Kamper: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 19 140 bajtów ,  5 miesięcy temu
historia, statystyka, prawo, organizacje, galeria, ułożyłam poprzednie ilustracje , wikizacja, źródła/przypisy, linki zewnętrzne, ilustracja
(Anulowanie wersji 60705307 autorstwa 95.41.99.191 (dyskusja) POV)
Znacznik: Anulowanie edycji
(historia, statystyka, prawo, organizacje, galeria, ułożyłam poprzednie ilustracje , wikizacja, źródła/przypisy, linki zewnętrzne, ilustracja)
{{inne znaczenia|turystyki|[[kampowanie]]}}
 
[[Plik:04-00507.jpg|thumb|Kamper zbudowany na bazie [[Mercedes-Benz Sprinter|Dodge Sprintera]] (amerykańskiej wersji [[Mercedes-Benz Sprinter|Mercedesa Sprintera]])]]
'''Kamper''' ([[Język angielski|ang.]] ''camper'') lub '''samochód kempingowy''' to autonomiczny, zintegrowany [[samochód]] turystyczny, specjalnie w tym celu zbudowany lub wyposażony, zapewniający podróżującym nim pasażerom miejsca do spania i wypoczynku. Specjalna zabudowa zapewnia miejsce i sprzęt do przechowywania żywności i sporządzania posiłków oraz wydzieloną część sanitarną z ubikacją, umywalką i najczęściej prysznicem.
 
Kamper określa się również terminem RV, od angielskich słów „recreational vehicle” (dosłownie: pojazd rekreacyjny). Turystyka z użyciem kamperów oraz przyczep kempingowych nazywana jest karawaningiem<ref>{{Cytuj |tytuł = Kampery - poradnik dla początkujących |data = 2021-02-28 |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = www.auto-swiat.pl |url = https://www.auto-swiat.pl/porady/eksploatacja/kampery-poradnik-dla-poczatkujacych/8xnw858 |język = pl}}</ref>.
[[Plik:Autocaravana-Integral.jpg|thumb|left|kamper typu półintegra]]
 
[[Plik:Alcovemotorhome.JPG|thumb|left|kamper typu alkowa]]
== Historia ==
[[Plik:The_Covered_Wagon_(SAYRE_14653).jpg|mały|Kadr z amerykańskiego [[Western|westernu]] ''The Covered Wagon'' z 1923 roku, przedstawia bohaterów na tle wozów mieszkalnych.]]
[[Plik:1933_car&trailer.jpg|mały|Turystyczna przyczepa samochodowa z 1933 roku.]]
[[Plik:Kampeer-auto's_op_Caravan-RAI_Weeknummer,_77-51_-_Open_Beelden_-_8742.ogv|mały|Nagranie promujące zjazd użytkowników kamperów z 1977 roku ([[Holandia|holenderska]] kronika filmowa).]]
Prekursorami kamperów były [[Dyliżans|dyliżanse]] z miejscami do spania dla pasażerów oraz mobilne domy mieszkalne, ciągnięte przez konie, używane powszechnie przez tabory, [[Koczownik|nomadów]], [[Cyrk (rozrywka)|cyrkowców]] oraz wędrowne grupy [[Teatr|teatralne]]. Pierwotnie tego typu pojazdy wykorzystywano do przemieszczania się, organizacji życia i pracy.
 
W XIX wieku w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]] pojawiły się wagony służące do podróży i mieszkania. Korzystający z nich turyści mogli zwiedzać kraj w okolicach linii kolejowych<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = The History of RV's: Celebrating 100 Years of Mobile Living |data = 2015-03-09 |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = Compact Appliance |url = https://learn.compactappliance.com/rv-history/ |język = en-US}}</ref>. W 1869 roku w [[Boston|Bostonie]] ukazała się opisująca nowy rodzaj turystyki książka Williama Murray’a ''Adventures in the Wilderness; Or, Camp-Life in the Adirondacks'', która przyczyniła się do wzrostu zainteresowania podróżami<ref>{{Cytuj |autor = William Henry Harrison Murray |tytuł = Adventures in the Wilderness: Or, Camp-life in the Adirondacks |data = 1870 |data dostępu = 2021-05-04 |wydawca = Fields, Osgood & Company |url = https://books.google.pl/books?id=UeY-AAAAYAAJ&redir_esc=y |język = en}}</ref><ref name=":4">{{Cytuj |tytuł = A Brief History of the RV |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = Smithsonian Magazine |url = https://www.smithsonianmag.com/innovation/brief-history-rv-180970195/ |język = en}}</ref>.
 
