Drop zwyczajny: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 985 bajtów ,  4 miesiące temu
drobne merytoryczne, drobne redakcyjne, poprawa przypisów, link do eBird
(ort.)
(drobne merytoryczne, drobne redakcyjne, poprawa przypisów, link do eBird)
|grafika = Dabao.jpg
|opis grafiki =
|podkrólestwo = [[Zwierzęta dwubocznie symetryczne|Bilateria]]
{{Wstaw takson|[[wtórouste]]}}
|typ = [[strunowce]]
|podtyp = [[kręgowce]]
|opis mapy występowania = {{legenda|#00FF00|lęgowiska}} {{legenda|#008000|występuje przez cały rok}} {{legenda|#00FFFF|przeloty}} {{legenda|#007FFF|zimowiska}}
|wikispecies = Otis tarda
|commons = Category:Otis tarda
|wikisłownik = drop
}}
| description =
}}
'''Drop zwyczajny'''{{r|Mielczarek&Kuziemko}}, '''drop'''{{r|Mielczarek&Kuziemko}}, drop wielki{{r|Łącki}} (''Otis tarda'') – [[Gatunek (biologia)|gatunek]] dużego [[Ptaki|ptaka]] z [[Rodzina (biologia)|rodziny]] [[Dropie|dropi]] (Otididae), będący jedynym przedstawicielem [[Rodzaj (biologia)|rodzaju]] ''Otis''{{r|Mielczarek&Kuziemko}}. Narażony na wyginięcie.
 
== Etymologia ==
Zasięg występowania jest inny dla każdego z dwóch [[Podgatunek|podgatunków]]{{r|Gill&Donsker|hbwa}}:
* ''Otis tarda tarda'' – [[Europa Środkowa]] i [[Europa Wschodnia|Wschodnia]], [[Azja Zachodnia]] i [[Azja Środkowa|Środkowa]]; izolowane populacje na [[Półwysep Iberyjski|Półwyspie Iberyjskim]], w północnym [[Maroko|Maroku]] i środkowej [[Mongolia|Mongolii]]. W zależności od miejsca występowania osiadły lub wędrowny. W [[Polska|Polsce]] dawniej skrajnie nielicznie gniazdował, wyginął ok. 1986 (ostatnie osobniki spotykano w [[Wielkopolska|Wielkopolsce]]){{r|Awifauna}}. Obecnie zalatuje. Trwają próby [[reintrodukcja|reintrodukcji]], również w innych krajach, np. w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], gdzie został wytępiony około 200 lat temu.
* ''Otis tarda dybowskii'' – [[Azja Wschodnia]] – Mongolia po wschodnią Syberię i północno-wschodnie [[Chińska Republika Ludowa|Chiny]]. WędrownyZimuje w środkowych i wschodnich Chinach.
 
Oba podgatunki zasiedlają [[step]]y i pola [[zboża|zbóż]], [[Lucerna (roślina)|lucerny]] oraz [[kapusta rzepak|rzepaku]]. Wymagają obszarów o niskiej roślinności w okresie [[Toki (ptaki)|toków]] oraz obszaru bez lasu w promieniu kilku kilometrów.
 
