Franek Dolas: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 6275 bajtów ,  1 miesiąc temu
m
Adamt przeniósł stronę Grzegorz Brzęczyszczykiewicz na Franek Dolas, bez pozostawienia przekierowania pod starym tytułem
(integracja)
m (Adamt przeniósł stronę Grzegorz Brzęczyszczykiewicz na Franek Dolas, bez pozostawienia przekierowania pod starym tytułem)
Znacznik: Wycofane
{{DNU|artykuł|podstrona=2021:04:05:Grzegorz Brzęczyszczykiewicz}}
{{Postać fikcyjna infobox
'''Grzegorz Brzęczyszczykiewicz''' – fikcyjne nazwisko bohatera filmu ''[[Jak rozpętałem drugą wojnę światową]]'', polski [[łamaniec językowy]].
|nazwa = Franek Dolas
|nazwa oryginalna = [[starszy szeregowy|starszy strzelec]]<br />Franciszek Dolas
|tytuły =
|seria =
|grafika =
|opis grafiki =
|pierwsze wystąpienie = ''[[Jak rozpętałem drugą wojnę światową|Ucieczka]]''
|ostatnie wystąpienie = ''[[Jak rozpętałem drugą wojnę światową|Wśród swoich]]''
|twórca = [[Tadeusz Chmielewski (reżyser)|Tadeusz Chmielewski]]
|wystąpienia =
|grany przez = [[Marian Kociniak]]
|dubbing =
|liczba odcinków = 3
|pochodzenie =
|przynależność =
|płeć =
|data urodzenia =
|miejsce urodzenia =
|data śmierci =
|miejsce śmierci =
|rodzina =
|wiek =
|wzrost =
|masa =
|specjalność =
|zajęcie =
|umiejętności =
|atrybuty =
|commons =
|wikicytaty = Franciszek Dolas
}}
'''Franek Dolas''' – postać fikcyjna, tytułowy bohater nakręconej w 1969 roku komedii filmowej pt. ''[[Jak rozpętałem drugą wojnę światową]]'' (3 części: „Ucieczka”, „Za bronią” i „Wśród swoich”). Postać Franka Dolasa grana była w filmie przez [[Marian Kociniak|Mariana Kociniaka]], a reżyserem był [[Tadeusz Chmielewski (reżyser)|Tadeusz Chmielewski]]<ref name="filmpl">{{cytuj |url= http://www.filmpolski.pl/fp/index.php/121115 |tytuł=Jak rozpętałem drugą wojnę światową |data=1998 |opublikowany=[[Internetowa Baza Filmu Polskiego|filmpolski.pl]] |język=pl |data dostępu=2009-09-02}}</ref><ref name=filmweb>{{cytuj |url= http://jak.rozpetalem.druga.wojne.swiatowa.filmweb.pl/f6531/Jak+rozp%C4%99ta%C5%82em+II+Wojn%C4%99+%C5%9Awiatow%C4%85,1969/opisy |tytuł=Jak rozpętałem drugą wojnę światową |opublikowany=[[Filmweb|filmweb.pl]] |data dostępu=2009-09-02}}</ref>.
 
== Biografia ==
Tytułowy bohater filmu jest szeregowym żołnierzem [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojska Polskiego]], który na przełomie sierpnia i września 1939 roku przez zbieg okoliczności znalazł się w pociągu na terenie Niemiec tuż przed rozpoczęciem przez [[III Rzesza|Trzecią Rzeszę]] [[II wojna światowa|II wojny światowej]]. Kolejne zbiegi okoliczności utwierdziły go w przekonaniu, że to właśnie jego osoba i zachowanie w tym czasie stało się bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia wojny.
 
Wszystkie następne przygody Franka Dolasa oparte są na niezwykłych przypadkach, zbiegach okoliczności oraz ogólnym założeniu, że polski spryciarz jest w stanie wyprowadzić w pole niemal wszystkich, którzy znajdą się w jego otoczeniu, w tym zarówno dowódców i żołnierzy wojsk sojuszniczych, jak i wojsk przeciwnika, a także tłumy cywilów (często przypominana jest sekwencja gry w [[trzy karty]], przy pomocy której Franek Dolas ogrywa handlarzy na arabskim targowisku, zdobywając w ten sposób zaopatrzenie dla stacjonującej w pobliżu jednostki [[Legia Cudzoziemska|Legii Cudzoziemskiej]]). Ze wszystkich opresji (w tym z niemieckiej niewoli, w której przesłuchującemu go oficerowi [[Gestapo]] przedstawia się jako [[Grzegorz Brzęczyszczykiewicz]] ze wsi Chrząszczyżewoszyce w powiecie Łękołody) Franek Dolas wychodzi zdrów i cały, by na koniec wrócić szczęśliwie do Polski<ref name=filmweb/>.
 
== Film a książka ==
Filmowy Franek Dolas nie przypomina w niczym bohatera powieści ''Przygody kanoniera Dolasa'' [[Kazimierz Sławiński (pilot)|Kazimierza Sławińskiego]], na motywach której powstał film. W powieści Dolas nosi imię Adolf i jest z wykształcenia doktorem historii sztuki, który trafił do szkoły podchorążych tuż przed wybuchem wojny (nie ma w książce tytułowego motywu „rozpętania wojny”)<ref name=":0">{{Cytuj |autor = Piotr Zwierzchowski |tytuł = Przygody Franka Dolasa albo co Giuseppe robił w Warszawie |czasopismo = Kwartalnik Filmowy |data = 2012 |data dostępu = 2021-04-11 |issn = 0452-9502 |numer = 77-78 |s = 185–200 |url = https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=27264 |język = pl}}</ref>. Książkowy dr Adolf Dolas jest typowym, łagodnym naukowcem pozbawionym cwaniactwa, intelektualistą i antytalentem wojskowym. Wszystkie przeżywane przygody przytrafiają mu się przypadkiem, a bohater wychodzi z nich dzięki zwykłemu szczęściu.
 