W 1880 roku [[Wielka Brytania|brytyjska]] firma Bristol Carriage Company zbudowała konny wóz kempingowy dla turystów, a w 1885 roku firma Benz dopuściła do sprzedaży turystyczny [[Samochód|automobil]]<ref name=":1">{{Cytuj |tytuł = Kamper - Wynalazki i odkrycia |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = wynalazki.andrej.edu.pl |url = https://wynalazki.andrej.edu.pl/wynalazki/24-k/1252-kamper}}</ref>.
 
Pierwsze samochody rekreacyjne (uznane za prototypy współczesnych kamperów) zaczęto produkować w 1910 roku w Stanach Zjednoczonych, pozwalały podróżującym na przygotowanie posiłków w pojeździe, posiadały wyposażenia toaletowe i miejsce do snu<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Rynek kamperów w Polsce - przegląd (2016 - 2020) |data = 2021-01-12 |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = motorhome.pl |url = https://www.motorhome.pl/rynek-kamperow-w-polsce/ |język = pl-PL}}</ref>. Umożliwiały turystom podróże w dowolne miejsce, bez konieczności trzymania się linii kolejowych, którą wymuszały wagony turystyczne<ref name=":2">{{Cytuj |tytuł = History of RVs {{!}} RVIA |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = www.rvia.org |url = https://www.rvia.org/about-us/history-rvs |język = en}}</ref>. Ich popularność rosła wraz z budową nowych dróg, stacji benzynowych i rozwojem infrastruktury.
 
W 1912 roku skonstruowano pierwszą mieszkalną przyczepę, holowaną przez samochód<ref name=":1" />.
 
W 1915 roku amerykańskie gazety opisały zbudowaną na zamówienie ośmiotonową [[Samochód dostawczy|furgonetkę]] wyposażoną w kuchnię i prysznic, mogącą pomieścić jedenaście osób, którą Roland R. Conklin odbył podróż turystyczną z rodziną od [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] do [[San Francisco]]<ref name=":3">{{Cytuj |tytuł = The History of Campers {{!}} How Campers & RVs Have Evolved |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = www.volocars.com |url = https://www.volocars.com/blog/history-of-rvs-and-campers}}</ref><ref name=":4" />. Poszczególne etapy wycieczki relacjonowano na łamach prasy, a kolejni turyści postanowili powtórzyć trasę Conklina. W 1919 roku w Stanach Zjednoczonych założono pierwszą organizację skupiającą turystów podróżujących kamperami o nazwie „The Tin Can Tourists”, która istnieje do dziś i obecnie zajmuje się rekonstrukcją starych pojazdów<ref>{{Cytuj |autor = Tin Can Tourists |tytuł = Home |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = https://tincantourists.com/ |url = https://tincantourists.com/ |język = en-US}}</ref>.
 
W latach trzydziestych kampery produkowały największe przedsiębiorstwa motoryzacyjne (między innymi [[Ford Motor Company|Ford]]), pojawiły się modele wyposażone w prąd i wodę<ref name=":0" />. Seryjna produkcja w znaczący sposób wpłynęła na wzrost ich popularności. W 1930 roku pierwsze przyczepy kampingowe pojawiły się w Polsce<ref name=":1" />.
 
Rozwój karawaningu został zahamowany przez [[wielki kryzys]], [[II wojna światowa|II wojnę światową]] i zniszczenia wojenne. W latach pięćdziesiątych ponownie zaczęto produkować kampery, zbliżone technologicznie do współczesnych modeli, z systemami hydraulicznymi i chłodzeniem<ref name=":0" />.
 