== CharakterystykaMorfologia ==
Dorosłe samce osiągają 95–102 cm długości ciała, masę ok. 10–16 kg, rozpiętość skrzydeł 210–226 cm. Samce dropia zwyczajnego, obok samców zamieszkującego Afrykę [[Drop olbrzymi|dropia olbrzymiego]], należą do najcięższych ptaków latających świata. Dorosłe samice osiągają 79–85 cm długości ciała, masę 5–6 kg, rozpiętość skrzydeł 168–173 cm<ref>{{Cytuj książkę |nazwisko = Sokołowski |imię = Jan |tytuł = Ptaki Polski |wydawca = Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne |miejsce = Warszawa |data = 1992 |strony = 106 |isbn = 83-02-04409-1}}</ref>. Gatunek ten cechuje [[dymorfizm płciowy]] (jak u większości dropi), przejawiający się różnicami w wielkości oraz ubarwieniu (samca wyróżnia biaława „broda”, jasnokasztanowe upierzenie na piersi, a także czarno-białe [[Pióro|pióra]] na dolnych partiach ciała){{r|Gilliard}}. Samiec znacznie większy i cięższy od samicy, w [[szata godowa|szacie godowej]] ma wierzch ciała rdzawy z poprzecznym, czarnym prążkowaniem. Głowa i szyja szare, na karku i [[Wole (anatomia zwierząt)|wolu]] rdzawa opaska. Spód i boki białe. Po bokach dzioba jasnoszare pęczki piór tworzą charakterystyczne „wąsy”. Samiec w [[Szata spoczynkowa|szacie spoczynkowej]] i samica nie mają „wąsów”, a jedynie jasnoszarą plamę na podgardlu. Brak również rdzawego koloru na wolu. Samiec osiąga ostateczną szatę w 3–4 roku życia. Młodociane podobne do samicy, ale bardziej szarawe. Podgatunek azjatycki ''O. t. dybowskii'' bledszy.
 
== Ekologia ==
 
=== Jaja ===
[[Plik:Otis tarda MWNH 0041.JPG|thumb|[[Jajo (biologia)|Jaja]] dropiaz zwyczajnegokolekcji muzealnej]]
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w kwietniu – lipcu 2 jaja o średniej masie 135 g. W odniesieniu do średniej masy ciała samicy (5500 g) jaja są stosunkowo lekkie – masa jednego jaja stanowi jedynie 2,45% masy ciała samicy, zaś masa średniego zniesienia z 2 jaj – 4,9% masy ciała samicy. Jest to jedna z najniższych wartości wśród ptaków europejskich<ref>Makatsch Wolfgang: ''Ptak i gniazdo, jajo, pisklę'', wyd. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1957, s. 158–160.</ref>.
 
=== Wysiadywanie, pisklęta ===
Jaja wysiadywane są przez okres 23 do 28 dni przez samice. Pisklęta opuszczają gniazdo po 6 tygodniach. Pisklętami opiekuje się wyłącznie samica, samiec może w jednym sezonie zapłodnić kilka samic.
 
Delikatne pędy i nasiona wielu roślin, owady i drobne kręgowce. Latem dieta ptaków jest bardziej urozmaicona, a zimą składa niemal wyłącznie z pędów roślin, przede wszystkim uprawianych na zielonkę.
 
== OchronaStatus i ochrona ==
[[Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody|IUCN]] klasyfikuje dropia jako [[gatunek narażony]] (VU, ''Vulnerable'') nieprzerwanie od 1994 roku. W 2014 roku liczebność światowej populacji szacowano na 43&nbsp;847 – 56&nbsp;695 osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy{{r|iucn}}.
W Polsce objęty [[Gatunkowa ochrona zwierząt|ochroną gatunkową ścisłą]]. Wymaga ochrony czynnej<ref name=rozp>Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ({{Dziennik Ustaw|2016|2183}})</ref>. Przyczynami wyginięcia dropia są:
 
=== Drop w Polsce ===
W Polsce objęty [[Gatunkowa ochrona zwierząt|ochroną gatunkową ścisłą]]. Wymaga ochrony czynnej<ref name=rozp>Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ({{Dziennik Ustaw|2016|2183}}).</ref>. Na ''Czerwonej liście ptaków Polski'' został sklasyfikowany jako gatunek wymarły regionalnie (RE){{r|clpp}}. Przyczynami wyginięcia dropia są:
* presja antropogeniczna (używanie maszyn i środków chemicznych w rolnictwie, budowa sieci linii przesyłowych, zwiększona penetracja ludzka pól)
* dawniejsze [[polowanie|polowania]] i [[kłusownictwo]], które eliminowały najwartościowsze samce{{r|Awifauna}}.
 
