Marsz na Rzym: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 180 bajtów ,  3 miesiące temu
drobne techniczne, drobne redakcyjne
(drobne techniczne, drobne redakcyjne)
|epoka = czasy najnowsze
|konflikt =
|grafika = Mussd.jpg
[[Plik:Mussd.jpg|right|thumb|300px |opis grafiki = [[Benito Mussolini|Mussolini]] nie brał udziału w samym marszu, ale dawał się fotografować pośród jego uczestników]]
|opis grafiki =
|czas = 27–29 października 1922
|miejsce = [[Rzym]] i okolice
|przyczyna = dążenie faszystów do przejęcia władzy w państwie
|wynik = mianowanie [[Benito Mussolini|Benito Mussoliniego]] premierem Włoch,<br/>faszyzacja Włoch
|strona1 = {{państwoflaga|ITA|1861}} rząd [[Królestwo Włoch (1861–1946)|Włoch]]
|strona2 = {{flaga_grafika|Flag of the National Fascist Party (PNF).svg}} [[Narodowa Partia Faszystowska]],<br/>[[Milicja Faszystowska]]
|dowódca1 = [[Luigi Facta]],<br />[[Wiktor Emanuel III]]
|dowódca2 = [[Benito Mussolini]]
|siły1 = ?
|commons =
}}
'''Marsz na Rzym''' ({{w języku|it|Marcia su Roma}}) – określenie [[faszyzm|faszystowskiego]] [[zamach stanu|zamachu stanu]], przeprowadzonego w [[dniach 27–29 października 1922]] roku, w wyniku którego władzę we [[WłochyKrólestwo Włoch (1861–1946)|Włoszech]] zdobył władzę [[Benito Mussolini]]. „Marsz na Rzym” polegał na koncentracji członków faszystowskich bojówek w stolicy Królestwa Włoch. Zamach miał miejsce w dniach 27–29 października 1922.
 
== Tło historyczne ==
 
== Przebieg zamachu ==
[[Plik:March on Rome 1922 - Alle porte di Roma.png|thumb|Faszyści w drodze do Rzymu]]
[[Plik:Mussd.jpg|right|thumb|300px|[[Benito Mussolini|Mussolini]] nie brał udziału w samym marszu, ale dawał się fotografować pośród jego uczestników]]
Marsz został zorganizowany przez „[[kwadrumwirat]]”, w składzie gen. [[Emilio De Bono]], [[Italo Balbo]] (jeden z najsłynniejszych ''rasów''), [[Michele Bianchi]] i [[Cesare Maria de Vecchi]], podczas gdy ''Duce'' nie brał udziału w tym wydarzeniu, choć pozował do zdjęć z maszerującymi faszystami. W przygotowaniach do zamachu stanu brali udział także generałowie [[Gustavo Fara]] i [[Sante Ceccherini]], a także [[markiz]] [[Dino Perrone Compagni]] oraz [[Ulisse Igliori]].
 
W październiku [[1922]] roku odbyło się w [[Neapol]]u zgromadzenie głównych sił faszystowskich. Mussolini, przemawiając do 60 tys. swych zwolenników na Piazza del Plebiscito, mówił: {{Cytat|''Dążymy do rządzenia narodem... albo dadzą nam władzę, albo ją weźmiemy, zbiegając do Rzymu i chwytając za gardło nędzną klasę panujących polityków''<ref>{{cytuj stronę| url =http://kalendarium.polska.pl/wydarzenia/article.htm?id=93050 | tytuł =Początki ruchu faszystowskiego we Włoszech | data dostępu = 18 lipca 2009| autor =Bartłomiej Kozłowski | opublikowany =Polska.pl | data =2004 | język =pl }}</ref>.}} Nastąpiła pełna mobilizacja faszystowskich bojówek - Czarnych Koszul. 26 października były premier [[Antonio Salandra]] ostrzegł urzędującego szefa rządu Luigiego Factę, że Mussolini przygotowuje zamach stanu i domaga się jego rezygnacji. Ten drugi jednak nie uwierzył w te doniesienia. Sam Mussolini nie brał udziału w zamachu, ale pozostał w [[Mediolan]]ie, czekając tam na jego rezultaty. Gdy rozpoczął się „marsz na Rzym”, zbliżające się do stolicy oddziały ''Czarnych Koszul'' skłoniły rząd do przygotowania dekretu o wprowadzeniu [[stan wojenny|stanu wojennego]]. Dekret ten nie został jednak wprowadzony w życie, ponieważ król [[Wiktor Emanuel III]] odmówił jego podpisania<ref>{{cytuj książkę |nazwisko =Carsten | imię =Francis Ludwig | autor link = | tytuł =The Rise of Fascism | wydawca =University of California Press | miejsce = | rok =1982 | strony =64 | isbn =0520046439 }}</ref>. 28 października król przekazał władzę Mussoliniemu.
 
W samym marszu wzięło udział mniej niż 30 tys. osób (w tym ok. 200 [[Żydzi|Żydów]]<ref>Robert O. Paxton, ''Anatomia faszyzmu'', Poznań 2005, s. 9.</ref>), ale monarcha obawiał się wybuchu [[wojna domowa|wojny domowej]]. 29 października 1922 r. Mussolini otrzymał misję utworzenia rządu. W tym samym czasie ok. 25 tys. Czarnych Koszul paradowało w Rzymie. Formalnie Mussolini przejął władzę zgodnie z włoską konstytucją. Po 10 czerwca 1924 r. i morderstwie [[Giacomo Matteotti]]ego, Mussolini wprowadził we Włoszech swą [[dyktatura|dyktaturę]].
== Skutki marszu na Rzym ==
{{Faszyzm}}
* [[29 października]] powiadomiono Mussoliniego o decyzji króla o powierzeniu mu funkcji premiera.
* Przekształcenie ustroju politycznego Włoch w [[państwo faszystowskie]].
* Zlikwidowanie wszystkich partii poza faszystowską.
20 475

edycji