Kołobrzeg: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 194 bajty ,  1 rok temu
grupowanie przypisów
m (Wycofano edycje użytkownika 185.135.2.116 (dyskusja). Autor przywróconej wersji to InternetArchiveBot.)
Znacznik: Wycofanie zmian
(grupowanie przypisów)
|SIMC = 0950026
|hasło promocyjne = Klimatyczny Kołobrzeg
|adres urzędu miasta = ul.&nbsp;Ratuszowa&nbsp;13<br />78-100 Kołobrzeg
|commons = Kołobrzeg
|wikinews = Kategoria:Kołobrzeg
'''Kołobrzeg''' ({{w języku|de|Kolberg}}) – [[miasto]] w północno-zachodniej [[Polska|Polsce]], w północnej części [[Województwo zachodniopomorskie|województwa zachodniopomorskiego]], w [[Powiat kołobrzeski|powiecie kołobrzeskim]], położone na [[Pomorze Zachodnie|Pomorzu Zachodnim]], u ujścia rzeki [[Parsęta|Parsęty]], nad [[Morze Bałtyckie|Morzem Bałtyckim]], przy [[Droga krajowa nr 11 (Polska)|drodze krajowej nr 11]] i [[Droga ekspresowa S6 (Polska)|drodze ekspresowej nr S6]]. Czwarty ośrodek miejski województwa (pod względem liczby ludności), [[uzdrowisko]] z trzema letnimi kąpieliskami morskimi.
 
Według danych z 1 stycznia 2018 Kołobrzeg liczył 46 568 mieszkańców<ref name="Populacja2018Populacja2020">{{Polska w liczbach|id=Kolobrzeg|nazwa=Kołobrzeg w liczbach|data dostępu=12 stycznia 2016}}</ref>.
 
W ujściu rzeki znajduje się [[Port morski Kołobrzeg|port morski]] z funkcjami: handlową, pasażerską, rybacką i jachtową. W mieście i okolicach występują źródła [[Woda mineralna|wody mineralnej]], [[Solanka (woda mineralna)|solanki]] oraz pokłady [[Borowina (torf)|borowiny]]. W Kołobrzegu leczy się głównie choroby górnych [[Układ oddechowy|dróg oddechowych]], [[Układ krwionośny człowieka|krążenia]] i choroby stawów.
Decyzją [[Władcy Prus|króla Prus]] [[Wilhelm I Hohenzollern|Wilhelma I]] twierdza została zlikwidowana w 1872 roku, rozpoczęła się rozbiórka fortyfikacji i stopniowo zaczął się zmieniać charakter miasta. W tym samym roku miasto weszło w skład [[Powiat Kolberg-Körlin|powiatu Kolberg-Körlin]].
{{Dane historyczne
| przypis = 2000,2007 – dane GUS<ref name="GUS_BDR" /><br />[[Demografia Kołobrzegu|dane do 1990 r.]]
| styl-T = 2
| wyrówn-T =
18 marca 1945 roku odbyły się w Kołobrzegu [[zaślubiny Polski z morzem]]. Obrzędu tego dokonał żołnierz – kapral Franciszek Niewidziajło (w 1963 roku wzniesiono przy Alei Nadmorskiej Pomnik Zaślubin Polski z Morzem)<ref name="przew">Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ''Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945'', Sport i Turystyka 1988, {{ISBN|83-217-2709-3}}, s. 347</ref>.
 
W 1945 roku zbudowano na starym XVIII-wiecznym forcie Ujście latarnię morską będącą jednocześnie pomnikiem poległych w walkach o miasto żołnierzy polskich i radzieckich. Na tarasie fortu utworzono mały cmentarz, gdzie złożono ekshumowane z różnych miejsc ciała poległych żołnierzy. W 1953 roku część, a w 1963 roku resztę prochów przeniesiono na Cmentarz Wojskowy. W 1948 roku na Placu 18 Marca również wzniesiono pomnik ku czci poległych żołnierzy polskich i radzieckich<ref name="przew" />.
 
