Jauréguiberry (1893): Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 102 bajty ,  25 dni temu
drobne redakcyjne, ignotum-per-ignotum
m (drobne redakcyjne)
(drobne redakcyjne, ignotum-per-ignotum)
Projektując nowe okręty zaczerpnięto niektóre rozwiązania techniczne z ich poprzedników: z „Hoche” przejęto układ rozmieszczenia najcięższej artylerii w tzw. romb (dwa pojedyncze działa na [[Dziób jednostki pływającej|dziobie]] i [[Rufa|rufie]] oraz dwa kolejne w [[Wieża artyleryjska|wieżach]] [[Burta (statek wodny)|przyburtowych]]), z typu ''[[Okręty pancerne typu Marceau|Marceau]]'' natomiast kształt [[Kadłub statku wodnego|kadłuba]] z wysokimi, silnie pochylonymi dośrodkowo burtami, zapewniający dobrą [[Dzielność morska|dzielność morską]] (z wyjątkiem obniżonego o jeden poziom pokładu rufowego zastosowanego w celu zmniejszenia masy konstrukcji){{odn|Glock|2016a|s=62-63}}. Przyjęty kształt kadłuba powodował problemy ze statecznością, a nawet niewielkie niesymetryczne zalanie części podwodnej mogło spowodować przewrócenie się okrętu i zatonięcie{{odn|Chodnicki|2018|s=98-99}}. Jednocześnie, przechyły tak skonstruowanej jednostki były łagodne i powolne, co pozytywnie wpływało na celność artylerii i trwałość mechanizmów oraz ułatwiało pełnienie służby załodze{{odn|Chodnicki|2018|s=99-100}}.
 
Projektantem przyszłego „Jauréguiberry’ego” był inż. [[Antoine-Jean Amable Lagane]], jeden z najzdolniejszych francuskich konstruktorów okrętowych z przełomu XIX i XX wieku{{odn|Glock|2016a|s=64-65}}. Projekt pancernika był rozwinięciem zbudowanego dla [[Chile]] okrętu pancernego „[[Capitán Prat (1890)|Capitán Prat]]”{{odn|Crowford|2000|s=192}}. W porównaniu do dwóch pierwszych jednostek programu z 1890 roku („Charles’a Martela” i „Carnota”) okręt był krótszy i miał zwartą sylwetkę; innowacją było umieszczenie dział artylerii średniej w dwulufowych wieżach i powiększenie ilości [[Kotłownia|kotłowni]] z czterech do sześciu{{odn|Glock|2016a|s=65}}{{odn|Gogin|2020}}. Plany okrętu zostały przez stocznię okazaneprzekazane [[Imperium Rosyjskie|Rosjanom]], którzy zamówili później jego ulepszoną wersję rozwojową – „[[Cesariewicz]]a”{{odn|Glock|2016a|s=64}}.
 
„Jauréguiberry” został zamówiony i zbudowany w prywatnej stoczni Société Nouvelle des Forges et Chantiers de la Méditerranée w [[La Seyne-sur-Mer]]{{odn|Glock|2016a|s=65}}. Kontrakt na budowę jednostki podpisano 8 kwietnia 1891 roku, a już 23 kwietnia położono jego [[Stępka|stępkę]]{{odn|Glock|2016a|s=65}}{{odn|Jane|1970|s=99}}{{refn|grupa=uwaga|{{odn|Chesneau|Kolesnik|1979|s=294|ref=nie}} oraz {{odn|Gogin|2020|ref=nie}} podają, że stępkę okrętu położono w listopadzie 1891 roku.}}. Kadłub [[Wodowanie|zwodowany]] został 27 października 1893 roku{{odn|Glock|2016a|s=65}}{{odn|Labayle Couhat|1974|s=12}}{{refn|grupa=uwaga|{{odn|Chesneau|Kolesnik|1979|s=294|ref=nie}} podaje, że wodowanie odbyło się w listopadzie 1893 roku.}}. Nazwa jednostki upamiętniała dwukrotnego ministra marynarki wojennej, [[Wiceadmirał|wadm.]] [[Jean Bernard Jauréguiberry|Jeana Bernarda Jauréguiberry’ego]]{{odn|Glock|2016a|s=65}}. Koszt budowy jednostki wyniósł około 28 385 000 [[Frank francuski|franków]] (w przeliczeniu 1 069 536 [[Funt szterling|£]]){{odn|Glock|2016a|s=72}}{{odn|Leyland|1900|s=235}}{{odn|Brassey|1905|s=265}}. Fundusze pochodziły z kredytów przyznanych w 1891 roku{{odn|Glock|2016a|s=65}}.
 
