Herb Rawicza: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 2391 bajtów ,  1 miesiąc temu
drobne merytoryczne, drobne redakcyjne, źródła/przypisy, infobox, poprawa linków
m (→‎Legenda: ze sta przy użyciu AWB)
(drobne merytoryczne, drobne redakcyjne, źródła/przypisy, infobox, poprawa linków)
{{Herb infobox
{{Dopracować|źródła=2011-06}}
[[Plik:POL |nazwa Rawicz COA.svg|thumb|200px|right| = Herb Rawicza]]
|grafika =
'''Herbem Rawicza''' jest [[herb szlachecki|herb rodowy]] [[Rawicz (herb szlachecki)|Rawicz]] założyciela miasta - Adama Przyjemskiego. Przedstawia czarnego [[niedźwiedź brunatny|niedźwiedzia]] kroczącego w heraldycznie prawą stronę po zielonej murawie, w polu żółtym. Zwierzę ma lekko uniesioną przednią prawą łapę w geście stawiania kroku. Niedźwiedź przedstawiony jest bez siedzącej na nim panny, w [[heraldyka|heraldyce]] nazywa się to "uszczerbieniem herbu". Herb używany od założenia [[miasto|miasta]] został zatwierdzony w roku [[1936]] przez [[Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (1918–1939)|Ministerstwo Spraw Wewnętrznych II RP]].
|opis grafiki =
|typ herbu = miejski
|alternatywne nazwy =
|projektant =
|pierwsza wzmianka =
|wprowadzony =
|ostatnie zmiany =
|wycofany =
|commons =
}}
 
'''Herb Rawicza''' – jeden z symboli miasta [[Rawicz]] i [[Rawicz (gmina)|gminy Rawicz]] w postaci [[herb]]u<ref>{{Cytuj stronę | url =http://bip.rawicz.pl/artykul/54/34/statut-gminy-rawicz | tytuł =Statut Gminy Rawicz
Pierwszy herb miastu nadał król [[Władysław IV Waza]] na wniosek fundatora grodu Adama Olbrachta Przyjmy-Przyjemskiego herbu Rawicz (od którego nazwę otrzymało miasto). Herb miasta stanowił fragment herbu rodowego założyciela.
| opublikowany =Biuletyn Informacji Publicznej | data dostępu =2021-05-06}}</ref>.
Rada Miasta i Gminy I kadencji w Statucie zamieściła następujący zapis: ''"Herbem siedziby Gminy jest wizerunek przedstawiający czarnego niedźwiedzia z uniesioną lekko do góry przednią prawą łapą na żółtym tle i na zielonej murawie. Wzór herbu określa załącznik do statutu".''
 
== LegendaWygląd i symbolika ==
Herb [[Blazonowanie|przedstawia]] na złotej [[Tarcza herbowa|tarczy]] czarnego niedźwiedzia z uniesioną do góry przednią prawą łapą na zielonej murawie.
Herb '''[[Rawicz (herb szlachecki)|Rawicz]]''' (też zwany Rawa lub z łacińskiego '''Ursowic''') pojawił się na ziemiach polskich jeszcze w czasach piastowskich, jak się przypuszcza ok. roku [[1002]], dzięki księciu [[Lotaryngia|Lotaryngii]]. [[Legenda]] powstania tego herbu głosi, że po śmierci [[władcy brytyjscy|króla Anglii]] [[Kanut Wielki|Kanuta Wielkiego]] korona przypadła pierworodnemu synowi Swenonowi, a skarby córce Klotyldzie. Młody król, nakłoniony przez swych doradców, wydał siostrę na pożarcie czarnemu niedźwiedziowi żyjącemu w jaskini. Jednakże królewnie udało się okiełzać zwierza i tryumfalnie wrócić do zamku królewskiego, jadąc na grzbiecie niedźwiedzia. Brat, przerażony takim obrotem sprawy, poprosił o przebaczenie i zwrócił zagrabione skarby. Potomkowie tej właśnie pani znaleźli się w Lotaryngii, skąd rycerstwo wraz z herbem trafiło na dwór [[Bolesław I Chrobry|Bolesława Chrobrego]]. Pierwsze historyczne potwierdzenie istnienia herbu Rawicz pojawiło się w roku [[1109]] za panowania [[Bolesław III Krzywousty|Bolesława Krzywoustego]]. Z wizerunku tego herbu zaczerpnięto wzory herbów niektórych miast Polski: [[Sawin (województwo lubelskie)|Sawina]], [[Przysucha|Przysuchy]], [[Ożarów|Ożarowa]], [[Tomaszów Mazowiecki|Tomaszowa Mazowieckiego]] i [[Mordy|Mord]] (niedźwiedź z panną) oraz [[Kętrzyn]]a, [[Radzyń Podlaski|Radzynia Podlaskiego]], [[Adamów (powiat łukowski)|Adamowa]], [[Chełm]]a, [[Łuków|Łukowa]], [[Węgrów|Węgrowa]], [[Kościerzyna|Kościerzyny]], [[Goniądz]]a, [[Przemyśl]]a i [[Rawicz]]a (tylko niedźwiedź).
[[Plik:Herb Rawicz.jpg|166px|thumb|right|[[Rawicz (herb szlachecki)]]]]
 
