Prawo sylaby otwartej: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 26 bajtów ,  1 miesiąc temu
Znaczniki: Z internetu mobilnego Z wersji mobilnej
 
'''Prawo sylaby otwartej''' – [[prawo głosowe|prawo fonetyczne]] [[język prasłowiański|języka prasłowiańskiego]], zgodnie z którym każda [[sylaba]] w [[wyraz]]ie kończyła się [[samogłoska|samogłoską]]<ref name="Bartula">{{Cytuj |autor = Czesław Bartula |tytuł = Podstawowe wiadomości z gramatyki staro-cerkiewno-słowiańskiej na tle porównawczym |wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN |miejsce = Warszawa |data = 2004 |s = 26–30, 33|isbn = 83-01-14280-4}}</ref>.
 
Prawo to obowiązywało także w klasycznym okresie [[język staro-cerkiewno-słowiański|języka staro-cerkiewno-słowiańskiego]]{{r|Bartula}} i w innych [[języki słowiańskie|językach słowiańskich]] do XI–XII w.<ref name="Friedelówna">{{Cytuj |autor = Teresa Friedelówna, Czesław Łapicz |tytuł = Język staro-cerkiewno-słowiański |wydawca = Uniwersytet Mikołaja Kopernika |miejsce = Toruń |data = 1997 |s = 33, 39–44 |isbn = 83-231-0844-7}}</ref> Odnosiło się do każdej sylaby – [[fazy artykulacyjne wyrazu|nagłosowej]] (na początku wyrazu), śródgłosowej i wygłosowej (na końcu wyrazu)<ref name="Kułakowska">{{Cytuj |autor = Małgorzata Kułakowska, Agnieszka Myszka |tytuł = Na tropach przeszłości języka. Fonologia |miejsce = Rzeszów |wydawca = Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego |data = 2013 |s = 34–38, 108 |isbn = 978-83-7338-913-7}}</ref>. Ośrodkiem sylaby mogły być samogłoski pełne, samogłoski zredukowane ([[jer (głoska)|jery]]) oraz w określonych warunkach [[sonant]]y, tj zgłoskotwórcze [[Spółgłoska płynna|spółgłoski płynne]]. Ich zgłoskotwórczy charakter oddawano w zapisie poprzez dodanie znaków jerów (ь, ъ), które jednak w tym konkretnym przypadku miały wartość tylko graficzną{{refn|grupa=uwaga|nazwa=uwaga1|Połączenia literowe ''rъ, lъ, rь, lь'' oprócz oznaczania sonantów mogły też w innych przypadkach stanowić zwyczajne połączenie niezgłoskotwórczej spółgłoski półotwartej z jerem{{r|Friedelówna}}.}}, stąd ''sl̥nьce'' = ''slъnьce''{{r|Bartula}}.
 
Przykłady podziału sylabowego:
Wyrazy z sylabami zamkniętymi odziedziczone z [[język praindoeuropejski|języka praindoeuropejskiego]] były w różny sposób zastępowane przez sylaby otwarte. Odbywało się to poprzez:
* zanik (redukcję) spółgłosek wygłosowych, np. [[język praindoeuropejski|pie.]] ''*gʰŏstĭs'' > [[język prasłowiański|psł.]] ''*gostь'' > [[język polski|pol.]] ''gość''; pie. ''dŏmŭs'' > psł. ''*domъ'' > pol. ''dom''<ref name="Strutyński">{{Cytuj |autor = Janusz Strutyński |tytuł = Podstawowe wiadomości z gramatyki języka staro-cerkiewno-słowiańskiego |miejsce = Kraków |wydawca = Wydawnictwo Tomasz Strutyński |data = 2006|s = 30–33 |isbn = 83-89288-03-6}}</ref>
* monoftongizację [[dwugłoska|dyftongówdyftong]]ów (przejście dwugłosek w jednogłoski). Dotyczyło to dyftongów ''ai̯, oi̯, ei̯, au̯, ou̯, eu̯'' w pozycji przed spółgłoską lub w wygłosie{{r|Friedelówna}}, np. pie. ''sei̯tos'' > psł. ''sito'' > pol. ''sito''{{r|Kułakowska}}
* powstanie samogłosek nosowych ''ę, ǫ'' poprzez monoftongizację połączeń dyftongicznych złożonych z samogłoski i spółgłoski nosowej, np. pie. ''*ǵómbʰos'' < psł. ''zǫbъ'' < pol. ''ząb''{{r|Kułakowska}}
 
19 414

edycji