Siergiej Prokofjew: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 30 bajtów ,  7 miesięcy temu
WP:SK+ToS+mSI+Bn, drobne redakcyjne, drobne techniczne
(int.)
(WP:SK+ToS+mSI+Bn, drobne redakcyjne, drobne techniczne)
|wyróżniony instrument =
|zespół =
|odznaczenia = {{order|NS}} {{order|NARFSRR}}<br /> {{order|OCzSzP}} {{order|SU-MZOK}} {{order|SU-MOPWWO}} {{order|SU-M800LM}}
|commons = Category:Sergei Prokofiev
|wikicytaty = Siergiej Prokofjew
'''Siergiej Siergiejewicz Prokofjew''' ({{w języku|ru|Серге́й Сергеевич Проко́фьев}}, w formie spolszczonej '''Sergiusz Prokofiew''', '''Siergiej Prokofiew'''; ur. {{data|1891-04-23}} w [[Krasne (rejon krasnoarmijski)|Soncowce]] k. [[Bachmut]]u, w [[Imperium Rosyjskie|Imperium Rosyjskim]], zm. [[5 marca]] [[1953]] w [[Moskwa|Moskwie]], [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]]) – [[Rosja|rosyjski]] ([[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|radziecki]]) [[kompozytor]], [[fortepian|pianista]]-[[wirtuoz]] oraz [[dyrygent]], jeden z najważniejszych twórców awangardy pierwszej połowy XX w. Współtworzył różne nurty [[Modernizm w muzyce|modernizmu]], w tym [[futuryzm]], [[Ekspresjonizm w muzyce|ekspresjonizm]], [[Prymitywizm (muzyka)|prymitywizm]] i [[Neoklasycyzm w muzyce|neoklasycyzm]] (uważany za inicjatora ostatniego z tych kierunków w ''I Symfonii D-dur „Klasycznej”'', op. 25, 1917), zachowując przy tym oryginalność i idiomatyczność stylu.
 
Prokofjew jest autorem szerokiego i różnorodnego repertuaru, obejmującego większość klasycznych form i gatunków: muzyki [[opera|operowej]], [[balet]]owej, [[kantata|kantat]], [[oratorium|oratoriów]], muzyki symfonicznej ([[symfonia|symfonii]], [[Koncert (forma muzyczna)|koncertów]] na fortepian, skrzypce, wiolonczelę, [[suita|suit]], [[sinfonietta|sinfoniett]], [[Uwertura koncertowa|uwertur]] i in.), [[muzyka kameralna|kameralnej]] (m.in. [[kwartet smyczkowy|kwartetów smyczkowych]], [[Pieśń (forma muzyczna)|pieśni]], [[sonata|sonat]]), utworów na fortepian solo (m.in. 9 [[sonata|sonat]], ''Visions fugitives'', op. 22), [[muzyka sceniczna|muzyki scenicznej]] i [[muzyka filmowa|filmowej]], a także [[Transkrypcja (muzyka)|transkrypcji]].
 
Popularność zawdzięcza przede wszystkim ''Symfonii klasycznej'', bajce symfonicznej ''Piotruś i wilk'', ''III koncertowi fortepianowemu C-dur'', baletom ''Romeo i Julia'' oraz ''Kopciuszek'', suicie ''Porucznik Kiże'' oraz muzyce do filmów [[Siergiej Eisenstein|Siergieja Eisensteina]].
== Życiorys ==
Z muzyką Prokofjew zapoznał się w domu rodzinnym dzięki matce, która udzielała mu pierwszych lekcji gry na fortepianie gdy miał 5 lat.
Pierwsze próby kompozytorskie – walce, marsze, dwie opery: ''Olbrzym'' i ''Na bezludnych wyspach'', zwróciły uwagę [[Siergiej Taniejew|Siergieja Taniejewa]]. Za jego namową Prokofjew rozpoczął w 1902 roku naukę muzyki (harmonia i kompozycja) u [[Reinhold Glière|Reinholda Gliere'aGliere’a]]. Po dwóch latach wstąpił do konserwatorium petersburskiego ([[harmonia (muzyka)|harmonia]] i [[kontrapunkt (muzyka)|kontrapunkt]] – [[Anatolij Ladow|Anatol Liadow]], [[instrumentacja|orkiestracja]] – [[Nikołaj Rimski-Korsakow]], dyrygentura – [[Nikołaj Czeriepnin|N. Czeriepnin]], fortepian – [[Anna Jesipowa]]). W 1908 wziął po raz pierwszy udział w „Wieczorach muzyki współczesnej” [[Siergiej Diagilew|S. Diagilewa]]. W 1914 roku Prokofjew ukończył konserwatorium jako świetny pianista i kompozytor, odznaczony pierwszą nagrodą za ''I Koncert fortepianowy''. W 1918 roku opuścił kraj, udając się najpierw do Ameryki, później do Francji. Szybko zdobył sławę znakomitego pianisty-[[wirtuoz]]a i niezwykle oryginalnego kompozytora. W [[Paryż]]u nawiązał współpracę z [[Siergiej Diagilew|Siergiejem Diagilewem]]. Pisał dla niego balety: ''Syn marnotrawny'', ''Nad Dnieprem'', ''Stalowy krok''. Tutaj związany był z bardzo kosmopolityczną grupą ''Triton'' (obok [[Darius Milhaud|Milhauda]], [[Arthur Honegger|Honeggera]], [[Francis Poulenc|Poulenca]] i [[Bohuslav Martinů|Martinů]]). W 1936 roku powrócił na stałe do Rosji, gdzie prócz pracy kompozytorskiej zajmował się pedagogiką prowadząc klasę kompozycji w Konserwatorium w [[Moskwa|Moskwie]].
 
