Łódź: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 15 bajtów ,  7 miesięcy temu
drobne redakcyjne
m (popr. martwych LZ)
(drobne redakcyjne)
W tym czasie rosły fortuny przemysłowe [[Karol Scheibler|Scheiblerów]], [[Ludwik Grohman|Grohmanów]], [[Izrael Poznański|Poznańskich]]. Powstały pierwsze miejscowe banki (w 1872 r. z inicjatywy Karola Scheiblera – [[Bank Handlowy w Łodzi]]{{r|kaluni}} oraz [[Towarzystwo Kredytowe Miejskie w Łodzi (instytucja)|Towarzystwo Kredytowe Miejskie w Łodzi]]<ref>J. Orzechowska, op.cit., s. 16.</ref>), udzielające głównie kredytów handlowych. Rósł też udział lokalnego kapitału w bankach warszawskich. Łódź stała się miejscem wielkich szans, głównie dla [[Żydzi|Żydów]], [[Niemcy (naród)|Niemców]], Polaków i Rosjan – przysłowiową ''[[Ziemia obiecana (powieść)|Ziemią Obiecaną]]'' (jest to publicystyczne określenie Łodzi, będące tytułem powieści [[Władysław Reymont|W. Reymonta]]). Ich ślady są ciągle czytelne w dzisiejszym mieście w postaci zespołów pofabrycznych, zabytków architektonicznych, świątyń czy cmentarzy. W roku 1902 uruchomiono prywatną [[Kolej Warszawsko-Kaliska|Kolej Warszawsko-Kaliską]], łączącą Łódź z [[Warszawa|Warszawą]] przez [[Łowicz]] na wschodzie oraz przez [[Sieradz]] z [[Kalisz]]em na zachodzie{{odn|Kobojek|2005|s=6}}. Przedłużenie w 1906 linii z Kalisza do [[Ostrów Wielkopolski|Ostrowa Wielkopolskiego]] dało Łodzi bezpośrednie połączenie z niemiecką siecią kolejową.
 
Jednocześnie miasto było w tym okresie areną powtarzających się strajków i rozruchów robotniczych, przeradzających się nieraz w krwawe zajścia. Jednym z pierwszych był strajk w 1872 r. w [[Księży Młyn|fabryce Karola Scheiblera]] w 1872 r.<ref>{{Cytuj odn|autor = Adam Leszczyński |tytuł = Ludowa historia Polski |data = 2020 |miejsce = Warszawa |s = 354}}</ref>,. poW którym1892 r. nastąpił tzw. [[bunt łódzki]] w 1892 r. zakończony interwencją wojska<ref>{{Cytuj odn|autor = Adam Leszczyński |tytuł = Ludowa historia Polski |data = 2020 |miejsce = Warszawa |s = s. 356-359}}</ref>. Do największych starć doszło jednak dopiero w czasie [[Powstanie łódzkie|Rewolucji 1905 roku]], w czasie której m.in. dokonano zamachu na fabrykanta [[Juliusz Kunitzer|Juliusza Kunitzera]]<ref>{{Cytuj odn|autor = AdamLeszczyński Leszczyński|tytuł = Ludowa historia Polski |data = 2020 |miejsce = Warszawa |s = 409-431}}</ref>.
 
