Syndrom sztokholmski: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 4366 bajtów ,  5 miesięcy temu
źródła/przypisy, wikizacja, drobne redakcyjne, int., ilustracja
m (Wycofano edycje użytkownika 83.8.63.65 (dyskusja). Autor przywróconej wersji to Mpn.)
Znacznik: Wycofanie zmian
(źródła/przypisy, wikizacja, drobne redakcyjne, int., ilustracja)
[[Zespół chorobowy|Syndrom]] ten jest skutkiem psychologicznych reakcji na silny [[stres]] oraz rezultatem podejmowanych przez porwanych prób zwrócenia się do prześladowców i wywołania u nich współczucia.
 
== Termin ==
[[Plik:Former Kreditbanken Norrmalmstorg Stockholm Sweden.jpg|thumb|Kreditbanken przy Norrmalmstorg]]
Nazwa syndromu wiąże się z napadem na Kreditbanken przy placu Norrmalmstorg w [[Sztokholm]]ie. zTermin 23został sierpniaużyty 1973przez szwedzkiego [[kryminologia|kryminologa]] i [[psychologia|psychologa]], podczas[[Nils któregoBejerot|Nilsa napastnicyBejerota]]<ref>{{Cytuj przez|tytuł kilka= dniSyndrom (międzysztokholmski 23 awystępowanie, 28objawy, sierpnialeczenie 1973)|data przetrzymywalidostępu zakładników.= Po2021-04-27 złapaniu|url napastników= https://zdrowiewformie.pl/czym-jest-syndrom-sztokholmski-i-u-kogo-wystepuje-jak-wyglada-leczenie/ uwolnieniu|język przetrzymywanych= przezpl-PL}}</ref><ref>{{Cytuj nich|autor osób,= tePaul ostatnieJoseph broniły|tytuł przestępców= pomimoThe sześciodniowegoSAGE uwięzienia.Encyclopedia Wof czasieWar: przesłuchańSocial odmawiałyScience współpracyPerspectives z|data policją.= Termin2016-10-11 został|data użytydostępu przez= szwedzkiego2021-04-27 [[kryminologia|kryminologa]]isbn i= 978-1-4833-5988-5 [[psychologia|psychologa]],wydawca [[Nils= SAGE Publications Bejerot|url = https://books.google.pl/books?id=idw0DQAAQBAJ&pg=PA1628&lpg=PA1628&dq=Nilsa +Bejerota]]+stocholm+syndrome&source=bl&ots=Kp9WFFVXtF&sig=ACfU3U34mwx-sG4-duA0_Kvk2yXeH1uihA&hl=pl&sa=X&ved=2ahUKEwjBmqqi157wAhXRlosKHaA2B8gQ6AEwCXoECAUQAw#v=onepage&q=Nilsa%20Bejerota%20stocholm%20syndrome&f=false |język = en}}</ref>, który współpracował z policją podczas tego napadu i który przedstawił swoje obserwacje dziennikarzom. Pojęcie wkrótce przyjęło się wśród psychologów na całym świecie. Na podstawie owego wydarzenia w 2003 roku zrealizowana została szwedzko-norweska koprodukcja filmowa ''Norrmalmstorg''.
 