W 1967 roku Kołobrzeg otrzymał formalnie status [[Uzdrowisko|uzdrowiska]]<ref>Zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 25 lipca 1967 r. ({{Monitor Polski|1967|45|228}}).</ref>.
Nazwa miejscowości wzmiankowana była po raz pierwszy w formie ''salsae Cholbergiensis'' w pochodzącej z początków XI wieku kronice [[Thietmar z Merseburga|Thietmara z Merseburga]], w której pod rokiem 1000 zapisano, że biskupem miejscowego kościoła został [[Reinbern]] i podlegał on arcybiskupowi [[Radzim Gaudenty|Radzimowi]]<ref name="Rospond1984">{{Cytuj książkę | nazwisko = Rospond | imię = Stanisław | tytuł = Słownik etymologiczny miast i gmin PRL | wydawca = [[Zakład Narodowy im. Ossolińskich]] | miejsce = Wrocław | rok = 1984 | strony = 153 | isbn = 83-04010-90-9}}</ref>. Łacińskie ''salsa'' wskazuje, że była to pierwotnie osada warzelników soli<ref name="Rymut2003">{{Cytuj książkę | inni = pod red. Kazimierza Rymuta | tytuł = Nazwy miejscowe Polski : historia, pochodzenie, zmiany | tom = 5, Ko-Ky | wydawca = Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk| miejsce = Kraków | rok = 2003 | strony = 70 | isbn = 83-87623-68-7}}</ref>. W żywocie [[Otton z Bambergu|świętego Ottona]] z XII wieku zanotowano formę ''Colbrege''. Nazwa w formie ''Cholbreg'' pojawia się także w ''[[Kronika Galla Anonima|Kronice]]'' [[Gall Anonim|Galla Anonima]]. Na przestrzeni lat występowały znaczne wahania pisowni, m.in. ''Colbreg'' (1140), ''Coluberch'' (1159), ''Choleberch'' (1175), ''Choleberge'' (1180), ''Colubriech'' (1184), ''Cholberge'' (1253)<ref name="Rymut1987">{{Cytuj książkę | nazwisko = Rymut |imię= Kazimierz | tytuł = Nazwy miast Polski | wydawca = Zakład Narodowy im. Ossolińskich | miejsce = Wrocław | rok = 1987 | strony = 111 | isbn = 83-04024-36-5}}</ref>. W [[Język niemiecki|języku niemieckim]] nazwa utrwaliła się w formie ''Colberg'', później ''Kolberg''. W [[Język polski|języku polskim]] notowano m.in. formy ''w Kolbrzegu'', ''do Kolberka'' (1659-65) oraz ''do Kolberga'' (1809). W wydanym w 1883 roku IV tomie ''[[Słownik geograficzny Królestwa Polskiego|Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego]]'' miasto występuje pod polską nazwą ''Kołobrzeg''. Forma ta była powszechnie stosowana także w okresie międzywojennym, m.in. na polskich mapach wojskowych<ref name="WIG1937">{{Cytuj | tytuł = Mapa taktyczna 1:100&nbsp;000, Arkusz 93 Kolberg (Kołobrzeg) | wydawca = [[Wojskowy Instytut Geograficzny]] | miejsce = Warszawa | data = 1937| url = http://igrek.amzp.pl/result.php?cmd=id&god=P32_S21&cat=WIG100}}</ref>. W 1945 roku po objęciu miasta przez polską administrację używaną urzędowo była nazwa ''Kołobrzeg''. Została ona oficjalnie zatwierdzona 19 maja 1946 roku<ref name="MP1946">{{Monitor Polski|1946|44|85}}</ref>.
 
Nazwa miasta pochodzi od [[Język prasłowiański|prasłowiańskich]] apelatywów *''kolъ'' ‘pal’ i *''bergъ'' ‘brzeg’, też ‘wzgórze’. Określała ona pierwotnie miejsce opalisadowane nad brzegiem lub na wzniesieniu. Niektórzy badacze rekonstruują nazwę jako *''Gol-o-bregъ'', z pierwszym członem wywodzącym się od prasłowiańskiego *''golъ'' czyli ‘goły, nieporośnięty, bezleśny’. Mało prawdopodobna jest hipoteza, która łączy nazwę z przyimkiem ''koło'' ‘obok, przy’ i ''brzeg''. Porównanie z nazewnictwem całej Słowiańszczyzny pokazuje, że nie tworzono takich nazw pośród nazw od wyrażeń przyimkowych typu ''Podgóra'', ''Zalas''. Przytaczana jest także wersja, według której nazwa oznaczała pierwotnie ‘brzeg z kołem, drągiem’ i odnosiła się do faktu, że Słowianie pomorscy organizowali nadbrzeżną służbę sygnałową i ostrzegawczą przez stawianie drągów do zawieszania znaków. Nazwa niemiecka powstała poprzez zastąpienie drugiego członu nazwy przez apelatyw ''Berg'' ‘góra’ i opuszczenie spójki -''o''-<ref name="Rymut2003" />.
 
== Architektura i urbanistyka ==
Według danych z 31 grudnia 2016 r. gmina miała 46 463 mieszkańców<ref name="GUS_populacja_2016-12">{{cytuj książkę|tytuł=Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2016 r. (Stan w dniu 31 XII 2016 r.)|wydawca=Główny Urząd Statystyczny|miejsce=Warszawa |data=2017-05-30 |issn=2451-2087|url=http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/ludnosc-stan-i-struktura-oraz-ruch-naturalny-w-przekroju-terytorialnym-stan-w-dniu-31-12-2016-r-,6,21.html}}</ref>.
 
Piramida wieku mieszkańców Kołobrzegu w 2014 roku<ref name="populacja2016Populacja2020">{{Polska w liczbach|id=Kolobrzeg|nazwa=Kołobrzeg w liczbach|data dostępu=12 stycznia 2016}}</ref>.
 
<br />[[Plik:Piramida wieku Kolobrzeg.png|690x480px]]
 
== Gospodarka ==
{{osobny artykuł|lista szkół w Kołobrzegu}}
 
W Kołobrzegu znajduje się 8 [[Przedszkole|przedszkoli]] oraz 1 miejski [[żłobek (edukacja)|żłobek]]. W 2006 roku uczyło się 2954 dzieci w szkołach podstawowych oraz 201 dzieci w szkołach podstawowych specjalnych. Na terenie miasta znajduje się 7 szkół podstawowych<ref group="uwaga">6 szkół jest podporządkowane samorządowi gminnemu.</ref> oraz 2 szkoły specjalne<ref name="autonazwa1">GUS, Bank Danych Regionalnych, Grupa: Szkolnictwo podstawowe, rok 2006.</ref>.
 
W 2006 roku w mieście uczyło się 1821 gimnazjalistów w sześciu gimnazjach oraz 134 uczniów w dwóch gimnazjach specjalnych<ref name="autonazwa1" />.
 
== Kultura ==
|+ Osiedla Kołobrzegu i głosowanie do rad osiedli 16 października 2016<ref name="OsiedlaDokumenty">{{cytuj stronę |url=http://umkolobrzeg.esp.parseta.pl/index.php?id=77082 |tytuł=Wybory do Rad Osiedli |praca=Biuletyn Informacji Publicznej |opublikowany=Urząd Miasta Kołobrzeg |data dostępu=2012-10-23}}</ref>
! Jednostka pomocnicza
! Liczba uprawnionych<br />do głosowania
!Oddane Głosy
|-
235 628

edycji