Sammy Davis Jr.: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 105 bajtów ,  8 miesięcy temu
m
poprawa linków do ujednoznacznień
(drobne techniczne)
m (poprawa linków do ujednoznacznień)
 
== Życiorys ==
Urodził się w nowojorskim [[Harlem (Nowy Jork)|Harlemie]]ie na [[Manhattan]]ie jako syn afroamerykańskiego artysty Samuela George’a Davisa „Sammy’ego” Seniora<ref>{{cytuj stronę| url =https://www.findagrave.com/memorial/5348/sammy-davis| tytuł =Sammy Davis Sr. (1900-1988)| data dostępu = 2020-11-25| opublikowany = [[Find a Grave]]| język = en}}</ref> i tancerki Elvery Sanchez<ref>{{cytuj stronę| url =https://web.archive.org/web/20180330193938/https://www.nytimes.com/2000/09/08/arts/elvera-davis-95-tap-dancer-and-mother-of-sammy-davis-jr.html?mtrref=web.archive.org&mtrref=web.archive.org | tytuł =Obituary: Elvera Davis, 95, Tap Dancer And Mother of Sammy Davis Jr| data dostępu = 2020-03-02| opublikowany = „[[The New York Times]]” | język = en}}</ref>. W wieku trzech lat zadebiutował na scenie występując z Holiday in Dixieland, trupą wodewilową z udziałem jego ojca i prowadzoną przez wuja Willa Mastina<ref name="britannica">{{cytuj stronę|url=https://www.britannica.com/biography/Sammy-Davis-Jr|autor=|tytuł=Sammy Davis, Jr., american entertainer|opublikowany=[[Encyklopedia Britannica]]|język=en|data dostępu=2013-03-02}}</ref>. Występy zdobyły fenomenalną popularność wśród publiczności i wkrótce zmieniono nazwę zespołu Will Mastin’s Gang Featuring Little Sammy. W wieku siedmiu lat Davis zadebiutował na ekranie w komedii muzycznej ''Rufus Jones for President'' (1933) z [[Ethel Waters]], a później otrzymał lekcje stepowania u Billa „Bojanglesa” Robinsona. W 1941 Mastin Gang występował w Michigan Theater w centrum [[Detroit]] w [[Michigan]], gdzie Davis po raz pierwszy spotkał [[Frank Sinatra|Franka Sinatrę]] - był to początek przyjaźni na całe życie<ref name="allmusic">{{cytuj stronę|url=https://www.allmusic.com/artist/sammy-davis-jr-mn0000294376/biography|autor=Jason Ankeny |tytuł=Artist Biography: Sammy Davis Jr.|opublikowany=[[AllMusic]]|język=en|data dostępu=2013-03-02}}</ref>.
 
W 1943, mając osiemnaście lat Davis wstąpił do [[United States Army]], gdzie nieustannie walczył z [[rasizm]]em<ref name="latimes">{{cytuj stronę| url = http://articles.latimes.com/1990-05-17/news/mn-280_1_sammy-davis-jr | tytuł = Consummate Entertainer Sammy Davis Jr. Dies at 64 | data dostępu = 2013-03-02 | autor = Edward J. Boyer | opublikowany = „[[Los Angeles Times]]” | data = 1990-05-17 | język = en}}</ref>. Po powrocie ze służby w 1945 grupa została przemianowana na Will Mastin Trio. Trzy lata później Will Mastin Trio występowało z [[Mickey Rooney|Mickeyem Rooneyem]], a na początku następnej dekady m.in. w nowojorskim klubie Capitol i Ciro’s w Hollywood. W 1952 na zaproszenie Sinatry zagrali także na nowo zintegrowanej [[Copacabana|Copacabanie]], a potem w programie [[American Broadcasting Company|ABC]] ''Three for the Road—with the Will Mastin Trio'' (1953).
Powrócił na kinowy ekran w roli Danny’ego Johnsona w dramacie ''Anna Lucasta'' (1958) u boku [[Eartha Kitt|Earthy Kitt]], a rok później wystąpił jako Sportin' Life w ekranizacji opery [[George Gershwin|George’a Gershwina]] ''[[Porgy i Bess]]'' (''Porgy and Bess'', 1959) w reżyserii [[Otto Preminger|Ottona Premingera]] i [[Rouben Mamoulian|Roubena Mamouliana]]. W 1959 został członkiem założycielem [[Rat Pack]], luźnej konfederacji współpracowników Sinatry (w tym również [[Dean Martin]], [[Peter Lawford]] i [[Joey Bishop]]), która zaczęła regularnie występować razem w kasynie Sands w [[Las Vegas]]. W 1960 wystąpili w komedii kryminalnej [[Lewis Milestone|Lewisa Milestone’a]] ''[[Ryzykowna gra (film 1960)|Ryzykowna gra]]'' (''Ocean’s Eleven''). Był główną gwiazdą jako Jonah Williams w komediowym westernie [[John Sturges|Johna Sturgesa]] ''Sierżanci 3'' (''Sergeants 3'', 1962) i wykonując przebój filmu „What Kind of Fool Am I?”<ref name="allmusic"/>. W 1965 był nominowany do [[Tony Award]] za rolę Joego Wellingtona w musicalu ''Golden Boy'', gdzie pojawił się pierwszy międzyrasowy pocałunek na Broadwayu z Paulą Wayne<ref>{{cytuj stronę| url =https://www.broadway.com/buzz/194019/paula-wayne-golden-voiced-broadway-star-of-golden-boy-dead-at-84/|autor=Paul Wontorek|data=2018-11-11|tytuł =Paula Wayne, Golden-Voiced Broadway Star of „Golden Boy”, Dead at 84| opublikowany =Broadway.com| język = en| data dostępu = 2020-11-25}}</ref>.
 