=== Drop w Polsce ===
Od XVII do XIX wieku drop gnieździł się na znacznych obszarach kraju, ale pod koniec XIX w. ptak ten zaczął znikać z rejonów wschodnich; ostatnia informacja z 1889 r. pochodzi z Mazur. W latach 30. XX w. odnotowano około 600–700 osobników na terenie województw zachodnich. W 1958 r. – 432 sztuki. W latach 1962–1979 gatunek występował już tylko w okolicach [[Pyrzyce|Pyrzyc]] i [[Słubice|Słubic]] (1962 – 305 sztuk, 1975 – 123 sztuki, 1979 – 25 sztuk). W 1980 roku odnotowano jedynie 16 ptaków na 4 stanowiskach lęgowych. W 1986 r. tylko na jednym stanowisku w [[Parnica (powiat gryfiński)|Parnicy]] koło Pyrzyc<ref>[http://www.ptaki-polski.com/aa_drop/ Ptaki Polski: Drop, Otis larda].</ref>.
 
W latach 1974–1980 w [[Siemianice (województwo wielkopolskie)|Siemianicach]] działała pierwsza doświadczalna stacja hodowli dropi przy Akademii Rolniczej w Poznaniu (obecnie [[Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu|Uniwersytet Przyrodniczy]]). Jej zadaniem było przyjmowanie zagrożonych zniszczeniem lęgów z terenów rolniczych, inkubacja jaj, wychów i karmienie piskląt oraz dopracowanie metod hodowli dropi w warunkach półwolnych, by ostatecznie wypuścić na wolność. W stacji wykluło się 17 ptaków z 28 zagrożonych zniszczeniem jaj, przejętych z terenów rolniczych. Wiek jednego roku osiągnęło 11 osobników, 2 lat – 8, a 4 lat tylko 2 ptaki. Najwyższy stan liczbowy – 13 ptaków – w Siemianicach osiągnięto w 1980 roku. 13 grudnia 1980 roku nieznani sprawcy zabili 9 ptaków z hodowli, a dwa lata później kolejne dwa. Ocalałe ptaki przeniesiono do stacji w [[Stobnica (województwo wielkopolskie)|Stobnicy]]. W 1986 r. z uratowanych 4 ptaków, żyły ostatnie 2 dropie. W 1989 roku padł ostatni polski drop<ref name=michalak>[http://web.archive.org/saveweb/20191027022412/http://www.michalak.biz.pl/Prezentacja/Prezentacja/Ginace_zwierzeta_drop3.htm Smutna historia polskich dropi.]</ref>.
 
