Mydlnica lekarska: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 28 bajtów ,  1 rok temu
drobne redakcyjne
Znacznik: edytor kodu źródłowego 2017
(drobne redakcyjne)
 
== Zastosowanie ==
*; '''[[Rośliny lecznicze|Roślina lecznicza]]''' :
** [[Surowiec zielarski]] : kłącze z korzeniami ''(Radix Saponariae)'' zawiera ok. 5% [[saponiny|saponin]], [[glikozydy]], [[węglowodany]], [[sole mineralne]]<ref name=A>{{Cytuj książkę | nazwisko= Macků | imię=Jan | nazwisko2= Krejča | imię2=Jindrich | nazwisko3= Rymkiewicz | imię3=Apoloniusz | tytuł= Atlas roślin leczniczych | data=1989 | wydawca=Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo | miejsce=Wrocław [etc.] | isbn=83-04-03281-3}}</ref>.
** Działanie : wykrztuśne, pobudzające czynności żołądka i [[trzustka|trzustki]], żółciopędne. Unieszkodliwia [[cholesterol]], ułatwia wchłanianie związków trudno przyswajalnych przez organizm (np. sole [[żelazo|żelaza]], [[wapń|wapnia]])<ref name=A/>. Używana jest też w [[przewlekłe zapalenie oskrzeli|zapaleniach oskrzeli]] i [[tchawica|tchawicy]], przy [[kaszel|kaszlu]]. Używana jest w postaci [[odwar]]u<ref name=A/>. Musi być stosowana pod kontrolą lekarza.
* OdDawniej niepamiętnychodwary czasówspożywane używano odwarówbyły doustnie, jako [[odtrutka|odtrutkę]] po ukąszeniu przez [[węże]]<ref name=B/>.
** Zbiór i suszenie : wykopuje się kłącza z korzeniami jesienią, myje, tnie na mniejsze kawałki i suszy w temperaturze ok. 50&nbsp;°C.
* Stosowana jest w [[kosmetyka|kosmetyce]] do wytwarzania niektórych past do zębów, [[szampon]]ów, [[maseczka kosmetyczna|maseczek]]<ref name=B/>.
; Roślina kosmetyczna:
* Dawniej,Stosowana gdyjest nie znanow [[mydłokosmetyka|mydłakosmetyce]], do myciawytwarzania używanoniektórych m.inpast do zębów, [[szampon]]ów, [[maseczka kosmetyczna|maseczek]]<ref name=B/>. Dawniej [[odwar]]ów z korzeni mydlnicy używano do mycia i prania. Opisywane są jako skuteczne, pienią się obficie i swoimi własnościami przewyższają mydła, gdyż nie niszczą skóry i nie powodują [[alergia|alergii]] u ludzi uczulonych na mydło<ref name=B>{{Cytuj książkę |nazwisko=Mazerant |imię=Anna |tytuł= Mała księga ziół |rok=1990 |wydawca= Inst. Wyd. Zw. Zawodowych |miejsce= Warszawa |isbn= 83-202-0810-6}}</ref>. UżywanaMydlnica używana była szczególnie do prania jedwabi i innych delikatnych tkanin, np. koronek itp.<ref name=C>{{Cytuj książkę|tytuł=Pospolite rośliny środkowej Europy |wydawca=Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne |miejsce=Warszawa |rok=1990 |imię=František |nazwisko=Činčura |imię2=Viera |nazwisko2=Feráková |imię3=Jozef |nazwisko3=Májovský |imię4=Ladislav |nazwisko4=Šomšák |imię5=Ján |nazwisko5=Záborský |inni=Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje)|isbn= 83-09-01473-2}}</ref>. Wytwarzano z niej dawniej mydlik, używany także do odtłuszczania [[wełna|wełny]]<ref name=B/>.
; Roślina ozdobna:
* [[Rośliny ozdobne|Roślina ozdobna]] uprawiana głównie ze względu na swoje kwiaty<ref name=D>{{Cytuj książkę |nazwisko=Hattat |imię=Lance |tytuł=1000 roślin ogrodowych od A do Z |data=1998 |isbn=978-1-4054-7958-5}}</ref>. Szczególnie nadaje się na rabaty i do ogrodów naturalistycznych.
 
== Ciekawostki ==
; Inne zastosowania
* Dawniej, gdy nie znano [[mydło|mydła]], do mycia używano m.in. [[odwar]]ów z korzeni mydlnicy. Są skuteczne, pienią się obficie i swoimi własnościami przewyższają mydła, gdyż nie niszczą skóry i nie powodują [[alergia|alergii]] u ludzi uczulonych na mydło<ref name=B>{{Cytuj książkę |nazwisko=Mazerant |imię=Anna |tytuł= Mała księga ziół |rok=1990 |wydawca= Inst. Wyd. Zw. Zawodowych |miejsce= Warszawa |isbn= 83-202-0810-6}}</ref>. Używana była szczególnie do prania jedwabi i innych delikatnych tkanin, np. koronek itp.<ref name=C>{{Cytuj książkę|tytuł=Pospolite rośliny środkowej Europy |wydawca=Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne |miejsce=Warszawa |rok=1990 |imię=František |nazwisko=Činčura |imię2=Viera |nazwisko2=Feráková |imię3=Jozef |nazwisko3=Májovský |imię4=Ladislav |nazwisko4=Šomšák |imię5=Ján |nazwisko5=Záborský |inni=Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje)|isbn= 83-09-01473-2}}</ref>.
* Wiele plemion pierwotnych używało nasionNasiona mydlnicy jakoużywane przynętybyły do łowienia ryb – powodują ich[[zatrucie|trucia]] [[zatrucieryby|ryb]]<ref name=B/>.
* Wyciąg z mydlnicy używany jestbywa do przyprawiania [[chałwa|chałwy]] <ref name="metro">{{Cytuj stronę|url= http://archive.is/csrP0|tytuł= Tajemnice chałwy: musi być ręcznie masowana, do smaku dodają korzeń na przeczyszczenie |autor= Metro|język= pl}}</ref>.
* Wytwarzano z niej dawniej mydlik, używany do odtłuszczania [[wełna|wełny]]<ref name=B/>.
* Od niepamiętnych czasów używano odwarów doustnie, jako [[odtrutka|odtrutkę]] po ukąszeniu przez [[węże]]<ref name=B/>.
* Wyciąg z mydlnicy używany jest do przyprawiania [[chałwa|chałwy]] <ref name="metro">{{Cytuj stronę|url= http://archive.is/csrP0|tytuł= Tajemnice chałwy: musi być ręcznie masowana, do smaku dodają korzeń na przeczyszczenie |autor= Metro|język= pl}}</ref>.
 
== Uprawa ==
Jest łatwa w uprawie. Najlepiej rośnie w pełnym słońcu, na glebie o odczynie obojętnym lub zasadowym<ref name=D/>. Uprawia się ją z nasion wysiewanych jesienią, lub przez podział kłączy w rozstawie 60&nbsp;×&nbsp;45&nbsp;cm. Roślina zwykle rozsiewa się sama i jest dość ekspansywna, dlatego też należy kontrolować jej rozrastanie się<ref>{{Botanica2005}}</ref>. Oprócz typowej formy uprawiane są [[kultywar]]y, np. `Rosea` Plena` o średniozielonych pędach i półpełnych różowych kwiatach<ref name=D/>.
 
== Przypisy ==
{{Przypisy|
92 501

edycji