Prawo Moseleya: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 21 bajtów ,  11 miesięcy temu
m
m (Poprawiono zapis wielkości fizycznych)
m (WP:SK+Bn)
'''Prawo Moseleya''' – empiryczne [[Prawa fizyki|prawo fizyczne]] mówiące, że [[pierwiastek kwadratowy|pierwiastki kwadratowe]] z [[częstotliwość|częstotliwości]] [[Linie spektralne|linii]] [[widmo (spektroskopia)|widm]] [[promieniowanie rentgenowskie|rentgenowskiego]] <math>\nu'</math> [[pierwiastek chemiczny|pierwiastków chemicznych]] różniących się [[liczba atomowa|liczbą atomową]] Z układają się na linii prostej:
:: <math>\nu = k (Z - \sigma)^2,</math>
 
gdzie:
*: <math>\nu' = \frac{1}{\lambda}</math> – częstość [[promieniowanie rentgenowskie|promieniowania rentgenowskiego]],
*: <math>\lambda</math> – [[długość fali]] promieniowania,
*: <math>\nu = \frac{c}{\lambda} = c \nu'</math> – częstotliwość promieniowania, gdzie <math>c</math> [[prędkość światła]],
*: <math>Z</math> – ładunek jądra (liczba atomowa),
*: <math>k, \sigma</math> – stałe dla danej linii widmowej<ref name=":0" />.
 
Prawo powyższe zostało sformułowane w 1914 r. przez [[Henry Moseley|Henry’ego Moseleya]]<ref name=":0">{{Cytuj |autor = H.G.J. Moseley |tytuł = The High-Frequency Spectra of the Elements. Part II |data = 1840 |czasopismo = The London, Edinburgh and Dublin Philosophical Magazine and Journal of Science |url = https://archive.org/details/londonedinburg6271914lond/page/703 |s = 703–7013 |wolumin = 27 |numer = sixth series}}</ref>.
 
Można je też zapisać dla częstotliwości promieniowania jako [[notacja Siegbahna]]
:: <math>\nu_{\mathrm{K \alpha 1}} = \frac{3}{4} k (Z - \sigma)^2\quad{}</math> gdzie: <math>{}\;k = k' \cdot c,</math> <math>{}\quad k'=</math> [[stała Rydberga]]
 
lub dla energii kwantów promieniowania rentgenowskiego (odpowiada energii przejść elektronowych w atomie):
:: <math>E_{\mathrm{K \alpha 1}} = \frac{3}{4} k_E (Z - \sigma)^2,\quad{}</math> gdzie: <math>{}\;k_E = k' h c,</math> <math>{}\quad k'=</math> [[stała Rydberga]],
 
gdzie:
*: <math>h</math> – [[stała Plancka]], <math>E = h \nu = h \frac{c}{\lambda}.</math>
 
Widma rentgenowskie pierwiastków chemicznych, tzw. [[promieniowanie charakterystyczne|widma charakterystyczne]], układają się w charakterystyczne [[seria widmowa|serie]] nazywane <math>\mathrm{K, L, M}...</math> ... (seria <math>\mathrm K</math> odpowiada największej energii), których najbardziej energetyczne linie oznaczane są odpowiednio <math>\mathrm K_{\mathrm \alpha 1}, \mathrm L_{\mathrm \alpha 1}, \mathrm M_{\mathrm \alpha 1}.</math>.
* Dla serii <math>\mathrm K, \sigma = 1</math>
* Dla serii <math>\mathrm L, \sigma = 7{,}4</math> (w przybliżeniu)
 
Prawo Moseleya było wykorzystane do odkrycia „brakujących pierwiastków”, np. [[hafn|Hf]] prawie identyczny chemicznie z cyrkonem [[cyrkon (pierwiastek)|Zr]] został zidentyfikowany w [[1923]] roku dzięki swojemu widmu rentgenowskiemu przez Holendra [[Dirk Coster|Dirka Costera]] i Węgra [[György Karl von Hevesy|György von Hevesy’ego]].