Gubernia radomska: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 44 bajty ,  1 rok temu
m
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
(lit.)
|siedziba = [[Radom]]
|ISO 3166-2 =
|powierzchnia = 1235212 352,0
|liczba ludności = 1 117 300<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Gawryszewski |imię = Andrzej |tytuł = Ludność Polski w XX wieku |wydawca = Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego PAN |miejsce = Warszawa |data = 2005 |strony = 18 |isbn = 8387954667}}</ref>
|rok = 1910
|gęstość zaludnienia = 92
|adres urzędu =
|plan = Радомская губерния 1896.jpg
|nazwa 1. podziału = [[Powiat (Polska)|powiatpowiatów]]ów
|1. podział = 7
|mapa = KP gubernia radomska 1910.svg
|www =
}}
[[Plik:Gubernia radomska 1844-mapa.jpg|200px|thumb|right200px|Gubernia radomska [[1844]]–[[1866]]]]
[[Plik:Gubernia radomska.jpg|200px|thumb|right200px|Gubernia radomska – kolorem jasnozielonym granice z lat [[1844]]–[[1866]], kolorem ciemnozielonym granice po [[1866]]]]
[[Plik:KP gubernia radomska (1845-1866) COA.svg|thumb|200px|Herb guberni w latach 1845–1866]]
[[Plik:Radom komisja wojewódzka.jpg|thumb|[[Pałac Sandomierski w Radomiu|Gmach Rządu Gubernialnego w Radomiu]]]]
[[FilePlik:Radom, Bank PEKAO SA - fotopolska.eu (266961).jpg|thumb|200px|Herb guberni radomskiej na [[Budynek Kasy Pożyczkowej Przemysłowców Radomskich w Radomiu|budynku Kasy Pożyczkowej Przemysłowców Radomskich]]]]
'''Gubernia radomska''' ([[język rosyjski|ros]]. ''Радомская губерния'') – jednostka administracyjna w [[Królestwo KongresowePolskie (kongresowe)|Królestwie Polskim]] istniejąca w latach [[1844]]–[[1917]]. Powstała w [[1844]] w wyniku połączenia [[Gubernia sandomierska|guberni sandomierskiej]] oraz [[Gubernia kielecka|guberni kieleckiej]].
 
Jej stolica mieściła się tak samo jak w czasach guberni sandomierskiej w [[Radom]]iu. Gubernia radomska dzieliła się 8 powiatów: kielecki, miechowski, olkuski, opatowski, opoczyński, radomski, sandomierski, stopnicki.
 
(W czasie [[Powstanie styczniowe|powstania styczniowego]] [[Rząd Narodowy (powstanie styczniowe)|Rząd Narodowy]] 28 marca 1863 r. ogłosił ''Regulamin władz administracyjnych w byłym Królestwie Kongresowym''. Według regulaminu zniesiono podział administracyjny na gubernie, a zamiast tego byłe [[Królestwo Polskie (kongresowe)|Królestwo Kongresowe]] podzielono na osiem województw w granicach z 1816 r. Na terenach obejmujących gubernię radomską przywrócono [[Województwo krakowskie (Królestwo Polskie)|województwo krakowskie]], oraz [[Województwo sandomierskie (Królestwo Polskie)|województwo sandomierskie]])<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.agad.gov.pl/inwentarze/ps244.xml |tytuł = Organizacja Narodowa Powstania Styczniowego z lat 1861–1864 |autor = Dorota Lewandowska|data dostępu = 2016-10-29|opublikowany = Archiwum Główne Akt Dawnych |język = |data dostępu = 2016-10-29}}</ref>.
 
W [[1866]] z guberni radomskiej wyłączono południowe powiaty, z których na powrót utworzono [[Gubernia kielecka|gubernię kielecką]].
 
== Podział administracyjny do 1866 ==
Do roku 1866 gubernia liczyła 8 powiatów ([[ujezd]]ów) i 19 okręgów.
* powiat kielecki
** okręg jędrzejowski
 
Na początku XX wieku gubernia liczyła 7 powiatów:
* iłżecki
* kozienicki
* koński
* opatowski
* opoczyński
* radomski
* sandomierski
 
Podobnie jak w pozostałych guberniach [[Królestwo Polskie (kongresowe)|Królestwa Polskiego]] zmiana ustroju terytorialnego dokonana w końcu lat 60. XIX w. pozbawiła większość miast guberni radomskiej praw miejskich. Status miasta zachowało 11 miejscowości. Poza [[Radom|Radomiem]]iem były nimi [[Końskie]], [[Kozienice]], [[Opatów]], [[Opoczno]], [[Ostrowiec Świętokrzyski|Ostrowiec]], [[Przedbórz]], [[Sandomierz]], [[Staszów]], [[Szydłowiec]] i [[Zawichost]] (w 1888 r. prawa miejskie stracił także [[Zawichost]]).
 
== Gubernatorzy radomscy ==
{| class="wikitable sortable" border=0 cellpadding=0 cellspacing=0
! Lp. || Imię i nazwisko, okres życia || Okres zajmowania urzędu
|-
| 1
|-
| 2
| [[Aleksy Bochtiejew|Aleksy Aleksandrowicz Bochtiejew]]
| 1839–1845
|-
|-
| 7
| gen. [[Henryk Konstanty Fanshawe]] (1822–1886)
| 1864–1865
|-
| 8
| gen. [[Dmitrij Anuczin (generał)|Dymitrij Gawriłowicz Anuczin]] (1833–1900)
| 1865–1879
|-
|-
| 14
| [[Dmitrij Zasiadko|Dymitr Iwanowicz Zasiadko]] (1860–1927)
| 1906–1915
|}
== Literatura ==
* Piątkowski, Sebastian: ''Radom – zarys dziejów miasta''. Radom: [[Społeczny Komitet Ratowania Zabytków Radomia|SKRZR]], 2000. {{ISBN|83-914912-0-X}}.
* Вейнберг, Леонид Борисович: ''Радомская губерния''. [B:] Архангельский, Александр Семёнович и.и. (pед.): ''Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона''. T. 26, c. 95–96. Петербург: издательским обществом Ф. А. Брокгауз И. А. Ефрон, 1899. [b. ISBN]. {{lang|ru}} [[s:ru:ЭСБЕ/Радомская губерния|Wikiteka]].
* Swajdo, Jarosław: ''Między Wisłą a Pilicą. Dzieje podziałów administracyjnych w regionie kielecko-radomskim do 1975 roku''. Kielce: Agencja „JP”, 2005. {{ISBN|83-88874-89-6}}.
 
== Przypisy ==
{{Przypisy}}