Epoka hellenistyczna: Różnice pomiędzy wersjami

Dodany 1 bajt ,  4 miesiące temu
m
(drobne redakcyjne)
Po zakończeniu wojen nastał okres względnej równowagi pomiędzy państwami, w których władzę sprawowali następcy diadochów. Macedonią rządzili [[Antygonidzi]] (sprawujący także niepewną kontrolę nad większością Grecji), nad Egiptem panowali (ze stolicy w [[Aleksandria|Aleksandrii]]) [[Ptolemeusze]], natomiast [[Seleucydzi]] władali ogromnym (ale i niejednorodnym) obszarem rozciągającym się od Azji Mniejszej, poprzez Syrię, Mezopotamię, Iran, aż do granic Indii. Oprócz trzech wielkich monarchii istniało kilka mniejszych państw, odgrywających jednak niekiedy ważną rolę. I tak w zachodniej części Azji Mniejszej istniało (od ok. 280 p.n.e.) państwo [[Attalidzi|Attalidów]] ze stolicą w [[Pergamon (miasto)|Pergamonie]], ok. 250 p.n.e. od Seleucydów oderwała się [[Królestwo Greko-Baktryjskie|Baktria]] (obejmująca mniej więcej tereny dzisiejszego [[Afganistan]]u), niezależne pozostały także m.in. [[Rodos (miasto)|Rodos]] (potęga morska), [[Sparta]] czy [[Syrakuzy]]. Na terenie Grecji powstały także dwa państwa związkowe skupiające szereg polis: [[Związek Etolski]]<ref>W skład Związku Etolskiego wchodziły nie tylko polis, ale także ludy (''ethne'') mające charakter bardziej plemienny, patrz {{cytuj książkę|nazwisko=Bravo|imię=Benedetto|autor link=Benedetto Bravo|nazwisko2=Wipszycka|imię2=Ewa|autor link2=Ewa Wipszycka|tytuł=Historia starożytnych Greków|tom=3|tytuł tomu=Okres hellenistyczny|strony=82|wydawca=Wydawnictwo naukowe PWN|miejsce=Warszawa|data=1992|isbn=83-01-06653-9}}</ref> w zachodniej Grecji i [[Związek Achajski]] (zyskujący na znaczeniu od 245 p.n.e.) na Peloponezie.
 
Koniec walk diadochów nie oznaczał końca wszelkich konfliktów – jednak wojny miały teraz charakter starć o obszary przygraniczne i o strefy pływówwpływów. Ptolemeusze i Seleucydzi stoczyli szereg tzw. [[wojny syryjskie|wojen syryjskich]] o panowanie przede wszystkim nad [[Celesyria|Celesyrią]] i [[Palestyna|Palestyną]] (co nie przeszkodziło jednak w zawarciu wielu małżeństw między tymi dynastiami). Początkowo sukcesy odnosił Egipt jednak sytuacja odwróciła się pod koniec III wieku. Seleucydzi walczyli także o wpływy w Azji Mniejszej z Pergamonem, a z [[Królestwo Partów|Partami]] o swoje wschodnie [[satrapia|satrapie]] (nad którymi stracili właściwie kontrolę w drugiej połowie III wieku). Macedonia starała się utrzymać kontrolę nad Grecją (poprzez szereg garnizonów założonych w strategicznych miejscach), czemu początkowo próbowali przeciwdziałać Ptolemeusze (inicjując m.in. [[wojna chremonidejska|wojnę chremonidejską]], której efektem była m.in. utrata przez Ateny znaczenia politycznego<ref>{{cytuj książkę|nazwisko=Bravo|imię=Benedetto|autor link=Benedetto Bravo|nazwisko2=Wipszycka|imię2=Ewa|autor link2=Ewa Wipszycka|tytuł=Historia starożytnych Greków|tom=3|tytuł tomu=Okres hellenistyczny|strony=88|wydawca=Wydawnictwo naukowe PWN|miejsce=Warszawa|data=1992|isbn=83-01-06653-9}}</ref>), Związek Etolski, a później zyskujący na znaczeniu Związek Achajski. Silną pozycję na wyspach Morza Egejskiego miał Egipt (kontrolujący także Cypr, niewielkie posiadłości w Azji Mniejszej oraz [[Cyrenajka|Cyrenajkę]]).
 
Elementem świata hellenistycznego były także greckie poleis na Zachodzie, powstałe jeszcze w [[Okres archaiczny (starożytna Grecja)|okresie archaicznym]]. Te z półwyspu Apenińskiego stopniowo ulegały hegemonii Rzymu, niekiedy z oporami jak np. [[Tarent]], który wezwał na pomoc Pyrrusa z Epiru, jednak jego działania tylko opóźniły postępy Rzymian o kilka lat (cała Italia znalazła się pod ich panowaniem ok. 270 r.). [[Sycylia]] była teatrem zmagań między najpotężniejszą polis wyspy [[Syrakuzy|Syrakuzami]] i [[Kartagina|Kartaginą]] (z sukcesami walczyli przeciw niej m.in. [[Agatokles]], a także Pyrrus). W wyniku [[I wojna punicka|I wojny punickiej]] na wyspie pojawili się Rzymianie, po [[II wojna punicka|II wojnie punickiej]] cała wyspa stała się rzymską prowincją. Na przyjaznych stosunkach z Rzymem zyskała natomiast Massalia (dzisiejsza [[Marsylia]]) – dzięki wymianie handlowej stała się potęgą morską.