Wizerunek herbowy nawiązuje do [[herb szlachecki|herbu rodowego]] [[Rawicz (herb szlachecki)|Rawicz]], założyciela miasta – [[Adam Olbracht Przyjemski|Adama Przyjemskiego]].
W [[Historia Polski (1918–1939)|okresie międzywojennym]] prawo zamieszczenia herbu miasta na swoich [[kamienica (architektura)|kamienicach]] mieli tylko nieliczni, zasłużeni dla grodu [[mieszczaństwo|mieszczanie]]. Dzisiaj mamy umieszczone niedźwiedzie herbowe w różnych punktach miasta. Organizacje i instytucje używają herbu jako znaku firmowego (logo) na dokumentach i prezentowany jest on w miejscach publicznych.
 
== Historia ==
Najstarszym źródłem pisanym dotyczącym herbu "Rawicz", który wywodzi się od "Rawy", są '''"Insignia" [[Jan Długosz|Jana Długosza]]'''. W pracy tej najwybitniejszy polski historyk pisze o "Rawie": ''"...wywodzący się z plemienia czeskiego, gdzie nazywani są Wrszowcami; z powodu zbrodni wiarołomstwa wytraceni z całym ich rodem przez książąt [[Czechy|Czech]], z wyjątkiem niewielu, którzy uszedłszy do [[Polska|Polski]] rozrośli się w znakomitą rodzinę. Mężowie surowi, nieustraszeni i okrutni, niektórzy również skłonni do rozlewu krwi, gardzący niebezpieczeństwami".''
 
Herb '''[[Rawicz (herb szlachecki)|Rawicz]]''' (też zwany Rawa lub z łacińskiego '''Ursowic''') pojawił się na ziemiach polskich jeszcze w czasach piastowskich, jak się przypuszcza ok. roku [[1002]], dzięki księciu [[Lotaryngia|Lotaryngii]]. [[Legenda]] powstania tego herbu głosi, że po śmierci [[władcy brytyjscy|króla Anglii]] [[Kanut Wielki|Kanuta Wielkiego]] korona przypadła pierworodnemu synowi Swenonowi, a skarby córce Klotyldzie. Młody król, nakłoniony przez swych doradców, wydał siostrę na pożarcie czarnemu niedźwiedziowi żyjącemu w jaskini. Jednakże królewnie udało się okiełzać zwierza i tryumfalnie wrócić do zamku królewskiego, jadąc na grzbiecie niedźwiedzia. Brat, przerażony takim obrotem sprawy, poprosił o przebaczenie i zwrócił zagrabione skarby. Potomkowie tej właśnie pani znaleźli się w Lotaryngii, skąd rycerstwo wraz z herbem trafiło na dwór [[Bolesław I Chrobry|Bolesława Chrobrego]]. Pierwsze historyczne potwierdzenie istnienia herbu Rawicz pojawiło się w roku [[1109]] za panowania [[Bolesław III Krzywousty|Bolesława Krzywoustego]]. Z wizerunku tego herbu zaczerpnięto wzory herbów niektórych miast Polski: [[Sawin (województwo lubelskie)|Sawina]], [[Przysucha|Przysuchy]], [[Ożarów|Ożarowa]], [[Tomaszów Mazowiecki|Tomaszowa Mazowieckiego]] i [[Mordy|Mord]] (niedźwiedź z panną) oraz [[Kętrzyn]]a, [[Radzyń Podlaski|Radzynia Podlaskiego]], [[Adamów (powiat łukowski)|Adamowa]], [[Chełm]]a, [[Łuków|Łukowa]], [[Węgrów|Węgrowa]], [[Kościerzyna|Kościerzyny]], [[Goniądz]]a, [[Przemyśl]]a i [[Rawicz]]a (tylko niedźwiedź).
Herbowi "Rawicz" poświęcił swój wiersz '''[[Wacław Potocki]]''', najwybitniejszy poeta polskiego [[barok]]u. W "Epitalamium Rawiczowi ze starą babą" czytamy m.in.: ''"Żenić się myślisz, ile wyrozumieć mogę, Gardzisz-li przyjacielską, bierz z herbu przestrogę, W której gdy pannę nosisz, nie chciej się sam zdradzać, A na swego niedźwiedzia starej baby sadzać".''
[[Plik:Herb Rawicz.jpg|166px|thumb|right|[[Rawicz (herb150px|Herb szlachecki)]] Rawicz]]
 
