Transport kolejowy w Słowenii: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 3009 bajtów ,  4 miesiące temu
== Historia ==
[[Plik:Razglednica Semiča 1914.jpg|thumb|Stacja w miejscowości [[Semič]], 1914 r.]]
Najważniejsza część sieci kolejowej w Słowenii powstała w okresie, gdy tereny te były częścią [[Cesarstwo Austrii|Cesarstwa Austrii]], a później [[Austro-Węgry|Austro-Węgier]]. W połowie XIX wieku przez tereny Słowenii budowano Austriacką Kolej Południową ([[Język niemiecki|niem.]] ''Österreichische Südbahn''). W 1844 r. oddano do użytku pierwszy odcinek łączący [[Graz]] i [[MariborMürzzuschlag]], wa dalszejdwa kolejnościlata uruchamianopóźniej odcinkiuruchomiono pierwszy odcinek na terenie Słowenii do [[Celje]]. (1846),W dalszej kolejności kolej docierała do [[LjubljanaLublana|LjubljanyLublany]] (1849), a następnie przez [[Postojna (stacja kolejowa)|Postojną]] do [[Triest]]u (1857). Do [[I wojna światowa|I wojny światowej]] powstawały liczne odnogi od głównej linii kolejowej: m.in. do [[Čakovec|Čakovca]] (1860), [[Zagrzeb]]ia (1862), [[Rijeka|Rijeki]] (1873), [[Pula|Puli]] (1876). W 1906 r. otwarto linię kolejową łączącą [[Villach]] z Triestem przez [[Jesenice (stacja kolejowa w Słowenii)|Jesenice]] i [[GoriziaGorycja|Gorizię]]. Po I wojnie światowej linie kolejowe w zachodniej części Słowenii, która przypadła Włochom, operowane były przez włoskie koleje [[Ferrovie dello Stato Italiane|Ferrovie dello Stato]], a w części znajdującej się w [[Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców]] przez Železnice Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, a od 1929 r. przez [[Jugoslovenskekoleje Železnice]]jugosłowiańskie JDŽ. Po [[II wojna światowa|II wojnie światowej]] i zmianie przebiegu granicy włosko-jugosłowiańskiej, całość linii była operowana przez JDŽ, której nazwę w 1952 r. zmieniono na JŽ. W 1967latach r50. otwartoi nową60. linięna kolejowąterenie Słowenii [[Prešnica]]–[[KoperElektryfikacja|elektryfikowane]] były kolejne linie kolejowe. W 1991 r., po [[Rozpad Jugosławii|rozpadzie Jugosławii]], została powołana spółka [[Slovenske železnice]] z siedzibą w LjubljanieLublanie. Od 1992 r. Słowenia jest członkiem [[UIC]]. Po rozpadzie Jugosławii zawieszono ruch graniczny na kilku lokalnych liniach między Słowenią a Chorwacją. W 1999 r. zakończono przebudowę linii łączącej [[Murska Sobota|Murską Sobotę]] i [[Hodoš]], umożliwiając połączenie kolejowe z Węgrami<ref name="SZh">{{Cytuj |autor = Jaka |tytuł = Slovenske železnice - History of Slovenske železnice |data dostępu = 2021-05-27 |opublikowany = www.slo-zeleznice.si |url = https://www.slo-zeleznice.si/en/sz-group/about-us/history-of-slovenske-zeleznice |język = en-gb}}</ref><ref>''Eisenbahnatlas Italien'' XX</ref>. W 2016 r. zakończono elektryfikację tej linii<ref>{{Cytuj |tytuł = Slovenia completes electrification of rail link to Hungary |data = 2016-06-13 |data dostępu = 2021-05-27 |opublikowany = International Railway Journal |url = https://www.railjournal.com/regions/europe/slovenia-completes-pragersko-hodo-electrification/ |język = en}}</ref>.
 