1 stycznia 1896 roku na nowo zbudowanym okręcie rozpoczęły się próby siłowni{{odn|Glock|2016b|s=59}}. 10 stycznia, podczas prób prędkości, w pierwszym [[Kocioł okrętowy|kotle]] nastąpiło rozszczelnienie rurek kotłowych, co spowodowało wyrzut pary i pożar, w wyniku którego zginęło sześć osób, a trzy doznały obrażeń{{odn|Glock|2016b|s=59}}. 27 maja, po naprawie uszkodzeń rozpoczęły się oficjalne próby pokładowej artylerii{{odn|Glock|2016b|s=59}}. 24 sierpnia przy pierwszym strzale oddanym z rufowego działa kalibru 305 mm uszkodzeniu uległa instalacja hydrauliczna wieży, zalewając jej wnętrze [[Gliceryna|gliceryną]]; tego dnia została również uszkodzona instalacja podnoszenia działa dziobowego{{odn|Glock|2016b|s=59}}. 30 marca 1897 roku, podczas próbnych strzelań torpedowych, eksplodował zbiornik [[Sprężone powietrze|sprężonego powietrza]] w szóstej odpalonej tego dnia torpedzie, co spowodowało lekkie uszkodzenie kadłuba{{odn|Glock|2016b|s=59}}{{odn|Glock|2016a|s=71}}.
17 maja 1897 roku pancernik został [[Podniesienie bandery|przyjęty do służby]] w [[Marine nationale]]{{odn|Glock|2016b|s=59}}{{refn|grupa=uwaga|{{odn|Gogin|2020|ref=nie}} podaje, że okręt wcielono do służby 30 stycznia 1897 roku, a {{odn|Glock|2016a|s=72|ref=nie}}, że stało się to 16 lutego 1897 roku.}}. „Jauréguiberry” został wcielony do [[Eskadra (marynarka wojenna)|Eskadry]] Śródziemnomorskiej, uczestnicząc do 1904 roku we wszystkich organizowanych manewrach oraz rewiach floty i przepływając 1000 Mm{{odn|Glock|2016b|s=59}}. W 1901 roku usunięto wszystkie działka kal. 37 mm, a liczbę dział kal. 47 mm powiększono do 18{{odn|Gogin|2020}}{{odn|Glock|2016a|s=70}}. 20 stycznia 1902 roku eksplozja zbiornika sprężonego powietrza w torpedzie spowodowała śmierć jednego i rany trzech marynarzy{{odn|Glock|2016b|s=59}}.
 
