Anton Webern: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 18 bajtów ,  1 miesiąc temu
słownikowe, WP:SK+Bn
m (Dodano link do Polony)
(słownikowe, WP:SK+Bn)
|podpis =
}}
{| class="wikitable" style="float:right; clear: right; margin-left:30px"
!colspan=2| Dorobek kompozytorski
|-
! Liczba dzieł
|-
!colspan=2 | Muzyka wokalna
|-
| [[pieśń (forma muzyczna)|Pieśni]]
|align=center| 5
|-
!colspan=2 | Muzyka instrumentalna
|-
| [[symfonia|Symfonie]]
 
== Życiorys ==
Dzieciństwo spędził najpierw w [[Graz]]u, potem w [[Klagenfurt am Wörthersee]]. Otrzymał ogólne wykształcenie w lokalnym gimnazjum. Już w dzieciństwie zdradzał talenty muzyczne. Uczył się gry na [[fortepian]]ie i [[wiolonczela|wiolonczeli]]. W 1902 rozpoczął naukę na uniwersytecie wiedeńskim, gdzie studiował u [[Guido Adler]]a ([[muzykologia|muzykologię]]), [[Hermann Graedener|Hermanna Graedenera]] ([[harmonia (muzyka)|harmonię]]) i [[Karel Navrátil|Karela Navrátila]] ([[kontrapunkt (muzyka)|kontrapunkt]]). W 1906 obronił doktorat z muzykologii i zakończył swoją edukację na uniwersytecie wiedeńskim. Równocześnie od 1904 studiował prywatnie [[kompozycja (muzyka)|kompozycję]] pod kierunkiem [[Arnold Schönberg|Arnolda Schönberga]]{{odn|Walaciński|2012|s=101}}{{r|Oxford Music Online}}. Po 1906 rozpoczął karierę dyrygenta lokalnych orkiestr w [[Bad Ischl]], [[Gdańsk]]u, [[Szczecin]]ie, [[Praga|Pradze]] i innych miastach. Równolegle do pracy dyrygenta komponował{{odn|Walaciński|2012|s=101}}.
 
Po [[I wojna światowa|pierwszejI wojnie światowej]] wrócił do [[Wiedeń|Wiednia]] by wraz z [[Arnold Schönberg|Schönbergiem]] i [[Alban Berg|Bergiem]] założyć Towarzystwo Muzyczne, w którego pracach aktywnie uczestniczył przez następne lata. Jednocześnie współpracował z radiem wiedeńskim i pracował jako nauczyciel muzyki w Żydowskim Instytucie dla Niewidomych. Mieszkał i komponował w [[Mödling]]. W 1932 przeniósł się do Wiednia, a stamtąd do [[Maria Enzersdorf]]. Stale uczył prywatnie. Jego uczniami w różnym okresie byli m.in. [[Leopold Spinner]], [[Willi Reich]], [[Humphrey Searle]] i [[Karl Amadeus Hartmann]]{{odn|Walaciński|2012|s=102}}.
 
W 1934, po stłumieniu powstania Schützbundu, został oskarżony o działalność wywrotową i wyrzucony z radia. Po dokonaniu przez hitlerowców w 1938 [[Anschluss|anschlussu Austrii]] Webern został zupełnie wyłączony z publicznego życia muzycznego, a jego muzyka zakazana w Niemczech i Austrii, choć nadal wykonywano ją w [[Stany Zjednoczone|Ameryce]], [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] i [[Szwajcaria|Szwajcarii]]{{odn|Walaciński|2012|s=103}}{{r|Oxford Music Online}}.
 
== Twórczość ==
Będąc uczniem [[Arnold Schönberg|Arnolda Schönberga]] przejął jego koncepcje [[atonalność|atonalności]] i [[dodekafonia|dodekafonii]] oraz wraz z [[Alban Berg|Albanem Bergiem]] rozwinął [[serializm]] jako jedną z najważniejszych technik kompozytorskich XX wieku. Był także prekursorem [[punktualizm (muzyka)|punktualizmu]]. W swej pracy kompozytorskiej skupił się na atonalnych pieśniach i muzyce kameralnej. Dorobek muzyczny Weberna, aczkolwiek bardzo skromny (sumaryczne trwanie opusowanych kompozycji wynosi trzy godziny, nieopusowanych i opusowanych łącznie – około sześciu godzin), był bardzo ważnym etapem rozwoju [[muzyka współczesna|muzyki współczesnej]]. Utwory komponowane przez Weberna, niekiedy bardzo krótkie, charakteryzowały się przejrzystą [[faktura (muzyka)|fakturą muzyczną]], skrajną geometrycznością oraz wielkim znaczeniem [[cisza (akustyka)|ciszy]]{{odn|Walaciński|2012|s=107}}{{odn|Puffett|2004}}.
 