Kierowcy i użytkownicy kamperów indywidualnie udoskonalali samochody, produkowane seryjnie. W 1957 roku na łamach tygodnika ''Motor'' opisano polskie małżeństwo, które samodzielnie zbudowało pojazd turystyczny, aby odbyć podróż po [[Europa|Europie]]<ref name=":1" />. W 1961 roku skonstruowano model z [[Łódź (wioślarstwo)|łodzią]], montowaną na dachu pojazdu<ref name=":3" />.
 
Od lat sześćdziesiątych kampery są powszechnie znane i używane w celach turystycznych w większości krajów świata. Z biegiem lat producenci zoptymalizowali ich kształt na bardziej aerodynamiczny, pozwalający na zwiększenie prędkości i oszczędność paliwa<ref name=":2" />. Wraz z rozwojem technologii wyposaża się je w nowoczesne urządzenia, typu: [[telewizor]], zamrażarka, klimatyzacja, ogrzewanie, [[instalacja solarna]] itp.
 
== Statystyka ==
[[Plik:Autocaravana-Integral.jpg|thumb|left|kamperKamper typu półintegra.]]
W [[Polska|Polsce]] zarejestrowanych jest około 21 000 kamperów i około 120 000 przyczep kempingowych<ref>{{Cytuj |tytuł = #bezpieczniejszeWakacje |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = #bezpieczniejszeWakacje |url = https://bezpieczniejszewakacje.pl/ |język = pl-PL}}</ref><ref name=":0" />. Większość kamperów przeznaczona jest do przewozu czterech lub pięciu osób o [[dopuszczalna masa całkowita|dopuszczalnej masie całkowitej]] poniżej 3,5 tony. Z danych [[Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców|Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców]] wynika, że w Polsce notuje się wzrost zakupu tych pojazdów. W 2020 roku zarejestrowano ponad 3 000 kamperów, blisko 30% więcej niż w 2019 roku<ref>{{Cytuj |autor = Konrad Bagiński |tytuł = Nawet 40 proc. rocznego zysku z inwestycji. Wystarczy kupić… kampera |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = www.money.pl |url = https://www.money.pl/gospodarka/nawet-30-proc-rocznego-zysku-z-inwestycji-wystarczy-kupic-kampera-6632296508086784a.html |język = pl-PL}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Rynek kamperów w Polsce |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = www.obserwatoriumbrd.pl |url = http://www.obserwatoriumbrd.pl/pl/aktualnosci/lista_aktualnosci/rynek_kamperow_w_polsce}}</ref>. Większość używanych pojazdów sprowadzana jest z zagranicy<ref>{{Cytuj |tytuł = Sprzedaż kamperów w Polsce bije rekordy - Moto - Bankier.pl |data = 2020-09-09 |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = Bankier.pl/Moto |url = https://www.bankier.pl/moto/sprzedaz-kamperow-w-polsce-bije-rekordy-8035/ |język = pl-PL}}</ref>.
 
W Stanach Zjednoczonych zarejestrowanych jest ponad 9 milionów kamperów<ref>{{Cytuj |autor = Jon Marcus Globe correspondent, June 3, 2016, 2:01 p m Email to a Friend Share on Facebook Share on TwitterPrint this Article View Comments |tytuł = The RV industry has rebounded in a big and beautiful way - The Boston Globe |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = BostonGlobe.com |url = https://www.bostonglobe.com/lifestyle/travel/2016/06/02/the-industry-has-rebounded-big-and-beautiful-way/5CYTj7Ei5UbHbU3r2Zl80L/story.html |język = en-US}}</ref>. 10% turystów używa kamperów do wypoczynku na świeżym powietrzu<ref>{{Cytuj |tytuł = Camping statistics in the USA |data = 2020-11-27 |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = LuggageHero |url = https://luggagehero.com/blog/camping-statistics-in-the-usa/ |język = pl-PL}}</ref>. W 2020 roku około 46 milionów [[Amerykanie|Amerykanów]] planowało wyjazd na wakacje kamperem<ref>{{Cytuj |tytuł = 46 Million Americans Plan To Go RVing {{!}} RVIA |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = www.rvia.org |url = https://www.rvia.org/news-insights/46-million-americans-plan-go-rving |język = en}}</ref>.
 
