Akordeon: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 172 bajty ,  1 rok temu
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
(Wycofano ostatnią zmianę treści (wprowadzoną przez HauAs) i przywrócono wersję 62091225 autorstwa Karbi98)
Znacznik: Ręczne wycofanie zmian
[[Plik:FreretAccordian.jpg|thumb|Akordeonista w [[Nowy Orlean|Nowym Orleanie]]]]
[[Plik:Hlavacek.jpg|thumb|Heligonka, odmiana akordeonu popularna na [[Śląsk Cieszyński|Śląsku Cieszyńskim]] i [[Żywiecczyzna|Żywiecczyźnie]]]]
'''Akordeon''' ({{w języku|fr|accordéon}}) – [[instrument muzyczny]] zaliczany do grupy [[aerofony|aerofonów]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = |imię = |autor = Krzysztof Baculewski et al |autor link= |inni=Pod redakcją Andrzeja Chodkowskiego |tytuł = Encyklopedia muzyki |url = |datainni = Pod redakcją Andrzeja Chodkowskiego |rok = 2006 |miesiąc= |wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN SA |miejsce = Warszawa |isbn = 978-83-01-13410-5 |strony= |rozdział= |adres rozdziału= |cytat =}}</ref><ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Sachs |imię = Kurt |autor link= |inni= Przełożył Stanisław Olędzki |tytuł = Historia instrumentów muzycznych |url = |datainni = Przełożył Stanisław Olędzki |rok = 2005 |miesiąc= |wydawca = Oficyna Wydawnicza Volumen |miejsce = Warszawa |isbn = 83-7233-036-0 |strony= |rozdział= |adres rozdziału= |cytat =}}</ref> bądź [[idiofony|idiofonów]] dętych (patrz niżej). Jest rodzajem [[harmonia (instrument)|harmonii]], opartym na [[stroik przelotowy|stroikach przelotowych]]. Prąd powietrza wytworzony przez ręcznie poruszany [[miech]], wprawiając w drganie stroik wywołuje dźwięk. Początkowo działał przy użyciu miechów nożnych, które z czasem zostały zastąpione przez miech ręczny. Instrument ten z prawej strony ma [[Klawiatura muzyczna|klawiaturę]] klawiszową (lub [[guzik]]i w przypadku akordeonu guzikowego), a z lewej guziki (dźwięki basowe, [[akord]]y) oraz – choć nie zawsze – [[Organy#Klawiatury|manuał]] melodyczny zwany barytonem.
 
Niektórzy instrumentoznawcy umieszczają akordeon w grupie [[idiofony|idiofonów]]<ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Drobner |imię = Mieczysław |autor link = |tytuł = Instrumentoznawstwo i akustyka |url= |data= |rok = 1997 |miesiąc= |wydawca = Polskie Wydawnictwo Muzyczne |miejsce = Kraków |isbn = 83-224-0469-7 |strony= |rozdział= |adres rozdziału= |cytat =}}</ref><ref>{{cytuj książkę |nazwisko = Kamiński |imię = Włodzimierz |autor link = |tytuł = Instrumenty muzyczne na ziemiach polskich |url= |data= |rok = 1971 |miesiącwydawca = |wydawca=PWM |miejsce= |id= |strony= |rozdział= |adres rozdziału= |cytat =}}</ref>, jednak twierdzenie to jest kontrowersyjne, gdyż idiofony same w sobie są źródłem dźwięku, zaś w akordeonie stroiki wprawiane są w drgania poprzez słup powietrza – tak, jak w przypadku aerofonów. Przyporządkowanie akordeonu do idiofonów wynika natomiast z uznania za źródło dźwięku samych stroików, a nie przepływającego przez nie powietrza.
 
== Historia akordeonu ==
Stroik przelotowy znany był już prawie 3000 lat p.n.e. w Chinach w instrumencie o nazwie szeng, będącym rodzajem harmonijki ustnej. Szeng zewnętrznie nawiązywał do kształtu legendarnego ptaka feniksa. W latach 1770 - 17501770–1750 Bernhard Eschenbach - wraz z budowniczym fortepianów Casparem Schlimbachem zbudował instrument o nazwie eolina. Był to instrument z klawiaturą obejmującą ponad 3 oktawy, pod którą znajdowały się dwa miechy obsługiwane kolanami. Christian Friedrich Ludwig zbudował w 1822 r. eolinę ręczną (niem. handeoline) zaopatrzoną w miech. Najważniejszym wynalazkiem w tym urządzeniu - z punktu widzenia przyszłego rozwoju było wykorzystanie przepływu powietrza z obu kierunków pracy miecha. W 1829 r. w Wiedniu budowniczy organów Cyrill Demian oraz jego synowie Carl i Guido opatentowali instrument o nazwie accordion. Budowniczowie jako najważniejszą cechę instrumentu podali możliwość gry akordami, stąd jego nazwa - accordion. Skala accordionu podana w opisie patentowym obejmowała dźwięki od g do d2. Sposób gry i trzymania instrumentu był odmienny od obecnego. Prawą ręką trzymano miech, kciuk lewej ręki wkładano w skórzany pasek przymocowany do gryfu. Miech pracował wertykalnie. Pozostałe palce lewej ręki obsługiwały klawisze
 
== Budowa instrumentu ==
 
== Zobacz też ==
* [[bandoneon]]
* [[koncertyna]]
* [[Bajan (instrument)|bajan]]
* [[Castelfidardo]]
* [[Paolo Soprani]]
 
36 015

edycji