Język staro-cerkiewno-słowiański: Różnice pomiędzy wersjami

m
int.
(drobne redakcyjne)
m (int.)
 
== Język staro-cerkiewno-słowiański a język prasłowiański ==
Język staro-cerkiewno-słowiański, mimo że wyrósł z gwary sołuńskiej (którą znali Cyryl i Metody), szybko uzyskał ponaddialektalny charakter, bogacąc się o nowe lokalne elementy językowe. Stał się ponadnarodowym językiem nie tylko kościelnym, ale i literackim dla wielu społeczeństw słowiańskich, a nawet niesłowiańskich{{odn|Moszyński|2006|s=345}} (na terenie [[Wołoszczyzna|Wołoszczyzny]] i [[Mołdawia (kraina historyczna)|Mołdawii]]) {{odn|Szul|2009|s=88–89}}. Był więc zrozumiały także dla Słowian morawskich, czeskich, słowackich, panońskich i innych. Wszędzie przyjmowany był jako język rodzimy, nazywany po prostu ''językъ slověnьskъjь''/''slověnьskъjь językъ'' – język słowiański. Taka nazwa występuje w ''[[Żywoty Konstantyna i Metodego|Żywotach Konstantyna i Metodego]]'' i jest rozumiana jako język ogólnosłowiański{{r|Bartula}}.
 
Choć w momencie powstania języka scs. nie było już jedności językowej Słowian, to jednak wyłonił się on jeszcze przed ostatecznym rozpadem języka prasłowiańskiego, który utożsamiany jest z momentem zaniku i wokalizacji [[Jer (głoska)|półsamogłosek jerowych]] w X w. W związku z tym oryginalny język Cyryla i Metodego zawierał jery ь i ъ jako odrębne [[fonem]]y i najprawdopodobniej funkcjonowały one do przełomu IX–X w. W zachowanych odpisach oryginałów z końca X i XI w. jery stosowane były już nie zawsze konsekwentnie{{r|Bartula}}; utrzymywane były w tekstach tylko przez tradycję<ref name="Stieber">{{Cytuj |autor = [[Zdzisław Stieber]] |tytuł = Zarys gramatyki porównawczej języków słowiańskich |wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN |miejsce = Warszawa |data = 2005 |s = 49 |isbn = 83-01-14542-0}}</ref>.
Rekonstrukcja prasłowiańskich wyrazów bardzo często wymaga więc zestawiania i porównywania wyrazów oraz ich charakterystycznych zmian na przestrzeni stuleci z kilku słowiańskich języków, np. scs. градъ <small>(gradъ)</small>, pol. ''gród'', ros. город <small>(gorod)</small>, serb. ''grad'' < ps. ''*gordъ''; scs. нощь <small>(noštь)</small>, pol. ''noc'', ros. ночь <small>(nocz)</small>, serb. ''noć'' < ps. ''nokťь''{{odn|Bartula|2004|s=19–20}}.
 
Język scs. ma tę przewagę nad innymi językami słowiańskimi, że został od nich o wiele wcześniej zapisany – w IX w.{{odn|Friedelówna|Łapicz|1997|s=18}}, wyprzedając je o kilka wieków{{odn|Bartula|2004|s=23}}. Dla porównania pierwszym [[język staropolski|staropolskim]] tekstem ciągłym są [[Kazania świętokrzyskie]] z XIV w.{{odn|Friedelówna|Łapicz|1997|s=18}}. Staro-cerkiewno-słowiański stanowi zatem ważne, choć nie jedyne źródło do odtwarzania języka prasłowiańskiego; używany jest w studiach historyczno-językowych nad językami słowiańskimi i kształtowaniem się kultury słowiańskiej{{odn|Bartula|2004|s=23}}.
 
== Nazewnictwo ==