Amerykanie: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 3 bajty ,  6 miesięcy temu
m
lit.
m (mała rozbudowa w oparciu o PWN)
m (lit.)
'''Amerykanie''' ([[ang.]] ''Americans'') – [[Pluralizm polityczny|pluralistyczna]] wspólnota narodowo-państwowa pochodzenia imigracyjnego, kształtująca się w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], licząca w 2010 roku około 308.7 mln osób<ref>Słownik języka polskiego, tomy I-X + Suplement, tom XI; red. Witold Doroszewski; wyd. Państwowe Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Państwowe Wydawnictwo Naukowe; Warszawa 1958–1969, tom I, s. 109, 2. Amerykanka „obywatelka Stanów Zjednoczonych Ameryki Płn.”.</ref><ref>{{Cytuj | url=http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb10-cn93.html | tytuł=Census 2010 News &#124; U.S. Census Bureau Announces 2010 Census Population Counts - Apportionment Counts Delivered to President<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=census.gov | język=en | archiwum=https://web.archive.org/web/20101224044247/http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb10-cn93.html | zarchiwizowano=2010-12-24 | data dostępu=2021-03-25}}</ref>. W związku ze specyficzną, [[Migracja ludności|migracyjną]] historią swojego powstania, posiada pochodzenie mieszane, przede wszystkim europejskie i afrykańskie. [[Mniejszość etniczna|Mniejszość]] stanowią osoby pochodzenia [[Żółta odmiana człowieka|azjatyckiego]], [[Tubylczy Amerykanie|rdzenni Amerykanie]] – [[Indianie Ameryki Północnej]] oraz [[Hawajczycy|osoby pochodzenia hawajskiego]] i pacyficznego<ref>https://archive.ph/20150103065429/http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_SF1/QTP4</ref>. Skutkiem tradycyjnej wielonarodowości Stanów Zjednoczonych jest fakt, że wielu Amerykanów identyfikuje się zarówno ze Stanami Zjednoczonymi, jak i – raczej sentymentalnie – z krajem pochodzenia swoich przodków (np. Amerykanie niemieckiego, włoskiego czy irlandzkiego pochodzenia – ''German Americans,'' ''Italian Americans, Irish Americans'').
 
Istotnym elementem procesu narodowotwórczego w USA jest [[amerykanizacja]], prowadząca do zaniku odrębności etnicznych grup [[Imigracja do Stanów Zjednoczonych|imigracyjnego]] pochodzenia połączonego z adaptacją niektórych nowych elementów. W ten sposób pierwotna kultura [[Angloameryka|angloamerykańska]] przekształciła się w odrębną kulturę amerykańską. Zasadą budowy współczesnego społeczeństwa amerykańskiego jest również [[wielokulturowość]] — zagwarantowanie każdej grupie prawa do kultywowania własnej tożsamości i tradycji.<ref>{{Cytuj |tytuł = Amerykanie - Encyklopedia PWN - źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy |data dostępu = 2021-04-02 |opublikowany = encyklopedia.pwn.pl |url = https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;3868639 |język = pl}}</ref>
 
Językiem ojczystym większości Amerykanów, zwłaszcza pochodzenia europejskiego i afrykańskiego, jest [[amerykańska odmiana języka angielskiego|język angielski w jego amerykańskiej odmianie]], odziedziczony po byłych [[Kolonializm|kolonizatorach]] Ameryki Północnej – [[Anglicy|Anglikach]]. Ponadto znaczna część mieszkańców południa USA ([[Floryda|Florydy]], [[Teksas]]u, [[Nowy Meksyk|Nowego Meksyku]] oraz południowej [[Kalifornia|Kalifornii]]) posługuje się [[Język hiszpański w Stanach Zjednoczonych|językiem hiszpańskim]]. Społeczność [[Cajun]]s w [[Luizjana|Luizjanie]] oraz zamieszkujący [[Nowa Anglia#Podział etniczny i językowy|Nową Anglię]] potomkowie [[Frankokanadyjczycy|Frankokanadyjczyków]] mówią po francusku.
Amerykanie w przytłaczającej większości zamieszkują Stany Zjednoczone. Ci żyjący poza USA mieszkają przede wszystkim w [[Meksyk]]u, gdzie stanowią 1,1% [[Liczba ludności|populacji]] (ponad 1 mln osób) oraz w [[Kanada|Kanadzie]], gdzie stanowią 2,3% populacji (ponad 687 tys. osób)<ref>[https://web.archive.org/web/20030802005426/http://www.aca.ch/amabroad.pdf American citizens living abroad by country].</ref>. W [[Polska|Polsce]] żyje ich około 12 tysiący<ref>https://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/Przynaleznosc_narodowo-etniczna_w_2011_NSP.pdf</ref>. Zdecydowana większość Amerykanów to [[Chrześcijaństwo|chrześcijanie]], głównie [[Protestantyzm|protestanci]] (42%) i [[Katolicyzm|katolicy]] (21%).
 
Amerykaninem nie można jednak określić każdego mieszkańca dowolnego państwa [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]] lub [[Ameryka Południowa|Południowej]]. W języku polskim ''Amerykanin'' oznacza mieszkańca USA<ref name="sjp">{{Cytuj stronę | url = http://sjp.pwn.pl/szukaj/Amerykanin.html | tytuł = Amerykanin | praca = Słownik języka polskiego PWN | opublikowany = WN PWN SA | data dostępu = 2015-08-27}}</ref>. Wobec mieszkańców innych państw tej części świata stosuje się określenie analogiczne do nazwy państwa, z którego pochodzi.
 
== Zobacz też ==