== Napad na Kreditbanken ==
Inne opisane przypadki syndromu sztokholmskiego dotyczą zakładników uprowadzonych samolotów oraz porwanych osób. Najbardziej znany przypadek dotyczy [[Patty Hearst]], wnuczki amerykańskiego wydawcy [[William Randolph Hearst|Williama Randolpha Hearsta]], która została uprowadzona 4 lutego 1974 przez wyznającą [[utopia|utopijne]] koncepcje socjalne grupę [[Symbionese Liberation Army]]. Porwana przyłączyła się do grupy i uczestniczyła m.in. w napadzie na bank. Została aresztowana w 1975 roku i rok później skazana na 7 lat za współpracę z terrorystami, jednak zastosowano wobec niej [[Ułaskawienie|prawo łaski]] i zmniejszono wyrok do dwóch lat. Ostatecznej amnestii dokonał [[Bill Clinton]] w finalnej serii amnestii prezydenckich, dokonanej przed złożeniem urzędu.
[[Plik:Former Kreditbanken Norrmalmstorg Stockholm Sweden.jpg|thumb|Kreditbanken przy Norrmalmstorg.]]
Podczas napadu na Kreditbanken przy placu Norrmalmstorg w [[Sztokholm]]ie od 23 sierpnia do 28 sierpnia 1973 roku napastnicy przetrzymywali zakładników w budynku, do którego nie mogła dostać się policja. Po złapaniu napastników i uwolnieniu przetrzymywanych przez nich osób, te ostatnie broniły przestępców pomimo sześciodniowego uwięzienia i żegnały się z napastnikami<ref>{{Cytuj |tytuł = Syndrom sztokholmski: toksyczna więź ofiary ze sprawcą - Zdrowie |data = 1548069735 |data dostępu = 2021-04-27 |opublikowany = zdrowie.radiozet.pl |url = https://zdrowie.radiozet.pl/Psychologia/Lek-i-nerwice/Syndrom-sztokholmski-toksyczna-wiez-ofiary-ze-sprawca |język = pl}}</ref>.
 
W czasie przesłuchań odmawiały współpracy z [[Organy ścigania|organami ścigania]] i nie chciały składać zeznań obciążających sprawców<ref>{{Cytuj |tytuł = Syndrom sztokholmski w związku - gdy ofiara zbyt mocno kocha oprawcę [historie, przykłady, leczenie] |data dostępu = 2021-04-27 |opublikowany = zdrowie.gazeta.pl |url = https://zdrowie.gazeta.pl/Zdrowie/7,105645,23458855,syndrom-sztokholmski-w-zwiazku-gdy-ofiara-zbyt-mocno-kocha.html |język = pl}}</ref>. Jeden z zakładników stał na stanowisku, że porywacze bronili zakładników przed policją<ref>{{Cytuj |tytuł = Ofiary broniły swoich oprawców - ten napad na bank przeszedł do historii... |data dostępu = 2021-04-27 |opublikowany = gazetapl |url = https://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,10189291,ofiary-bronily-swoich-oprawcow-ten-napad-na-bank-przeszedl.html |język = pl}}</ref>. Inny założył [[Fundacja|fundację charytatywną]], która miała na celu zebrać pieniądze na opłacenie [[Adwokat|adwokatów]] sprawców napadu<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie "Niebieska Linia" - Syndrom sztokholmski w relacjach międzyludzkich |data dostępu = 2021-04-27 |opublikowany = www.niebieskalinia.pl |url = https://www.niebieskalinia.pl/pismo/wydania/dostepne-artykuly/4969-syndrom-sztokholmski-w-relacjach-miedzyludzkich}}</ref>. Przetrzymywana w budynku zakładniczka [[Zaręczyny|zaręczyła się]] ze swoim porywaczem<ref name=":0" />.
Wśród szczególnych przypadków syndromu sztokholmskiego wielu psychologów wymienia [[Natascha Kampusch|Nataschę Kampusch]]. Porwana w wieku 10 lat była więziona, bita i poniżana przez kolejne 8 lat. Przyznaje jednak, że dążyła do nawiązania swoistego rodzaju relacji ze swoim oprawcą Wolfgangiem Priklopilem, gdyż była to jedyna osoba, z jaką miała kontakt przez osiem lat niewoli aż do 23 sierpnia 2006 roku, gdy udało się jej uciec. Przypadek Kampusch, według niektórych psychologów, wykracza znacznie poza definicję syndromu sztokholmskiego i doradzają oni używanie terminu: syndrom Nataschy Kampusch. Oba te stany psychiczne cechują się emocjonalnym stosunkiem do oprawcy, co w przypadku Nataschy było jawne.
 
Na podstawie owego wydarzenia w 2003 roku zrealizowana została szwedzko-norweska koprodukcja filmowa ''Norrmalmstorg''<ref>{{Cytuj odcinek|tytuł=Norrmalmstorg|url=https://www.filmweb.pl/film/Norrmalmstorg-2003-166552|data dostępu=2021-04-27}}</ref>.
 
