Magurycz: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 687 bajtów ,  5 miesięcy temu
przypisy i próba npov
m (drobne techniczne)
(przypisy i próba npov)
 
== Historia ==
Historia ''Magurycza'' sięga roku 1986, kiedy to [[Szymon Modrzejewski]] zaczął zajmować się [[Kościół greckokatolicki w Polsce|greckokatolickim]] [[cmentarz]]em w [[Brzegi Górne|Berehach Górnych]] ([[Bieszczady]]). Rok później [[Stanisław Kryciński]] zorganizował pierwszy obóz remontowy na cmentarzach w [[Bystre (powiat bieszczadzki)|Bystrem]] i [[Michniowiec|Michniowcu]].<ref name=":1">{{Cytuj |autor r = Piotr Szechyński |rozdział = Ochrona zasobów kulturowych – działania praktyczne |tytuł = Bojkowszczyzna Zachodnia – wczoraj, dziś i jutro |isbn = 978-83-61590-64-4 |wolumin = 2 |s = 595-598}}</ref> Źródłem tego pomysłu była ''Akcja Opis'' trwająca od końca lat siedemdziesiątych, której celem było uchwycenie przeszłości w każdej dostępnej jeszcze formie. W pierwszym obozie założyciel „Magurycza”, Szymon Modrzejewski, wziął udział jako uczestnik. Przedsięwzięcie to nosiło nazwę „Nadsanie” i było częścią działań Społecznej Komisji Opieki nad Zabytkami Sztuki Cerkiewnej przy [[Towarzystwo Opieki nad Zabytkami|Towarzystwie Opieki nad Zabytkami]] (rozwiązanej w 1999 roku), w której zarządzie obaj wymienieni zasiadali przez 10 lat. Od roku 1988 do 1996 Stanisław Kryciński i Szymon Modrzejewski organizowali obozy wspólnie. Od roku 1997 Szymon Modrzejewski prowadzi działalność samodzielnie (obozy „Nadsanie” odbywały się do 2000 r. włącznie).<ref name=":1" /> Cele przedsięwzięcia pozostały takie same i noszą nazwę obozów – warsztatów, do 2007 roku Nieformalnej Grupy Kamieniarzy „Magurycz”, działającej głównie pod auspicjami Towarzystwa Karpackiego, od 2007 roku Stowarzyszenia Magurycz<ref name=":0">{{Cytuj |autor = |tytuł = Sprawozdanie za rok 2006 N.G.K. "Magurycz" |data = |url = http://www.beskid-niski.pl/index.php?pos=/lemkowie/dzialalnosc/2006}}</ref>.
 
Obozów „Nadsania” odbyło się 12, NGK Magurycz 24, a stowarzyszenia Magurycz 16.
== Cele ==
[[Plik:MaguryczDecius3.JPG|thumb|180px|Szymon Modrzejewski – przewodniczący stowarzyszenia]]
Celem obozów-warsztatów (odbyło się ich 51), organizowanych od 2325 lat, jest ratowanie, inwentaryzacja i dokumentacja sztuki sepulkralnej, krzyży i kapliczek przydrożnych oraz wszelkich obiektów sztuki cerkiewnej pozostających bez opieki (chrzcielnic, krzyży ze zwieńczeń nieistniejących cerkwi, kostnic, kaplic, archiwaliów) na terenach zamieszkiwanych pierwotnie głównie przez [[Bojkowie|Bojków]] i [[Łemkowie|Łemków]], ale także Polaków, [[Żydzi|Żydów]], Polaków, [[Romowie|Cyganów]] i Niemców<ref name=":2">{{Cytuj |tytuł = Wielokulturowość to mit |data dostępu = 2021-06-05 |opublikowany = tygodnik.tvp.pl |url = https://tygodnik.tvp.pl/39172107/wielokulturowosc-to-mit |język = pl}}</ref>. Zachowanie tych elementów krajobrazu ma wpływ na współczesne postrzeganie regionu jako miejsca, w którym jeszcze nie tak dawno współistniały różne kultury i religie. Ich dzisiejszy stan zachowania pozostawia wiele do życzenia. Zdecydowana większość obiektów, która jest przedmiotem zainteresowania stowarzyszenia, została celowo zdewastowana. Kilkunastoletnie doświadczenie Magurycza wskazuje, że przywracanie dawnej świetności tym obiektom (tworzenie optymalnych warunków ekspozycji) ma istotny wpływ na możliwość ich zachowania, a tym samym kształtowanie postaw dalekich od nienawiści, ksenofobii czy zwyczajnego niezrozumienia, o krajobrazie kulturowym nie wspominając. Zazwyczaj Magurycz zajmuje się opuszczonymi cmentarzami w nieistniejących już wsiach, wychodząc z założenia, że szanse na to, że ktokolwiek inny się nimi zajmie są znikome.
 