W 1964 ukazał się trzeci film z udziałem Rat Pack, muzyczna komedia kryminalna ''[[Robin i 7 gangsterów]]'' (''Robin and the 7 Hoods''), gdzie zagrał postać Willa. Napisał dwie autobiografie: ''Yes I Can'' (1965) i ''Why Me?'' (1989). W 1966 miał swój własny program telewizyjny zatytułowany ''The Sammy Davis Jr. Show''. W komedii szpiegowskiej [[Richard Donner|Richarda Donnera]] ''Sól i pieprz'' (''Salt and Pepper'', 1968) zagrał postać Charlesa Salta, współwłaściciela klubu nocnego w [[Swingujący Londyn|Swingującym Londynie]]. Film okazał się hitem i powstał [[sequel]] ''One More Time'' (1970) w reż. [[Jerry Lewis|Jerry’ego Lewis​a]]<ref name="allmovie">{{cytuj stronę|url=https://www.allmovie.com/artist/p17423|autor=Jason Ankeny|tytuł=Sammy Davis Jr. Biography|opublikowany=[[AllMovie]]|język=en|data dostępu=2013-03-02}}</ref>. Wystąpił potem jako Big Daddy Brubeck w dramacie muzycznym [[Bob Fosse|Boba Fosse]] ''[[Słodka Charity (film)|Słodka Charity]]'' (''Sweet Charity'', 1969) na podstawie musicalu [[Neil Simon|Neila Simona]] z [[Shirley MacLaine]]. W czerwcu 1972 jego piosenka „The Candy Man” z filmu ''[[Willy Wonka i fabryka czekolady]]'' (''Willy Wonka and the Chocolate Factory'', 1971) dotarła na szczyt listy przebojów [[Hot 100]] tygodnika „[[Billboard (tygodnik)|Billboard]]”. I został gwiazdą [[Las Vegas]], zyskując przydomek „Pan [[show business]]u”<ref>{{cytuj stronę| url =https://groovyhistory.com/sammy-davis-jr-stories-trivia-facts|data=2019-12-08|tytuł =Starring Sammy Davis Jr. As Mr. Show Business: Inspiring Stories And Facts| opublikowany =Groovy History| język = en| data dostępu = 2020-11-25}}</ref>. Był gospodarzem własnego programu telewizyjnego ''Sammy and Company'' (1975-1977). Zagrał Littlechapa w filmie muzycznym ''Sammy Stops the World'' (1978). Pojawił się także w wielu produkcjach telewizyjnych, w tym ''[[Aniołki Charliego]]'' (1977), ''[[Tylko jedno życie]]'' (1979), ''[[Szpital miejski]]'' (1982) czy ''[[Detektyw Hunter]]'' (1989).
 