Na przełomie 2015 i 2016 roku dropia zaobserwowano w Małopolsce na polach uprawnych między [[Cichawa|Cichawą]] a [[Grodkowice|Grodkowicami]]<ref>{{Cytuj|tytuł=Drop, gatunek ptaka uznany u nas za wymarły, pojawił się w Małopolsce – Polsat News|data dostępu=2016-01-08|opublikowany=polsatnews.pl|url=http://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2016-01-08/drop-gatunek-ptaka-uznany-u-nas-za-wymarly-pojawil-sie-w-malopolsce/|język=pl}}</ref><ref>{{Cytuj |url = http://krakow.wyborcza.pl/krakow/1,44425,19423252,na-tropie-dropia-czyli-ornitologiczna-sensacja-pod-klajem.html?disableRedirects=true#BoxLokKrakLink |tytuł = Wyborcza.pl |opublikowany = krakow.wyborcza.pl |data dostępu = 2016-01-05}}</ref>, a w 2018 – we wschodniej części [[województwo zachodniopomorskie|woj. zachodniopomorskiego]] (samica urodzona w [[Niemcy|Niemczech]])<ref>''Głos Szczeciński'', 30 lipca 2018, s. 3.</ref>, prawdopodobnie nie były to jednak osobniki gniazdujące i dlatego drop nadal jest uważany za wymarłego na terenie Polski.
{{Przypisy|
# <ref name="Awifauna">{{Cytuj książkę |autor = Ludwik Tomiałojć |autor2 = Tadeusz Stawarczyk |tytuł = Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany |rok = 2003 |wydawca = PTPP „pro Natura” |miejsce = Wrocław |strony = 303–304 | isbn=83-919626-1-X}}</ref>
# <ref name="clpp">{{Cytuj książkę | autor = Wilk T., Chodkiewicz T., Sikora A., Chylarecki P., Kuczyński L. | tytuł = Czerwona lista ptaków Polski | wydawca = OTOP, Marki | data = 2020 | url = https://otop.org.pl/wp-content/uploads/2021/01/CLPP_2020_fin.pdf}}</ref>
# <ref name="Gill&Donsker">{{Cytuj stronę |url = https://www.worldbirdnames.org/bow/turacos/ |tytuł = Turacos, bustards, cuckoos, mesites, sandgrouse |autor = F. Gill, D. Donsker (red.) |opublikowany = IOC World Bird List: Version 9.2 |język = en |data dostępu = 2019-09-25}}</ref>
# <ref name="Gilliard">{{Cytuj książkę |tytuł = Living Birds of the World |inni = E. Thomas Gilliard (red.) |wydawca = DOUBLEDAY & COMPANY, Inc. |miejsce = Nowy Jork |rok = 1958 |język = en |strony = 156–157}}</ref>
# <ref name=hbwa>{{cytuj stronę | url = https://www.hbw.com/species/great-bustard-otis-tarda | autor = Collar, N. & Garcia, E.F.J. | rok = 20192013 | tytuł = Great Bustard (''Otis tarda'') | praca = <em>del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2013).</em> Handbook of the Birds of the World Alive | dataarchiwum = https://archive.is/Xp6pN | dostępuzarchiwizowano = 20192015-09-2517}}</ref>
# <ref name="hbwalive">{{Cytuj książkę |tytuł = Handbook of the Birds of the World Alive |url = http://www.hbw.com/ |inni = J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.) |rok = 2016 |autor r = J.A. Jobling |rozdział = Key to Scientific Names in Ornithology |adres rozdziału = httphttps://wwwarchive.hbw.com/dictionary/definitionis/otisemHvS |wydawca = Lynx Edicions |miejsce = Barcelona |język = en |data dostępu = 2016-05-24}}</ref>
# <ref name=itis2>{{ITIS |TSN = 176418 |nazwa = Otis |data dostępu = 2011-01-13}}</ref>
# <ref name="iucn">{{IUCN |id = 22691900 |nazwa = Otis tarda |autor = BirdLife International |iucn rok = 2017 |wersja = 20192021-21 |data dostępu = 20192021-0905-2518}}</ref>
# <ref name="Łącki">{{Cytuj książkę |autor = Albin Łącki |tytuł = Wśród zwierząt. Ptaki |wydawca = [[Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne|PWRiL]] |miejsce = Poznań |rok = 1988 |strony = 108 |isbn = 83-09-01320-5}}</ref>
# <ref name="Mielczarek&Kuziemko">Systematyka i nazwy polskie za: {{cytuj stronę |url = http://listaptakow.eko.uj.edu.pl/nonpasserines1.html#Otididae |tytuł = Rodzina: Otididae Rafinesque, 1815 – dropie – Bustards (wersja: 2015-09-04) |autor = P. Mielczarek, & M. Kuziemko |opublikowany = Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego |praca = Kompletna lista ptaków świata |data dostępu = 20162021-05-2418}}</ref>
}}
 
== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = https://ebird.org/species/grebus1/ | tytuł = Zdjęcia, nagranie głosu i krótkie filmy | praca = eBird | opublikowany = Cornell Lab of Ornithology | język = en}}
 
{{Kontrola autorytatywna}}