Najstarszym źródłem pisanym dotyczącym herbu "Rawicz"„Rawicz”, który wywodzi się od "Rawy"„Rawy”, są '''"Insignia"„Insignia” [[Jan Długosz|Jana Długosza]]'''. W pracy tej najwybitniejszy polski historykDługosz pisze o "Rawie"„Rawie”: ''"...wywodzący się z plemienia czeskiego, gdzie nazywani są Wrszowcami; z powodu zbrodni wiarołomstwa wytraceni z całym ich rodem przez książąt [[Czechy|Czech]], z wyjątkiem niewielu, którzy uszedłszy do [[Polska|Polski]] rozrośli się w znakomitą rodzinę. Mężowie surowi, nieustraszeni i okrutni, niektórzy również skłonni do rozlewu krwi, gardzący niebezpieczeństwami".''
Żyjący na przełomie [[XVII wiek|XVII]] i [[XVIII wiek]]u '''[[Kasper Niesiecki]]''', [[jezuici|jezuita]], [[heraldyka|heraldyk]] i [[genealogia|genealog]], autor obszernego i cennego [[herbarz (heraldyka)|herbarza]], tak oto opisał herb "Rawicz": ''"Powinna być panna rozczesana, w koronie na głowie, ręce obie do góry rozszerzone i trochę podniesione mająca, w sukni, tylko po ramiona gołe ręce, siedząca na niedźwiedziu czarnym, w lewą tarczy bieżącym, prawa noga przednia jak do biegu podniesiona u niego, w polu żółtym. W hełmie nad koroną między dwiema jelenimi rogami pół niedźwiedzia większe, obróconego w lewą tarczy, jakby siedzącego, nogę przednią spuścił, w prawej różą trzyma".''
 
Pierwszy herbHerb miastu nadał król [[Władysław IV Waza]] na wniosek fundatora grodu Adama Olbrachta Przyjmy-Przyjemskiego herbu Rawicz, (od którego nazwę otrzymało miasto). Herb miasta stanowił fragment herbu rodowego założyciela.
Niesiecki wymienia również kilkadziesiąt nazwisk rodowych pieczętujących się herbem "Rawicz", wśród nich Przyjemskich. Najbardziej znaną legendę, choć nie jedyną, dotyczącą herbu "Rawicz" spopularyzował '''Józef Miedziński'''. Przytaczamy ją poniżej według publikacji z [[1931]] roku: ''"Podania ludowe z powiatu rawickiego zebrał i opracował J. M."'' Od Rawy otrzymał przezwisko Rawicz wywodzi swoją nazwę od herbu hr. Przyjemskiego, założyciela miasta - to fakt historyczny. Warto posłuchać, co podanie głosi o powstaniu herbu Rawicz:
 
W [[Historia Polski (1918–1939)|okresie międzywojennym]] prawo zamieszczenia herbu miasta na swoich [[kamienica (architektura)|kamienicach]] mieli tylko nieliczni, zasłużeni dla grodu [[mieszczaństwo|mieszczanie]]. Dzisiaj mamy umieszczone niedźwiedzie herbowe w różnych punktach miasta. Organizacje i instytucje używają herbu jako znaku firmowego (logo) na dokumentach i prezentowany jest on w miejscach publicznych.
 
został zatwierdzony w roku [[1936]] przez [[Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (1918–1939)|Ministerstwo Spraw Wewnętrznych II RP]]<ref>{{Cytuj stronę | url =http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WMP19362490446/O/M19360446.pdf | tytuł =Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 października 1936 r. w sprawie zatwierdzenia herbu miasta Rawicza.
| opublikowany =isap.sejm.gov.pl | data dostępu =2021-05-06}}</ref>.
 
