 5. i 8{{odn|Odziemkowski|2004|s=410}}.
 
W takim [[Ugrupowanie bojowe|ugrupowaniu]] grupa podeszła pod bronione przez sowieckie 214 i 215 pułkipułk strzelców Świniuchy. Gros sił broniących wioski zgrupowana była na jej południowym skraju, a sowieccy artylerzyści rozpoczęły ostrzeliwanie Kołpytowa. Zupełnie nie rozpoznali kierunku poruszania się podchodzącej lasami z kierunku wschodniego grupy ppłk. Popowicza. Ta jeszejeszcze przed 10.:00 zajęła Korytnicę i zanim przeciwnik zdołał zmienić front, wpadła w szyku bojowym do Świniuch. Kompanie III batalionu zdobyły jedną z sowieckich baterii artylerii, a po półgodzinnej walce soweickiesowieckie pułki strzelców rozpoczęły bezładny odwrót{{odn|Skarbek|1929|s=28}}. Resztki [[24 Dywizja Strzelecka (ZSRR)|72 Brygady Strzelców]] rozproszyły się, odsłaniając prawe skrzydło [[12 Armia (RFSRR)|12 Armii]] atakującej w tym czasie oddziały polskiej [[3 Armia (II RP)|3 Armii]] broniącej linii Bugu. Dowódca 1 Dywizji Piechoty Legionów nakazał swoim pułkom kontynuowanie natarcia w kierunku północnym. Rozkaz Naczelnego Wodza przerwał jednak działania i nakazał odwrót dywizji na [[Bug]]. Wiązało się to z przegrupowaniem wojsk polskich do [[Bitwa Warszawska|bitwy nad Wisłą]]{{odn|Odziemkowski|2004|s=410}}.
 
== Bilans walk ==
Pod Świniuchami Polacy rozbili sowiecką [[24 Dywizja Strzelecka (ZSRR)|72 Brygadę Strzelców]]. Straty polskie to około czterdziestu poległych i rannych. Straty sowieckie to duża liczba poległych i rannych, 270 jeńców, osiem dział, dziesięć ckm-ów{{odn|Odziemkowski|2004|s=410}}.<br>Komunikat prasowy [[Sztab Generalny Wojska Polskiego|Sztabu Generalnego]] z 10 sierpnia 1920 donosił{{odn|Pomarański|1920|s=274}}:
{{cytat|Na w schódwschód od Sokala w rejonie Horochowa oddziały 1 dywizji piechoty Legjonów w śmiałem wypadzie rozbiły 72-ta brygadę piechoty sowieckiej pod Świntuchami, zdobywając 8 dział, biorąc kilkuset jeńców.}}
Dla upamiętnienia zwycięstwa, na [[Polskie sztandary wojskowe|sztandarze]] [[6 Pułk Piechoty Legionów|6 pułku piechoty Legionów]] widnieje napis: Świniuchy – 8.VIII.1920{{odn|Skarbek|1929|s=28}}.
 
27 236

edycji