W 2000 r. do ruchu wprowadzono nowe [[elektryczny zespół trakcyjny|elektryczne zespoły trakcyjne]] [[Siemens Desiro]] do obsługi tras regionalnych oraz elektrycznych zespołów trakcyjnych ETR310 [[Pendolino]] do obsługi połączeń ICS<ref name="SZh" />. W 2018 r. i 2019 r. SŽ podpisały kontrakty z producentem taboru kolejowego [[Stadler Rail|Stadler]] na dostawę łącznie 52 [[SZTSpalinowy zespół trakcyjny|spalinowych]] i [[EZT|elektrycznych zespołów trakcyjnych]] z rodzin [[Stadler FLIRT]] i [[Stadler KISS]]. Dzięki temu znacząco poprawiłapoprawi się jakość usług świadczonych przez słoweńskie koleje<ref>{{Cytuj |tytuł = Stadler z dużym zamówieniem ze Słowenii |data dostępu = 2021-05-27 |opublikowany = www.rynek-kolejowy.pl |url = https://www.rynek-kolejowy.pl/mobile/stadler-z-duzym-zamowieniem-ze-slowenii-86673.html |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Kolejne 26 Flirtów pojedzie w Słowenii |data dostępu = 2021-05-27 |opublikowany = www.rynek-kolejowy.pl |url = https://www.rynek-kolejowy.pl/mobile/kolejne-26-flirtow-pojedzie-w-slowenii-92083.html |język = pl}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Stadler dostarczył do Słowenii komplet pięciu spalinowych pojazdów Flirt |data dostępu = 2021-05-27 |opublikowany = www.rynek-kolejowy.pl |url = https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/stadler-dostarczyl-do-slowenii-komplet-pieciu-spalinowych-pojazdow-flirt--100060.html |język = pl-PL}}</ref>. Nowe składy zastąpiły m.in. dostarczane do Jugosławii w latach 60. ezt oparte na konstrukcji polskich [[Pafawag 5B/6B|EN57]] produkowane przez [[Bombardier Transportation Polska|Pafawag]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Flirty z Siedlec zastąpią słoweńskie ponad 40-letnie pociągi z Pafawagu |data dostępu = 2021-05-27 |opublikowany = www.rynek-kolejowy.pl |url = https://www.rynek-kolejowy.pl/mobile/flirty-z-siedlec-maja-szanse-zastapic-slowenskie-en57-86529.html |język = pl}}</ref>.
 
== Infrastruktura ==
[[Plik:Railway map of Slovenia.png|thumb|Mapa sieci kolejowej Słowenii]]
[[Zarządca infrastruktury kolejowej|Zarządcą infrastruktury kolejowej]] na terenie Słowenii jest SŽ-Infrastruktura, d. o.o. Spółka ta odpowiada za zarządzanie i utrzymywanie całej sieci kolejowej, a także za zarządzanie i sterowanie ruchem kolejowym<ref>{{Cytuj |autor = |tytuł = Slovenske železnice - Company profile |data dostępu = 2021-05-27 |opublikowany = www.slo-zeleznice.si |url = https://www.slo-zeleznice.si/en/infrastructure/about-us/company-profile |język = en-gb}}</ref>. Wg stanu na koniec 2019 r. w Słowenii czynnych było 1209 km linii kolejowych, z czego 610 km było [[Elektryfikacja|zelektryfikowane]], a 331 km było liniami dwu- lub więcej torowymi<ref name="UIC stats">{{Cytuj |tytuł = RAILISA STAT UIC |data dostępu = 2021-05-27 |opublikowany = uic-stats.uic.org |url = https://uic-stats.uic.org/}}</ref>. Wszystkie linie kolejowe w Słowenii są [[Rozstaw szyn|normalnotorowe]] (1435 mm). W [[Sieć trakcyjna|sieci trakcyjnej]] obowiązuje napięcie 3 kV [[Prąd stały|DC]]<ref>{{Cytuj | rozdział = Slalom po napięciach i rozstawach | autor = Cezary Kowanda | tytuł = O kolei po kolei | czasopismo = Pomocnik Historyczny „Polityki” | issn = 2391-7717 | wydanie = 6/2015 | s = 93–96}}</ref>. W 2019 r. w Słowenii znajdowały się 273 pasażerskie stacje i przystanki kolejowe<ref name="UIC stats" />.
 