Idea pracy na cmentarzach jest apolityczna, nie służy żadnej instytucji, kultowi, nie propaguje żadnej wizji historii, nie wynika też z inspiracji religijnej,<ref>{{Cytuj a|tytuł = O Maguryczu i kamieniarskim fachu |data dostępu = 2021-06-05 |opublikowany = www.national-geographic.pl |url = https://www.national-geographic.pl/artykul/o-maguryczu-i-kamieniarskim-fachu |język = pl-PL}}</ref>, odwołuje się do wrażliwości i potrzeby służenia. Prace wykonywane podczas obozu mają charakter społeczny. Przyczyniają się one do rozwoju wrażliwości na sztukę mniejszości narodowych zarówno uczestników obozu, jak i społeczności obecnie zamieszkujących te tereny<ref name=":2" />. Sprzyjają także szeroko pojętej tolerancji, bezinteresowności i zachowaniu cząstki ginącego [[krajobraz kulturowy|krajobrazu kulturowego]]. Dokonania Grupy Kamieniarzy „Magurycz” nie pozostają bez echa wśród lokalnych społeczności.
 
== Fundusze ==
W latach 1987–2010 prace remontowe i porządkowe prowadzono w następujących – często dziś nie istniejących – miejscowościach [[Bieszczady|Bieszczadów]], [[Beskid Niski|Beskidu Niskiego]], [[Pogórze Przemyskie|Pogórza Przemyskiego]] i [[Roztocze (kraina)|Roztocza]] oraz na Ukrainie:
 
'''I'''<ref name=":1" /> – sierpień 1987
* [[Michniowiec]], gm. Czarna, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne,
* [[Bystre (powiat bieszczadzki)|Bystre]], gm. Czarna, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne,
* [[Chmiel (wieś)|Chmiel]], gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki, płyta nagrobna z XVII w..
 
'''II'''<ref name=":1" /> – sierpień 1988
* [[Lipie (powiat bieszczadzki)|Lipie]], gm. Czarna, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne,
* [[Lutowiska]], gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne,
* [[Smolnik (powiat bieszczadzki)|Smolnik]] n. [[San]]em, gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne.
 
'''III''' <ref name=":1" />– sierpień 1989
* [[Polana (powiat bieszczadzki)|Polana]], gm. Czarna, cmentarz greckokatolicki i rzymskokatolicki,
* [[Dwernik]], gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki i krzyże z nieistniejącej cerkwi,
* [[Brzegi Górne|Berehy Górne]], gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki i krzyże z nieistniejącej cerkwi.
 
'''IV''' <ref name=":1" />– sierpień 1990
* [[Sianki (Polska)|Sianki]], gm.Lutowiska, cmentarz greckokatolicki, kaplica grobowa,
* [[Beniowa (Polska)|Beniowa]], gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki, podstawa pod chrzcielnicę(?), krzyże z nieistniejącej cerkwi, krzyż przydrożny,
* [[Dźwiniacz Górny]], gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne.
 
'''V'''<ref name=":1" /> – sierpień 1991
* [[Stuposiany]], gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki,
* [[Wołosate]], gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne,
* [[Caryńskie]], gm. Lutowiska, cmentarz greckokatolicki i krzyż przydrożny.
 