Spośród trzech „klasyków dodekafonii” Webern najbardziej oddalił się od tradycji. Najbardziej charakterystyczne cechy jego muzyki to{{odn|Chodkowski|1995|s=948}}{{odn|Puffett|2004}}:
# aforystyczność (niektóre utwory trwają zaledwie kilkadziesiąt sekund, a najkrótsza ''[[Bagatela (muzyka)|Bagatela]]'' na kwartet smyczkowy op. 9 nr 3 trwa 23 sekundy)
# bardzo przejrzyste brzmienie zapowiadające punktualizm, a wynikające z licznych pauz, upodobania do pojedynczych brzmień izolowanych i dynamiki piano
# bardzo intensywne stosowanie [[Kanon (muzyka)|kanonów]], [[Inwersja (muzyka)|inwersji]] i [[rak (muzyka)|raków]], także w budowie serii, które niejednokrotnie są symetryczne
 
{| class="wikitable"
|+ Dzieła kompozytorskie
|-
|align=center| 1903-1904 || 3 pieśni na podstawie Avenariusa || utwory na głos i fortepian
|-
|align=center| 1903-1904 || ''Gefunden – zbiór pieśni No.1 '' || utwory na głos i fortepian
|-
|align=center| 1904 || ''Bild der Liebe'' – Zbiór wczesnych pieśni nr 4 || utwory na głos i fortepian
|align=center| 1914 || ''Leise Düfte'' 3 pieśni, nr 1, || utwór wokalny
|-
|align=center| 1914 || ''Kunfttag iii'' (<!-- SPRAWDŹ TO MIEJSCE! (NIESPAROWANE NAWIASY OKRĄGŁE) -->''Nun wird es wieder Lenz'' 3 pieśni, nr 2 || utwór wokalny
|-
|align=center| 1914-1918 || 4 pieśni, op. 13 || utwory na głos i fortepian
|}
 
<!--{{r|Oxford Music Online}}{{odn|Walaciński|2012|s=100}}{{odn|Chodkowski|1995|s=948}}{{odn|Puffett|2004}}{{odn|Puffett|2004}}
<!--
-->
{{r|Oxford Music Online}}
 
{{odn|Walaciński|2012|s=100}}
{{odn|Chodkowski|1995|s=948}}{{odn|Puffett|2004}}
 
{{odn|Puffett|2004}}
-->
== Przypisy ==
{{Przypisy
|Oxford Music Online={{Paywall}} {{Cytuj stronę | url = https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.29993 | tytuł = Webern, Anton (Friedrich Wilhelm von) | autor = Kathryn Bailey Puffett |data data= 2015-09-22 | praca = Oxford Music Online. Grove Music Online | id = via Oxford University Press | język = en | data dostępu = 2018-08-08 | archiwum = https://archive.is/Vp8cE | zarchiwizowano = 2018-08-08 |data dostępu = 2018-08-08}}
}}
 
== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |tytuł = Encyklopedia muzyczna PWM |inni = Elżbieta Dziębowska (red.) | tytuł = Encyklopedia muzyczna PWM | wydanie = I | wydawca = PWM | miejsce = Kraków | rok = 2012 | isbn = 978-83-224-0935-0 | tom = 12 | tytuł tomu = W–Ż część biograficzna | rozdział = Webern Anton | imięnazwisko r = AdamWalaciński | nazwiskoimię r = WalacińskiAdam | język = pl | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | inni = Andrzej Chodkowski (red.) | tytuł = Encyklopedia muzyki | url = https://archive.org/details/encyklopediamuzy0000unse_h9i4 |inni = Andrzej Chodkowski (red.) |wydawca = PWN | miejsce = Warszawa | rok = 1995 | isbn = 83-01-11390-1 | język = pl | odn = {{odn/id|Chodkowski|1995|s=376}}}}
* {{Cytuj książkę | tytuł = The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. W | wydawca = Oxford University Press | data = 2004 | isbn = 9780195170672 | rozdział = Webern, Anton Friedrich Wilhelm von | imięnazwisko r = Kathryn BaileyPuffett | nazwiskoimię r = PuffettKathryn Bailey | język = en | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Schaeffer | imię = Bogusław | tytuł = Kompozytorzy XX wieku | wydawca = Wydawnictwo Literackie | miejsce = Kraków | data = 1990 | strony = 146-157146–157 | isbn = 83-08-01836-X | tom = 1}}
 
== Linki zewnętrzne ==