W 2020 roku w [[Europa|Europie]] zarejestrowano blisko 160 000 kamperów<ref name=":0" />. Najwięcej na terenie Niemiec, gdzie roczna sprzedaż (liczona wraz z przyczepami) wynosi 100 000 pojazdów<ref>{{Cytuj |autor = Marcin Łukasik |tytuł = Pandemia kształtuje rynek. Kampery biją rekordy popularności |data = 2021-04-23 |data dostępu = 2021-05-06 |url = https://www.wyborkierowcow.pl/pandemia-ksztaltuje-rynek-kampery-bija-rekordy-popularnosci/ |język = pl-PL}}</ref>. W tym kraju notuje się również najwyższy wzrost sprzedaży. W 2020 roku liczba rejestracji zwiększyła się o 28% w stosunku do 2019 roku<ref>{{Cytuj |tytuł = Nie tylko Polska. Ponad 100.000 sprzedanych pojazdów w Niemczech |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = polskicaravaning.pl |url = https://polskicaravaning.pl/artykuly/nie-tylko-polska-ponad-100-000-sprzedanych-pojazdo,54903 |język = pl}}</ref>.
 
Inne kraje z wysoką liczbą zarejestrowanych kamperów to: [[Francja]], [[Wielka Brytania]] i [[Włochy]]<ref name=":0" />. Karawaning jest również popularny w [[Holandia|Holandii]], w której na tysiąc mieszkańców przypada 90 zarejestrowanych kamperów<ref name=":1" />.
 
== Przepisy prawa ==
[[Plik:Alcovemotorhome.JPG|thumb|left|kamperKamper typu alkowa.]]
Zgodnie z obowiązującym w Polsce [[Prawo|prawem]] kampery o wadze do 3,5 tony może prowadzić kierowca posiadający [[Prawo jazdy w Polsce|prawo jazdy]] kategorii B, cięższe pojazdy wymagają prawa jazdy kategorii C<ref>{{Cytuj |tytuł = Kategorie prawa jazdy - Gov.pl - Portal Gov.pl |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = Gov.pl |url = https://www.gov.pl/web/gov/kategorie-prawa-jazdy |język = pl-PL}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = Marcin Łukasik |tytuł = Pandemia kształtuje rynek. Kampery biją rekordy popularności |data = 2021-04-23 |data dostępu = 2021-05-06 |url = https://www.wyborkierowcow.pl/pandemia-ksztaltuje-rynek-kampery-bija-rekordy-popularnosci/ |język = pl-PL}}</ref>. Wynika to z zapisów ''Ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami''<ref>{{Cytuj |tytuł = Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = isap.sejm.gov.pl |url = http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20110300151}}</ref>. Do dopuszczalnej masy zalicza się nie tylko sam kamper, ale również jego wyposażenie<ref>{{Cytuj |tytuł = Prawo jazdy kategorii “C” krok po kroku |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = polskicaravaning.pl |url = https://polskicaravaning.pl/dzial/26-abc-caravaningu/artykuly/prawo-jazdy-kategorii-c-krok-po-kroku,54864 |język = pl}}</ref>. Podczas jazdy pasażerowie muszą zająć miejsca siedzące. Nie wolno przebywać w części wypoczynkowej pojazdu, która uniemożliwia używanie [[Pas bezpieczeństwa|pasów bezpieczeństwa]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Wakacje kamperem a prawo drogowe |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = www.rp.pl |url = https://www.rp.pl/Prawo-drogowe/307019873-Wakacje-kamperem-a-prawo-drogowe.html |język = pl}}</ref>.
 