[[Plik:Sergei Prokofiev 03.jpg|mały|240pxupright|Prokofjew przy pianinie]]
 
W całej twórczości Prokofjewa zaobserwować można charakterystyczne dla jego stylu cechy: ogólna antyromantyczność, nieustępliwość rytmiki (często [[Ostinato|ostinatowejostinato]]wej), gwałtowna dynamiczność, liryzm, humorystyczne w intencjach cytowanie znanych zwrotów melodyczno-harmonicznych, uchwytność melodyki, pikanteria harmoniczna i kolorystyczna, ogólna przejrzystość założeń i mistrzowska precyzja ich realizacji.
 
On sam tak charakteryzował przemiany w swojej muzyce:
 
=== Śmierć ===
Zmarł 5 marca 1953. Tego samego dnia zmarł również przywódca Związku Radzieckiego [[Józef Stalin]]. Zgon Stalina skupił na sobie uwagę całego narodu, w związku z czym śmierć kompozytora była nieomalże niezauważona, a państwowe uroczystości żałobne uniemożliwiały przeprowadzenie pogrzebu Prokofjewa. Zbieg tych dwóch wydarzeń stał się także tematem anegdoty, związanej z osobą dyrygenta [[Grzegorz Fitelberg|Grzegorza Fitelberga]], dyrektora [[Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach|Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia]] – dzień po śmierci Stalina i Prokofjewa Fitelberg po przyjściu na próbę orkiestry miał wygłosić mowę ku pamięci wielkiego kompozytora i poprosił o minutę ciszy. Następnie zwrócił się do koncertmistrza Władysława Wochniaka: ''Władziu, czy to prawda, że umarł Stalin?''<ref>{{Cytuj książkę| |autor = Stanisław Wisłocki| |tytuł = Życie jednego muzyka| |miejsce = Warszawa| |wydawca = Oficyna Wydawnicza Rytm| |rok = 2000| |strony = 81}}</ref>.
 
== Życie osobiste ==
 
== Instytucje poświęcone kompozytorowi ==
Jego pierwsza żona, Lina założyła w 1983 Fundację im. S. Prokofjewa (''The Serge Prokofiev Foundation''), która w 1994 otrzymała siedzibę w [[Goldsmiths' College]] przy [[Uniwersytet Londyński|Uniwersytecie Londyńskim]], której celem jest zbieranie środków na finansowanie badań nad życiem i twórczością Prokofjewa, gromadzenie rękopisów i pamiątek oraz popularyzacja jego dzieł. W latach 2001–2004 funkcjonowało Stowarzyszenie im. Sergiusza Prokofjewa (The Serge Prokofiev Association), założone przez Fundację, które wydawało czasopismo ''Three Oranges'' oraz kierowało inicjatywą ''Prokofiev 2003'' na 50-lecie śmierci kompozytora. Po rozwiązaniu Stowarzyszenia zadanie wydawania czasopisma przejęła Fundacja<ref>{{Cytuj | url = http://www.sprkfv.net/foundation/foundhome.html | tytuł = The Serge Prokofiev Foundation<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany = www.sprkfv.net | data dostępu = 2017-11-26}}</ref>.
 
== Najważniejsze dzieła ==
[[Plik:Popiersie Sergiusz Prokofiew ssj 20110627.jpg|mały|240pxupright|Popiersie Siergieja Prokofjewa w Alei Sław na [[Skwer Harcerski im. Szarych Szeregów w Kielcach|Skwerze Harcerskim]] w [[Kielce|Kielcach]]]]
[[Plik:Sergei Prokofiev 04.jpg|240px|mały|upright|Siergiej Prokofjew, ok. 1918]]
 
=== [[Opera|Opery]] ===
* ''Nad Dnieprem'', op. 51 (1930)
* ''[[Romeo i Julia (balet)|Romeo i Julia]]'', op. 64 (1935–1936)
* ''[[Kopciuszek (balet)|Kopciuszek]] '', op. 87 (1940–1944)
* ''Baśń o kamiennym kwiecie'', op. 118 (1948–1950)
 
 
== Odznaczenia ==
Został odznaczony m.in.<ref>{{Cytuj książkę| |autor = Simon Morrison| |tytuł = The People’s Artist: Prokofiev’s Soviet Years| |wydawca = Oxford University Press| |miejsce = Oxford| |rok = 2009| |isbn = 978-0-19-975348-2| |strony = 283}}</ref>:
* [[Nagroda Stalinowska|Nagrodą Stalinowską]]
* tytułem [[Zasłużony Działacz Sztuk RFSRR|Zasłużonego Działacza Sztuk RFSRR]] (1944)
 
{{SORTUJ:Prokofjew, Siergiej}}
[[Kategoria:UrodzeniSiergiej wProkofjew| 1891]]
[[Kategoria:Artyści socrealizmu]]
[[Kategoria:Radzieccy kompozytorzy muzyki filmowej]]
[[Kategoria:Rosyjscy pianiści]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1891]]
[[Kategoria:Zmarli w 1953]]
[[Kategoria:Kompozytorzy XX wieku]]
[[Kategoria:Rosyjscy kompozytorzy operowi]]
[[Kategoria:Zasłużeni Działacze Sztuk RFSRR]]
[[Kategoria:Ludowi Artyści RFSRR]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1891]]
[[Kategoria:Zmarli w 1953]]
66 866

edycji