W słoweńskiej sieci kolejowej znajduje się 87 [[tunelTunel (budownictwo)|tuneli]]i o łącznej długości 35,64 km oraz 435 mostów i wiaduktów o łącznej długości 12 km<ref>{{Cytuj |autor = |tytuł = Slovenske železnice - Track substructure |data dostępu = 2021-05-27 |opublikowany = www.slo-zeleznice.si |url = https://www.slo-zeleznice.si/en/infrastructure/public-rail-infrastructure/substructure |język = en-gb}}</ref>. W 2019 r. w Słowenii nie istniały linie kolei wysokich prędkości (o prędkości maks. powyżej 160 km/h)<ref name="UIC stats" />. Na tle innych państw europejskich, średnia prędkość podróży pociągiem w Słowenii jest niska<ref>{{Cytuj |autor = European Data Journalism Network |tytuł = How effective is the Slovenian railway network compared to the rest of the EU? |data dostępu = 2021-05-27 |opublikowany = European Data Journalism Network |url = https://www.europeandatajournalism.eu/eng/News/Data-news/How-effective-is-the-Slovenian-railway-network-compared-to-the-rest-of-the-EU |język = en-GB}}</ref>. Na większości głównych linii kolejowych obowiązują ograniczenia prędkości do 70–120 km/h, na nielicznych odcinkach do 140 lub 160 km/h. Na pozostałych liniach ograniczenia są do nawet 40–80 km/h<ref>{{Cytuj | tytuł = Network Statement 2019 | url = https://www.slo-zeleznice.si/images/infrastruktura/Network_statement/2019/NS_2019_1.pdf | data dostępu = 2021-05-26 | język = en | s = 28}}</ref>.
 
== Przewozy pasażerskie ==
[[Plik:J35 744 Bf Zidani Most, 312 131, 120.jpg|thumb|Dwa zespoły trakcyjne [[Siemens Desiro]] jako pociągi regionalne na stacji [[Zidani Most (stacja kolejowa)|Zidani Most]]]]
[[Plik:Pendolino ETR 310.jpg|thumb|[[Pendolino]] jako pociąg ICS]]
Przewoźnikiem świadczącym usługi przewozów pasażerskich w Słowenii są [[Slovenske železnice]]. W 2019 r. przewiozły one 13,9 mln pasażerów, wykonując pracę przewozową 698,3 mln [[Pasażerokilometr|pkm]], z czego 563,8 mln stanowiło udział ruchu krótkodystansowego<ref name="UIC stats" />.
 
Na terenie Słowenii istnieją następujące kategorie pociągów pasażerskich<ref>{{Cytuj |tytuł = Train types - Slovenian railways |data = 2020-04-20CEST22:55:17+02:00 |data dostępu = 2021-05-27 |opublikowany = potniski.sz.si |url = https://potniski.sz.si/en/train-types/ |język = en-US}}</ref>:
* '''InterCity Slovenija (ICS)''' – najwyższa klasa pociągów dalekobieżnych obsługiwana przez [[EZTElektryczny zespół trakcyjny|elektryczne zespoły trakcyjne]] [[Pendolino|serii 310]]. Pociągi ICS kursują między [[Ljubljana (stacja kolejowa)|LjubljanąLublaną]] a [[Maribor (stacja kolejowa)|Mariborem]]em, a w lecie w weekendy także na trasie [[Koper (stacja kolejowa)|Koper]] – [[Maribor (stacja kolejowa)|Maribor]] – [[Ljubljana (stacja kolejowa)|Lublana]].
* '''InterCity (IC)''' – kategoria pociągów dalekobieżnych łącząca najważniejsze ośrodki miejskie i turystyczne w kraju.
* '''[[EuroCity]] (EC)''' – kategoria pociągów międzynarodowych uruchamiana we współpracy z przewoźnikami zagranicznymi.
== Przewozy towarowe ==
[[Plik:Slovenian Railways freight train.JPG|thumb|Pociąg towarowy obsługiwany przez SŽ]]
Największym przewoźnikiem towarowym w Słowenii pozostają [[Slovenske železnice]]. W 2019 r. łącznie na słoweńskiej kolei przewieziono 18,5 mln t towarów, wykonując pracę przewozową 4 414 mln [[Tonokilometr|tkm]]<ref name="UIC stats" />. Od 2005 r. w ramach otwartego dostępu przewozy towarowe na liniach zarządzanych przez SŽ wykonują także inni przewoźnicy kolejowi. Pierwszą spółką, która na takich zasadach zaczęła wykonywać przewozy towarowe jest Adria Transport i operuje między portem [[Koper (stacja kolejowa)|Koper]] a Austrią, Węgrami, Niemcami, Czechami, Polską i Słowacją<ref>{{Cytuj |tytuł = Company |data dostępu = 2021-05-27 |opublikowany = www.adria-transport.com |url = http://www.adria-transport.com/the-company}}</ref>.
 
== Przypisy ==