== Inne przypadki ==
[[File:1975 Patty Hearst.jpg|thumb|Patty Hearst w 1975 roku.]]
Inne opisane przypadki syndromu sztokholmskiego dotyczą zakładników uprowadzonych samolotów oraz porwanych osób.
 
Inne opisane przypadki syndromu sztokholmskiego dotyczą zakładników uprowadzonych samolotów oraz porwanych osób. Najbardziej znany przypadek dotyczy [[Patty Hearst]], wnuczki amerykańskiego wydawcy [[William Randolph Hearst|Williama Randolpha Hearsta]], która została uprowadzona 4 lutego 1974 roku przez wyznającą [[utopia|utopijne]] koncepcje socjalne grupę [[Symbionese Liberation Army]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Symbionese Liberation Army {{!}} History, Members, Beliefs, & Facts |data dostępu = 2021-04-27 |opublikowany = Encyclopedia Britannica |url = https://www.britannica.com/topic/Symbionese-Liberation-Army |język = en}}</ref>. Porwana przyłączyła się do grupy i z bronią w ręku uczestniczyła m.in. w napadzie na bank w [[San Francisco|San Fransisco]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Patty Hearst |data dostępu = 2021-04-27 |opublikowany = Federal Bureau of Investigation |url = https://www.fbi.gov/history/famous-cases/patty-hearst |język = en-us}}</ref>. Została aresztowana w 1975 roku i rok później skazana na 7 lat za współpracę z terrorystami, jednak zastosowano wobec niej [[Ułaskawienie|prawo łaski]] i zmniejszono wyrok do dwóch lat. Ostatecznej amnestii dokonał [[Bill Clinton]] w finalnej serii amnestii prezydenckich, dokonanej przed złożeniem urzędu. Na podstawie jej historii w 1988 roku Paul Schrader wyreżyserował film ''Patty Hearst''<ref>{{Cytuj odcinek|tytuł=Patty Hearst|url=https://www.filmweb.pl/film/Patty+Hearst-1988-108247|data dostępu=2021-04-27}}</ref>.
 
Wśród szczególnych przypadków syndromu sztokholmskiego wielu psychologów wymienia [[Natascha Kampusch|Nataschę Kampusch]]. Porwana w wieku 10 lat była więziona, bita i poniżana przez kolejne 8 lat<ref>{{Cytuj |autor = Martin Wolf |tytuł = 10 lat temu Natascha Kampusch uciekła z domu Wolfganga Priklopila. Wolność okazała się niełatwa |data = 20160823T113200+0200 |data dostępu = 2021-04-27 |opublikowany = www.polityka.pl |url = https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/ludzieistyle/1672882,1,10-lat-temu-natascha-kampusch-uciekla-z-domu-wolfganga-priklopila-wolnosc-okazala-sie-nielatwa.read |język = pl}}</ref>. Przyznaje jednak, że dążyła do nawiązania swoistego rodzaju relacji ze swoim oprawcą Wolfgangiem Priklopilem, gdyż była to jedyna osoba, z jaką miała kontakt przez osiem lat niewoli aż do 23 sierpnia 2006 roku, gdy udało się jej uciec. Zareagowała płaczem na wiadomość o śmierci swojego oprawcy<ref>{{Cytuj |tytuł = Szwecja: 40 lat temu zdefiniowano syndrom sztokholmski |data = 2013-08-24 |data dostępu = 2021-04-27 |opublikowany = Onet Wiadomości |url = https://wiadomosci.onet.pl/swiat/szwecja-40-lat-temu-zdefiniowano-syndrom-sztokholmski/6m1cm |język = pl}}</ref>. Przypadek Kampusch, według niektórych psychologów, wykracza znacznie poza definicję syndromu sztokholmskiego i doradzają oni używanie terminu: syndrom Nataschy Kampusch. Oba te stany psychiczne cechują się emocjonalnym stosunkiem do oprawcy, co w przypadku Nataschy było jawne.
 
== Zobacz też ==
* [[wiktymologia]]
* [[identyfikacja z agresorem]]
 
== Przypisy ==
<references />
 
== Linki zewnętrzne ==