Organizacje turystyczne i media branżowe podnoszą problem niejednoznaczności przepisów prawa w zakresie dopuszczalnej prędkości kamperów. Parametry dla [[Samochód osobowy|samochodów osobowych]] (o wadze do 3,5 tony) oraz [[Samochód ciężarowy|samochodów ciężarowych]] (o wadze powyżej 3,5 tony) określa ''Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym''<ref>{{Cytuj |tytuł = Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = isap.sejm.gov.pl |url = http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19970980602}}</ref>. Jednak kamper często rejestrowany jest jako „[[pojazd specjalny]] kempingowy”, (który formalnie nie jest ani samochodem osobowym, ani ciężarowym) co powoduje, że wykładnia przepisów staje się dla kierowców niejasna i sporna<ref>{{Cytuj |tytuł = Z jaką prędkością można jeździć kamperem? Nie wiadomo |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = polskicaravaning.pl |url = https://polskicaravaning.pl/dzial/6-przepisy-prawne/artykuly/z-jaka-predkoscia-mozna-jezdzic-kamperem-nie-wiado,55147 |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Z jakimi prędkościami wolno podróżować kamperem? Bałagan w przepisach! |data = 2021-03-24 |data dostępu = 2021-05-06 |opublikowany = www.auto-swiat.pl |url = https://www.auto-swiat.pl/porady/prawo/z-jakimi-predkosciami-wolno-podrozowac-kamperem-balagan-w-przepisach/mtzchx8 |język = pl}}</ref>.
 
== Organizacje i czasopisma ==
W wielu krajach działają organizacje promujące podróże kamperami i wydające [[Czasopismo|czasopisma]] branżowe.
 
=== Polska ===
W Polsce działają: [[Stowarzyszenie]] „Polska Grupa Caravaningowa"<ref>{{Cytuj |tytuł = Powstało stowarzyszenie „Polska Grupa Caravaningowa |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = polskicaravaning.pl |url = https://polskicaravaning.pl/artykuly/powstalo-stowarzyszenie-polska-grupa-caravaningowa,53631 |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = SPGC {{!}} Stowarzyszenie |data dostępu = 2021-05-04 |url = http://spgc.pl/stowarzyszenie/ |język = pl-PL}}</ref>, prowadzące akcje edukacyjne w zakresie bezpiecznego karawaningu<ref>{{Cytuj |tytuł = Wyborcza.pl |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = wyborcza.pl |url = https://wyborcza.pl/7,155068,26942335,pomysl-na-bezpieczniejszy-odpoczynek-w-dobie-pandemii-domek.html?disableRedirects=true}}</ref><ref>{{Cytuj |autor = przez Nelly Kamińska-27 kwietnia 2020 |tytuł = Polska Grupa Caravaningowa: Bezpieczne wakacje tylko w kamperze |data = 2020-04-27 |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = turystyka.rp.pl |url = https://turystyka.rp.pl/trendy/26563-polska-grupa-caravaningowa-bezpieczne-wakacje-tylko-w-kamperze |język = pl-PL}}</ref>, Polska Federacja Campingu i Caravaningu<ref>{{Cytuj |tytuł = Polska Federacja Campingu i Caravaningu |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = www.pfcc.eu |url = https://www.pfcc.eu/pol/main.php?nazwa=start}}</ref> i Polski Związek Motorowy<ref>{{Cytuj |tytuł = O nas {{!}} Polski Związek Motorowy |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = pzm.pl |url = https://pzm.pl/node/ |język = pl}}</ref>.
 
Wydawany jest [[dwumiesięcznik]] branżowy pod tytułem ''Polski Caravaning''<ref>{{Cytuj |tytuł = PolskiCaravaning.pl - Caravaning czyli wszystko o pasji spędzania wolnego czasu z przyczepą lub samochodem campingowym. |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = polskicaravaning.pl |url = https://polskicaravaning.pl/gazeta |język = pl}}</ref>.
 