Mimo swoich rozmiarów i pojedynczych inwestycji Łódź pozostawała w ogromnej mierze ignorowana przez centralne władze rosyjskie i rażąco niedoinwestowana pod względem infrastruktury transportowej, technicznej i społecznej. Kilkusettysięczne miasto posiadało jedynie godność siedziby powiatu, podlegając [[Gubernia piotrkowska|gubernatorowi]] rezydującemu w kilkunastokrotnie mniejszym [[Piotrków Trybunalski|Piotrkowie]]{{r|kaluni|mapł}}. Nie istniały połączenia kolejowe w kierunku północno-zachodnim (Konin, Poznań), północnym (Kutno, Toruń) oraz południowym (Piotrków, Częstochowa, Zagłębie Dąbrowskie). Brak było sieci kanalizacyjnej i wodociągowej, szkolnictwo stało na niskim poziomie. W 1845 otwarto natomiast szpital, sfinansowany przez miasto Łódź, rząd, darczyńców prywatnych oraz z tzw. ceduł muzycznych („podatek od zabaw”) opłaconych w Łodzi, [[Zgierz]]u, [[Konstantynów Łódzki|Konstantynowie]] i [[Aleksandrów Łódzki|Aleksandrowie]] (placówka w założeniu miała służyć mieszkańcom tych właśnie miast, którzy mieli też swoich przedstawicieli w radzie nadzorczej)<ref>Oskar Flatt, op.cit., s. 123–125.</ref>.
* [[Łódź Żabieniec]]
* [[Łódź Chojny]]
* [[Łódź Andrzejów]]
* [[Łódź Radogoszcz Zachód]]
* [[Łódź Lublinek (stacja kolejowa)|Łódź Lublinek]]
* [[Łódź PabianickaAndrzejów]]
* [[Łódź AndrzejówArturówek]]
* [[Łódź Dąbrowa]]
* [[Łódź Stoki]]
* [[Łódź Marysin]]
* [[Łódź Arturówek]]
* [[Łódź Niciarniana]]
* [[Łódź ArturówekOlechów]]
* [[Łódź Olechów Wschód]]
* [[Łódź Olechów Zachód]]
* [[Łódź Pabianicka]]
* [[Łódź Radogoszcz Wschód]]
* [[Łódź Radogoszcz Zachód]]
* [[Łódź Stoki]]
}}
Na terenie województwa łódzkiego działa [[Łódzka Kolej Aglomeracyjna]] (ŁKA). Przewoźnik rozpoczął swoją działalność w 2014 r. Linie ŁKA są obsługiwane przez składy typu [[Stadler FLIRT|Flirt 3]] i [[Newag Impuls]].
{{Układ wielokolumnowy |szerokość = 350px |
* [[Kino Bałtyk w Łodzi|Kino Bałtyk]] 3D (2 sale), ul. Narutowicza 20. Kino zakończyło działalność w 2015 roku.
* [[Kino Bodo]], ul. Rewolucji 1905 roku 78/80
* [[Kino Charlie]] (3 sale), ul. Piotrkowska 203/205; [[Sieć Kin Studyjnych i Lokalnych|Sieć Kin Studyjnych]]
* [[Cinema City]] i [[Imax|IMAX]] 3D (14 sal + IMAX 1 sala), ul. Drewnowska 58
* [[Władysław Ziółek]]
* [[Teresa Żylis-Gara]]
 
}}
 
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Kobojek |imię = Grażyna |tytuł = Księży Młyn |data = 1998 |wydawca = Zora |miejsce = Łódź |isbn = 83-86699-11-6 |oclc = 69643076 |odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Kobojek |imię = Grażyna |tytuł = Łódź – Kalendarium XX wieku |data = 2005 |wydawca = [[Wydawnictwo Piątek Trzynastego]] i [[Muzeum Miasta Łodzi|Muzeum Historii Miasta Łodzi]] |miejsce = Łódź |isbn = 8374150602 |odn = tak}}
* {{Cytuj książkę |nazwisko = Leszczyński |imię = Adam |autor link = Adam Leszczyński |tytuł = Ludowa historia Polski |data = 2020 |wydawca = [[Wydawnictwo W.A.B.|W.A.B.]] |miejsce = Warszawa |isbn = 9788328083479 |odn = tak}}
* {{Cytuj |tytuł = Łódź. Monografia miasta |data = 2009 |isbn = 978-83-60655-29-0 |inni = [[Stanisław Liszewski|Stanisław Liszewski (red.)]];; Kazimierz Badziak |miejsce = Łódź |wydawca = [[Łódzkie Towarzystwo Naukowe]] |oclc = 751466914}}
* {{cytuj książkę |tytuł = Parki Łodzi |inni = [[Jakub Mowszowicz]] (red.) |wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe |miejsce = Łódź |rok = 1962}}
17 895

edycji