Jednak pod koniec lat siedemdziesiątych i przez większość lat osiemdziesiątych profil Davisa zmalał i był on głównie ograniczony do kasyna, a tournee po powrocie z 1988, które odbył z Sinatrą i Martinem, w dużej mierze nie powiodło się. Jego występ jako Little Mo w komediodramacie muzycznym ''Złapać rytm'' (''Tap'', 1989) u boku [[Gregory Hines|Gregory’ego Hinesa]] spotkał się z dużym uznaniem.
19 listopada 1954 Davis jechał z [[Las Vegas]] do [[Los Angeles]], aby nagrać ścieżkę dźwiękową do filmu ''Sześć mostów na krzyż'' (''Six Bridges to Cross''). Nigdy nie dotarł do studia. Wczesnym rankiem jego [[Cadillac]] zderzył się z pojazdem, który wyjechał przed nim. Odniósł masywne obrażenia twarzy, w tym złamany nos i uszkodzenie lewego oka tak poważne, że musiało zostać zastąpione plastikowym. Jako wytrawny profesjonalista wrócił na scenę zaledwie dwa miesiące później<ref>{{cytuj stronę| url =https://www.biography.com/news/sammy-davis-jr-biography-facts|autor=B. Myint| data = 2015-12-07|tytuł =7 Facts About Sammy Davis Jr.| opublikowany =Biography.com| język = en| data dostępu = 2020-08-18}}</ref>.
 
Davis miał skomplikowane relacje z czarną społecznością i spotkał się z krytyką po publicznym wsparciu prezydenta [[Richard Nixon|Richarda Nixona]] w 1972 roku. Pewnego dnia na [[Handicap (golf)|polu golfowym]] z [[Jack Benny|Jackiem Bennym]] zapytano go, jakie jest jego upośledzenie. „''Upośledzenie?''” - zapytał. „''Porozmawiajmy o upośledzeniu. Jestem jednookim Murzynem, który jest [[ŻydŻydzi|Żydem]]em''”<ref>{{cytuj stronę| url =http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,826061,00.html| tytuł =Religion: Jewish Negro| opublikowany = „[[Time (tygodnik)|Time]]” | data =1990-02-01| język = en| data dostępu = 2020-11-25}}</ref>. To miało się stać charakterystycznym komentarzem, opisanym w jego autobiografii i wielu artykułach”<ref>{{cytuj stronę| url =https://forward.com/news/106316/menorah-illuminates-davis-jr-s-judaism/|autor=Rebecca DubeMay|tytuł =Menorah Illuminates Davis Jr.’s Judaism| opublikowany =Forward| data =2009-05-20| język = en| data dostępu = 2020-11-25}}</ref>.
 
== Śmierć ==
* ''[[Sergeants 3]]'' ([[1962 w filmie|1962]]) jako Jonah Williams
* ''[[Johnny Cool]]'' ([[1963 w filmie|1963]]) jako Wykształcony
* ''[[Prawo Burke’a (serial telewizyjny 1963)|Prawo Burke’a]]'' (''Burke’s Law'', [[1963 w filmie|1963]]-[[1966 w filmie|1966]]) jako Cortwainer Bird (gościnnie)
* ''[[Robin i 7 gangsterów]]'' (''Robin and the 7 Hoods'', [[1964 w filmie|1964]]) jako Will
* ''[[I Dream of Jeannie]]'' ([[1965 w filmie|1965]]-[[1970 w filmie|1970]]) jako on sam (gościnnie)
* ''[[The Mod Squad]]'' ([[1968 w filmie|1968]]-[[1973 w filmie|1973]]) jako ojciec John Banks (gościnnie)
* ''[[The Courtship of Eddie's Father]]'' ([[1969 w filmie|1969]]-[[1972 w filmie|1972]]) jako Rodney River Jr. (gościnnie)
* ''[[Słodka Charity (film)|Słodka Charity]]'' (''Sweet Charity'', [[1969 w filmie|1969]]) jako Big Daddy
* ''[[The Flip Wilson Show]]'' ([[1970 w filmie|1970]]-[[1974 w filmie|1974]]) jako on sam (gościnnie)
* ''[[V.I.P.-Schaukel]]'' ([[1971 w filmie|1971]]) jako on sam (gościnnie)
312 475

edycji