'''VI''' <ref name=":1" />– sierpień 1992
* [[Bandrów Narodowy|Bandrów]], gm. Ustrzyki Dolne, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne,
* [[Stebnik (Krościenko)|Stebnik]], gm. Ustrzyki Dolne, cmentarz greckokatolicki i krzyże przydrożne.
 
'''VII''' <ref name=":1" />– sierpień 1993
* Jałowe, gm. Ustrzyki Dolne, cmentarz greckokatolicki,
* [[Moczary (wieś)|Moczary]], gm. Ustrzyki Dolne, cmentarz greckokatolicki,
* [[Tworylne]], gm. Czarna, cmentarz greckokatolicki.
 
'''VIII'''<ref name=":1" /> – sierpień 1994
* Smolnik n. Sanem, gm. Lutowiska, rekonstrukcja XIX-wiecznego nagrobka z ok. 250 części, cmentarz greckokatolicki,
* Chmiel, gm. Lutowiska, płyta nagrobna z XVII w., cmentarz greckokatolicki,
* [[Nowy Łupków]], gm. Komańcza, cmentarz greckokatolicki.
 
W latach 1996–1998 Stanisław Kryciński zorganizował jeszcze 3 obozy o charakterze konserwatorskim, po czym „Nadsanie” przerodziło się w przedsięwzięcie archeologiczne<ref name=":1" /> (latem 1999 i 2000 roku prowadził pionierskie wykopaliska w Berehach Górnych, gm. Lutowiska). Miejscowości, w których działał Stanisław Kryciński oznaczono literą N. Szymon Modrzejewski od roku 1996 prowadzi działalność samodzielnie. Na życzenie Stanisława Krycińskiego Szymon Modrzejewski zaprzestał używania nazwy „Nadsanie”, jednak cele obozów pozostały takie same. Z konieczności kolejne obozy noszą roboczą nazwę: obozów konserwatorskich Nieformalnej Grupy Kamieniarzy „Magurycz”.
 
'''X''' – sierpień 1996
* Kalendarz „Kamienne znaki Bojków – 2016”, test i zdjęcia Szymon Modrzejewski, Nowica 2015
* Kalendarz „Kamienne znaki Bojków – 2017”, test i zdjęcia Szymon Modrzejewski, Nowica 2016
* Kalendarz „Kamienne znaki Roztocza – 2017”, test i zdjęcia Szymon Modrzejewski, Nowica 2016<ref>{{Cytuj |tytuł = Polacy, którzy ratują ukraińskie cmentarze |data = 2017-02-12 |data dostępu = 2021-06-05 |opublikowany = Nasz Wybir - Informacyjny portal ukraińskich migrantów |url = https://pl.naszwybir.pl/polacy-ktorzy-ratuja-ukrainskie-cmentarze/ |język = pl-PL}}</ref>
* Kalendarz „Kamienne znaki Bojków – 2018”, testy: O. Solarz, Szymon Modrzejewski; zdjęcia Szymon Modrzejewski, Nowica 2017<ref>{{Cytuj |tytuł = Kamienne znaki Bojków : Kamіннi знaки Бойків 2018 |data dostępu = 2021-06-01 |opublikowany = Archiwum Łemkowskie |url = http://www.lemko.pl/bibliografia/rok-2017/kamienne-znaki-bojków-kalendarz-na-2018-rok/ |język = en-US}}</ref>
* Kalendarz „Kamienne znaki Łemków – 2018”, test i zdjęcia Szymon Modrzejewski, Nowica 2017<ref>{{Cytuj |tytuł = Kamienne znaki Łemków : Kamіннi знaки Лемків 2018 |data dostępu = 2021-06-01 |opublikowany = Archiwum Łemkowskie |url = http://www.lemko.pl/bibliografia/rok-2017/kamienne-znaki-łemków-kalendarz-na-2018-rok/ |język = en-US}}</ref>