W 1904 roku „Jauréguiberry” wszedł w skład stacjonującej nad [[Ocean Atlantycki|Atlantykiem]] Eskadry Północnej{{odn|Glock|2016b|s=59}}. 18 maja 1905 roku podczas manewrów pod dnem pancernika wybuchł zbiornik sprężonego powietrza torpedy kal. 380 mm, wystrzelonej przez kontrtorpedowiec „[[Sagaie (1902)|Sagaie]]”. Doszło do przecieku w przedziale [[Maszyna sterowa|maszyny sterowej]], w wyniku czego okręt musiał trafić do [[Suchy dok|suchego doku]] na trwający do 30 czerwca remont{{odn|Glock|2016b|s=59}}. 7 lipca 1905 roku „Jauréguiberry” i „[[Formidable (1885)|Formidable]]” były gospodarzami wizyty zespołu okrętów [[Royal Navy]] w [[Brest|Breście]] (tworzyły go pancerniki [[HMS Majestic (1895)|HMS „Majestic”]], [[HMS Mars (1896)|HMS „Mars”]], [[HMS Magnificent (1894)|HMS „Magnificent”]], [[HMS Prince George (1895)|HMS „Prince George”]], [[HMS Illustrious (1896)|HMS „Illustrious”]], [[HMS Victorious (1895)|HMS „Victorious”]], [[HMS Commonwealth|HMS „Commonwealth”]], i [[HMS King Edward VII|HMS „King Edward VII”]] oraz krążowniki pancernopokładowe [[HMS Doris (1896)|HMS „Doris”]] i [[HMS Amethyst (1903)|HMS „Amethyst”]]){{odn|Glock|2016b|s=60}}. W dniach 7–14 sierpnia 1905 roku „Jauréguiberry” wszedł w skład liczącej 18 jednostek reprezentacji floty francuskiej (trzy pancerniki, trzy [[Pancernik obrony wybrzeża|pancerniki obrony wybrzeża]], cztery [[Krążownik pancerny|krążowniki pancerne]], jeden krążownik pancernopokładowy i siedem kontrtorpedowców), która wzięła udział w paradzie morskiej w [[Spithead]] w obecności króla [[Edward VII|Edwarda VII]]{{odn|Glock|2016b|s=59-60}}. W trakcie rejsu okręt wszedł na [[Mielizna|mieliznę]] na redzie Spithead, a w drodze powrotnej niegroźnie staranował brytyjski statek „Arana” o pojemności 1471 [[Tona rejestrowa|BRT]]{{odn|Glock|2016b|s=60}}. W 1905 roku liczebność załogi uległa zmianie – od tej pory tworzyło ją 31 oficerów i 566 podoficerów i marynarzy{{odn|Glock|2016a|s=72}}.
 
Na początku 1906 roku w Breście w burtę pancernika uderzył krążownik pancerny „[[Léon Gambetta (1902)|Léon Gambetta]]”, lecz obeszło się bez poważniejszych uszkodzeń{{odn|Glock|2016b|s=60}}. W tym roku zdemontowano nawodne wyrzutnie torpedowe, pozostawiając ich pokrywy dla lepszej wentylacji{{odn|Gogin|2020}}{{odn|Glock|2016a|s=70}}. „Jauréguiberry” uczestniczył także w wielkich manewrach Eskadr Śródziemnomorskiej i Północnej, które stworzyły Armię Morską{{odn|Glock|2016b|s=60}}.
Tuż przed wybuchem [[I wojna światowa|I wojnie światowej]] w sierpniu 1914 roku „Jauréguiberry” był [[Okręt flagowy|okrętem flagowym]] [[Dywizjon okrętów|Dywizjonu]] Specjalnego, którego zadaniem była eskorta transportów wojska z [[Afryka Północna|Afryki Północnej]] do Francji (w skład Dywizjonu wchodziły ponadto: pancernik „[[Charlemagne (1895)|Charlemagne]]”, krążowniki pancerne „[[Pothuau]]”, „[[Amiral Charner (1893)|Amiral Charner]]”, „[[Bruix (1894)|Bruix]]” i „[[Latouche-Tréville (1892)|Latouche-Tréville]]” oraz krążowniki pancernopokładowe „[[ORP Bałtyk (1896)|D’Entrecasteaux]]”, „[[Cassard (1896)|Cassard]]” i „[[Cosmao (1889)|Cosmao]]”){{odn|Glock|2016b|s=60}}{{odn|Gozdawa-Gołębiowski|1994|s=488}}. 6 sierpnia 1914 roku okręt osłaniał przerzut wojsk XIX Korpusu z [[Oran]]u do [[Tulon]]u{{odn|Glock|2016b|s=60}}. Następnie okręt został wcielony do 2. Dywizjonu (rezerwowego), którego zadaniem było patrolowanie zachodniej części Morza Śródziemnego{{odn|Glock|2016b|s=60}}{{odn|Gozdawa-Gołębiowski|1994|s=488}}. Na przełomie sierpnia i września „Jauréguiberry” i „[[Bouvet (1896)|Bouvet]]” skontrolowały 64 statki [[Państwo neutralne|neutralne]], a pod koniec września wraz z „Charlemagne” i „[[Saint Louis (1896)|Saint Louis]]” eskortowały przewożący 25 tys. żołnierzy, składający się z 36 statków [[Konwój morski|konwój]] z [[Port Said]]u do [[Marsylia|Marsylii]]{{odn|Glock|2016b|s=60}}. Od 17 października do końca 1914 roku „Jauréguiberry” i „Bouvet” skontrolowały kolejne 257 statków, z których sześć zatrzymano{{odn|Glock|2016b|s=60}}.
 