== Legenda ==
Jedną z legend dotyczącą herbu „Rawicz” spopularyzował Józef Miedziński w publikacji z 1931 roku:
 
''{{Cytat|źródło=Podania ludowe z powiatu rawickiego|autor=Józef Miedziński|treść=Król angielski Kanut Wielki, syn [[Swen Widłobrody|Swenona I]] i [[Sygryda Storråda|Sygrydy]], córki [[Mieszko I|Mieszka]] i [[Dobrawa Przemyślidka|Dąbrówki]], miał dwoje dzieci: syna Swenona i córkę Klotyldę. Po śmierci ojca Swenon odziedziczył tron angielski z obowiązkiem wyposażenia siostry Klotyldy. Kiedy zaś do [[Londyn]]u zaczęli się zjeżdżać [[swat|dziewosłęby]], dopytując się o rękę Klotyldy dla swych monarchów, Swenon nie chciał zezwolić siostrze na zamążpójście, aby nie potrzebował wypłacić jej ojcowskim testamentem przyznanego [[posag]]u. Za radą zbrodniczych swych służalców usunął siostrę, wrzucając ją do klauzy głodzonego niedźwiedzia, który już nieraz zastępować musiał miejsce [[kat]]a, w Londynie zaś rozszerzono wieść, że piękna Klotylda, zabrawszy klejnoty, opuściła Anglię. Po sześciu dniach, kiedy Swenon mniemał, że Klotylda już doszczętnie pożarta, okrutnik wysłał swego zaufanego sługę do jamy niedźwiedziej, aby na pamiątkę po siostrze przyniósł mu włosy z jej głowy. Jakie było jednak zdziwienie sługusa, kiedy otworzywszy drzwi klauzy, zauważył dziewicę żywą i zdrową, a niedźwiedzia-olbrzyma łaszącego się potulnie u jej stóp. Przerażony porzucił klucze i pobiegł czym prędzej do króla, aby oznajmić mu, na co własnymi oczyma patrzał. Królewna, wepchnięta do jamy dzikiego zwierza, padła bezwładnie na kolana i w strachu śmiertelnym błagała Stwórcę wszechmocnego o łaskę, o litość. Bóg miłosierny wysłuchał gorącą prośbę niewinnej dziewicy, a skutkiem był obraz, jaki przedstawił się posłańcowi królewskiemu. Po odejściu sługi Klotylda, dosiadłszy niedźwiedzia, okiełznanego w cugle z jej złotych wstęg, zajechała przed pałac królewski. Swenon, widząc naoczny cud, padł przed siostrą na kolana, żebrząc o przebaczenie. Klotylda przebaczyła wspaniałomyślnie bratu z zastrzeżeniem jednak, że wyda ją natychmiast za drogiego jej księcia Lotaryńskiego. Stało się według życzenia królewny. Szczęśliwe małżeństwo Bóg obdarzył siedmiu synami, których kilka poszukało sobie żon i miejsca zamieszkania po różnych krajach. Dwóch synów Klotyldy przyszło również do Polski i obrawszy sobie pod Rawą stanowiska, od niej herbowi swemu nadali przezwisko - Rawicz, a na wieczną pamiątkę cudownego wybawienia matki umieścili w herbie swoim dziewicę z koroną na głowie, siedzącą na czarnym niedźwiedziu. Z rodu tego wyszło wiele rodzin polskich, między innymi również rodzina Przyjemskich, której Rawicz zawdzięcza nie tylko powstanie, ale także nazwę i herb swój.}}''
 
== Zobacz teżPrzypisy ==
{{Przypisy}}
* [[herb Tomaszowa Mazowieckiego]]
 
[[Kategoria:Herby miast województwa wielkopolskiego|Rawicza herb]]
15 522

edycje