== Inne media ==
Franek Dolas to również główny bohater polskiej gry komputerowej ''Jak rozpętałem II wojnę światową. Nieznane przygody Franka Dolasa'' wyprodukowanej przez firmę Mirage. Fabuła gry jest jednak luźno powiązana z filmem, a rozgrywka przedstawia Dolasa nie jako unikającego bezpośrednich konfrontacji cwaniaczka - wcielający się w niego gracz jest bardzo często zmuszony do używania przemocy podczas swoich podróży<ref>Maciej Kuc, ''Jak rozpętałem II wojnę światową. Nieznane przygody Franka Dolasa'', CD-Action, nr 10/2003 (91), s. 52-53.</ref>
 
== Znaczenie postaci ==
[[Piotr Zwierzchowski (filmoznawca)|Piotr Zwierzchowski]] pisze, że przykłady postaci takich jak m.in. Franek Dolas „udowadniają, że przekonanie o wyjątkowym heroizmie Polaków jest silnie obecne i w kulturze narodowej, i w wyobrażeniach społecznych”. Zwraca też uwagę, że „w charakterystyce Dolasa dopatrywano się cech typowych dla Polaków” - Dolas jest zarówno stereotypem Polaka-bohatera jak i komediową kpiną z polskich przywar<ref name=":0" />. Małgorzata Karbowiak wskazywała, że fakt, iż Franek Dolas „ma cechy typowo polskie, znamienne dla postawy ludowego bohatera urodzonego gdzieś nad Wisłą, radzącego sobie w życiu przede wszystkim dzięki sprytowi, obdarzonego silnym poczuciem humoru i pasją ryzyka nadaje postaci Dolasa wymiar pewnego uogólnienia, czyni zeń postać w jakiś sposób typową”<ref>Małgorzata Karbowiak,„Jak rozpętałem II wojnę światową”, „Głos Robotniczy” 1970, nr 90, s. 5.</ref>. Większość recenzentów widziała w postaci Dolasa „tradycję polskiego żołnierza”. Dolas był także porównywany z czeskim [[Józef Szwejk|Szwejk]]<nowiki/>iem, ale nazywany jego antytezą - gdyż przeciwnie jak Szwejk, nie unika walki, ale jej szuka, co czyni go poważniejszą, bardziej bohaterską postacią. Niektórzy recenzenci jednak krytykowali aspekt komediowy („spryt, cwaniactwo, łut szczęścia”), jako nie pasujący do bohaterskiego<ref name=":0" />.
 
== Fikcyjne nazwiskoHistoria ==
Grzegorz Brzęczyszczykiewicz jest fikcyjnym nazwiskiem filmowej postaci [[Franek GolasDolas|Franciszka wDolasa]] filmiez użyłpolskiej fikcyjnegokomedii nazwiskapt. Grzegorz''[[Jak Brzęczyszczykiewiczrozpętałem drugą wojnę światową]]''. Bohater filmu podaje je podczas przesłuchania funkcjonariuszowi [[Gestapo]] (w tej roli [[Emil Karewicz]], co jest aluzją do postaci [[Hermann Brunner|Hermanna Brunnera]] z serialu ''[[Stawka większa niż życie]]''), aby nie mógł zostać zidentyfikowany, ponieważ oficer niemiecki miał ogromny problem z napisaniem nazwiska. Do tego Dolas podał za miejsce zamieszkamia: „Chrząszczyżewoszyce, powiat Łękołody”.
 
Film powstał na podstawie powieści [[Kazimierz Sławiński (pilot)|Kazimierza Sławińskiego]] pt. ''Przygody kanoniera Dolasa'', w której nie było wątku z nazwiskiem Brzęczyszczykiewicza. Dodał go do scenariusza filmu reżyser, [[Tadeusz Chmielewski (reżyser)|Tadeusz Chmielewski]], który zaczerpnął go z powieści ''[[C.K. Dezerterzy (powieść)|C.K. Dezerterzy]]'', napisanej przez [[Kazimierz Sejda|Kazimierza Sejdę]] w 1937 roku. Nazwisko Brzęczyszczykiewicza wywodzi się z nazwiska podanego przez jednego z bohaterów tej powieści (Brzęczyszczewski){{r|CK Dezerterzy}}.
|styl = środek
}}
{{wikisłownik|Brzęczyszczykiewicz}}
 
== Przypisy ==
* <ref name="sjp">Frajter – stopień wojskowy lub żołnierz, mający ten stopień; zobacz: {{cytuj stronę|url=http://sjp.pwn.pl/slownik/2460062/|tytuł=Hasło: Frajter|praca=Słownik języka polskiego|opublikowany=PWN|język=pl|data dostępu=2012-01-09}}</ref>
}}
 
{{wikisłownik|Brzęczyszczykiewicz}}
[[Kategoria:Język polski]]
{{SORTUJ:Dolas, Franek}}
[[Kategoria:Postacie z polskichfilmów utworów literackichkomediowych]]
[[Kategoria:Fikcyjni żołnierze]]
[[Kategoria:Postacie z adaptacji filmowych]]