W 1915 roku wchodzący w skład 3. Eskadry okręt stacjonował w Port Saidzie, od 9 do 20 marca uczestnicząc w patrolach i ostrzale celów położonych na wybrzeżu należącej do [[Imperium Osmańskie|Imperium Osmańskiego]] [[Syria|Syrii]]{{odn|Glock|2016b|s=60}}. Następnie pancernik został włączony w skład sił uczestniczących w [[Operacje morskie w Cieśninie Dardanelskiej|operacji opanowania Dardaneli]], w miejsce zatopionego „Bouveta” i ciężko uszkodzonego „[[Gaulois (1896)|Gauloisa]]”{{odn|Nykiel|2008|s=303, 311}}. Okręt wszedł w skład dowodzonej przez [[Wiceadmirał|wadm.]] [[Émile Guépratte|Émile’a Guépratte’a]] 6. (francuskiej) [[Grupa okrętów|grupy okrętów]] (tworzyły ją ponadto: pancernik obrony wybrzeża „[[Henri IV]]”, brytyjski pancernik [[HMS Prince George (1895)|HMS „Prince George”]], krążowniki „[[Jeanne d’Arc (1899)|Jeanne d’Arc]]”, „Latouche-Tréville” i rosyjski „[[Askold]]”, sześć kontrtorpedowców i 10 [[Trałowiec|trałowców]]){{odn|Glock|2016b|s=60}}{{odn|Gozdawa-Gołębiowski|1994|s=222}}. Od 25 kwietnia okręty 6. Grupy wspierały ogniem artylerii [[Desant morski|desant]] pod [[Kumkale]]{{odn|Glock|2016b|s=60}}{{odn|Nykiel|2008|s=326}}. 30 kwietnia pancernik otrzymał trafienie tureckim pociskiem, a 5 maja kolejne (z [[Haubica|haubicy]] kal. 240 mm), co spowodowało konieczność naprawy uszkodzeń w Port Saidzie (prace trwały od 19 czerwca do 26 lipca){{odn|Glock|2016b|s=60}}. W sierpniu okręt uczestniczył w patrolach u wybrzeży [[Palestyna|Palestyny]], ostrzeliwując m.in. [[węzeł kolejowy]] pod [[Hajfa|Hajfą]]{{odn|Labayle Couhat|1974|s=12}}{{odn|Glock|2016b|s=60}}. Od 31 sierpnia okręty francuskie bazowały w [[Arwad]], prócz walk uczestnicząc w ewakuacji 3 tys. [[Ormianie|Ormian]]{{odn|Labayle Couhat|1974|s=12}}{{odn|Glock|2016b|s=60}}. Jesienią „Jauréguiberry” został przebazowany na wody [[Kanał Sueski|Kanału Sueskiego]], wzmacniając jego obronę przed atakiem Turków{{odn|Glock|2016b|s=60-61}}. Z pancernika zdemontowano część uzbrojenia, które zasiliło artylerię na lądzie{{odn|Labayle Couhat|1974|s=12}}.
 
W październiku 1916 roku okręt opuścił wschodnią część Morza Śródziemnego, docierając 29 października na [[Malta|Maltę]]{{odn|Glock|2016b|s=61}}. Następnie udał się do Tulonu, stając się celem nieskutecznego ataku torpedowego ze strony [[SM U-39]] (pancernik osiągnął bazę w dniu 22 listopada){{odn|Glock|2016b|s=61}}. Na początku 1917 roku rozpoczęto rozbrajanie jednostki: działa małokalibrowe trafiły na pokłady [[Okręt patrolowy|patrolowców]] i trałowców, natomiast lufy dział kal. 305 mm zostały przerobione na zapasowe lufy do [[Działo kolejowe|dział kolejowych]] kal. 370 mm{{odn|Glock|2016b|s=61}}. Od 1 lipca 1918 roku pancernik trafił znówponownie na wody wschodniej części Morza Śródziemnego, pełniąc rolę okrętu warsztatowego dla operujących u wybrzeży Syrii patrolowców{{odn|Glock|2016b|s=61}}.
 
=== Końcowy okres służby ===
50 099

edycji