=== Inne kraje ===
W Stanach Zjednoczonych działają: NAFCA ([[Język angielski|ang.]] North American Family Campers Association)<ref>{{Cytuj |autor = North American Family Camping Association |tytuł = Welcome to North American Family Campers Association |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = North American Family Campers Association |url = https://nafca.org/ |język = en-AU}}</ref> i ACA ([[Język angielski|ang.]] American Camp Association)<ref>{{Cytuj |tytuł = American Camp Association |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = American Camp Association |url = https://www.acacamps.org/ |język = en}}</ref>, w Wielkiej Brytanii CAMPA (ang. Campervan and Motorhome Professional Association)<ref>{{Cytuj |tytuł = Home - Campa |data dostępu = 2021-05-04 |url = https://www.campa.org.uk/ |język = en-GB}}</ref>, w [[Nowa Zelandia|Nowej Zelandii]]: New Zealand Motor Caravan Association<ref>{{Cytuj |tytuł = Home |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = www.nzmca.org.nz |url = https://www.nzmca.org.nz/ |język = en}}</ref>.
 
Lokalne stowarzyszenia z krajów [[Unia Europejska|Unii Europejskiej]] zrzesza Europejska Federacja Karawaningu ([[Język angielski|ang.]] European Caravan Federation)<ref>{{Cytuj |tytuł = ECF |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = www.e-c-f.com |url = https://www.e-c-f.com/}}</ref>.
 
Wydawane są magazyny branżowe, np.„ProMobile” i „Reise Mobile”<ref>{{Cytuj |tytuł = Magazin - Reisemobil International |data dostępu = 2021-05-10 |opublikowany = www.reisemobil-international.de |url = https://www.reisemobil-international.de/magazin/ |język = de-DE}}</ref> na terenie [[Niemcy|Niemiec]], w Stanach Zjednoczonych ''Girl Camper Magazine''<ref>{{Cytuj |tytuł = Girl Camper Magazine |data dostępu = 2021-05-04 |opublikowany = Girl Camper |url = https://girlcamper.com/girlcamper-magazine/ |język = en-US}}</ref>, przeznaczony dla [[Kobieta|kobiet]] turystek.
 
== Galeria ==
<gallery>
Plik:Roussel's Touring Truck L'Illustration 01.png|Artykuł o kamerach we francuskim magazynie turystycznym z 1926 roku.
Plik:Hanomag-Henschel Orion.jpg|Amerykański kamper z lat siedemdziesiątych.
Plik:Campers at Garner State Park, 07-1972 (3704379498).jpg|Amerykańska turystka w kamperze. 1970 rok.
Plik:Diddeleng, Parking Caravaning-002.jpg|Parking dla kamperów w [[Luksemburg|Luksemburgu]].
Plik:Halifax NS-01336 - Longest Protest - 41 Years (29063699565).jpg|Kampery nad [[Kanada|kanadyjskim]] jeziorem.
Plik:Автодом на базе MB Zetros. Ковчег 010.jpg|[[Rosja|Rosyjski]] kamper zbudowany na bazie samochodu [[Mercedes-Benz Zetros]].
Plik:The Canadian Mosaic Camper (20531430973).jpg|Nowoczesny kamper kanadyjski.
Plik:Fiat Ducato, New Zealand, September 2016.jpg|Kamper w parku krajobrazowym w Nowej Zelandii. 2016 rok.
Plik:Toyota Coaster RV Land Land Saloon and Land Home at JCCS 2021.jpg|[[Japonia|Japońskie]] kampery na bazie [[autobus|autobusów]].
Plik:Jayco slide out kitchen.jpg|Wyposażenie kuchni w kamperze.
</gallery>
 
== Przypisy ==
<references />
 
== Linki zewnętrzne ==
* [https://polskicaravaning.pl Portal o karawaningu (pl.)]
* [http://spgc.pl/stowarzyszenie/ Serwis Stowarzyszenia „Polska Grupa Caravaningowa"]
* [https://www.e-c-f.com/ Serwis Europejskiej Federacji Karawaningu (ang.)]
 
{{wikisłownik|kamper}}
{{commonscat|Camping vehicles}}