Sałata łodygowa: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1562 bajty ,  2 miesiące temu
drobne merytoryczne
m (drobne redakcyjne)
(drobne merytoryczne)
 
== Morfologia ==
Roślina różni się od typowej [[sałata siewna|sałaty siewnej]] i innych klas odmian budową liści i łodyg. Inne cechy – rozgałęziony [[palowy system korzeniowy]], kwiaty zebrane w drobne, żółte [[koszyczek|koszyczki]] i owoce ([[niełupka|niełupki]]) – są takie same<ref>{{Cytuj książkę | autor = Zbigniew Borna (red.) | tytuł = Szczegółowa uprawa warzyw | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne | miejsce = Warszawa | data = 1973 | strony = 227-228}}</ref>.
; [[Liść|Liście]]
Liście wąskie, podługowate{{odn|Kapusta|s=14}}, spiczasto zakończone<ref name="wolinska"/>, ciemno-czerwono-zielone, o średnim zabarwieniu [[antocyjany|antocyjanowym]]{{odn|Kapusta|s=14}} lub jasnozielone<ref name="modernfarmer" /><ref name="kingseeds" /> (w zależności od odmiany). Sałata ta – w przeciwieństwie do innych – nie tworzy główek (gęsto stulonych liści); w początkowej fazie wzrostu tworzy [[różyczka liściowa|rozetę]] z liśćmi wzniesionymi ku górze<ref name="wolinska"/>, a następnie wybija w długi i gruby [[pęd (botanika)|pęd]]{{odn|Wyrzykowska}}<ref name="wolinska"/>.
 
; [[Liść|Liście]]: Liście wąskie, podługowate{{odn|Kapusta|s=14}}, spiczasto zakończone<ref name="wolinska"/>, ciemno-czerwono-zielone, o średnim zabarwieniu [[antocyjany|antocyjanowym]]{{odn|Kapusta|s=14}} lub jasnozielone<ref name="modernfarmer" /><ref name="kingseeds" /> (w zależności od odmiany). Sałata ta – w przeciwieństwie do innych – nie tworzy główek (gęsto stulonych liści); w początkowej fazie wzrostu tworzy [[różyczka liściowa|rozetę]] z liśćmi wzniesionymi ku górze<ref name="wolinska"/>, a następnie wybija w długi i gruby [[pęd (botanika)|pęd]]{{odn|Wyrzykowska}}<ref name="wolinska"/>.
; [[Łodyga]]
 
; [[Łodyga]]: Roślina osiąga wysokość do ok. 50<ref name="PWN" />-60 cm{{odn|Wyrzykowska}} (w okresie kwitnienia do 1 m<ref name="niepodlewam" />), dolna część pędu jest mięsista, zgrubiała<ref name="PWN" /> i nierozgałęziona<ref name="fajk">{{Cytuj książkę | autor = H. Fajkowska, K. Wolfowa | tytuł = Warzywa mało znane | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne | miejsce = Warszawa | data = 1968 | strony = 1968}}</ref>, średnica łodygi przy zbiorze to ok. 3-4 cm. Łodyga może mieć kolor czerwonawy{{odn|Kapusta|s=14}} lub biały<ref name="kingseeds" /> (w zależności od odmiany). Jeśli roślina nie zostanie zebrana, w górnej części pędu rozgałęzia się i tworzy kwiatostan. W tej fazie rozwoju pęd drewnieje i nie nadaje się do spożycia<ref name="fajk"/>.
 
== Zastosowanie ==
Sałata łodygowa jest warzywem polecanym jako [[przedplon]] lub [[międzyplon|poplon]]{{odn|Wyrzykowska}}. Ze względu na mniejsze wymagania glebowe i klimatyczne niż inne odmiany sałaty, określana jest jako stosunkowo łatwa w uprawie{{odn|Wyrzykowska}}. Najkorzystniejsze dla niej są gleby o odczynie [[skala pH|pH]] 6,5-7,0, lekkie i średnie, bogate w [[próchnica (humus)|próchnicę]], przepuszczalne, lecz jednocześnie zatrzymujące wodę i łatwo się nagrzewające{{odn|Wyrzykowska}}. Sałata ta ma też niewielkie wymagania, jeśli chodzi o temperaturę: wysadzanie do gruntu jest możliwe już w kwietniu{{odn|Kapusta|s=14}}.
 
Rozmnażana jest przez wysiew nasion do gruntu lub z [[Rozsada|rozsady]] (z 3–4 g nasion uzyskuje się ok. 1000 sztuk rozsady<ref name=gapinski/>, sadzonej w miejscu docelowej uprawy w rozstawie 40 × 25 cm)<ref name=fajk/>. Siew pod osłonami na rozsadę wykonuje się w połowie marca. Przy siewie do gruntu rzędy wyznaczać należy co 25 cm, a wschody rozrzedza się zostawiając pojedyncze rośliny co 20 cm<ref name=gapinski/>. W przypadku słabego wzrostu nawozi się ją [[Saletry|saletrą]]<ref name="fajk"/>, dobre efekty daje także stosowanie tzw. gnojówki z [[pokrzywa zwyczajna|pokrzywy]] z nawozem kurzym<ref>{{Cytuj książkę | autor = Agnieszka Gawłowska | tytuł = Atlas warzyw | wydawca = SBM | miejsce = Warszawa | data = 2018 | strony = 166 | isbn = 9788380594579}}</ref>. Roślinę uprawia się w warunkach klimatu Europy Środkowej wiosną lub jesienią<ref name=gapinski/>.
 
Dla zachowania odpowiednich walorów smakowych i soczystości łodygi, będącej podstawową częścią jadalną, sałacie tej należy zapewnić obfitość wody, a w czasie suszy systematycznie podlewać{{odn|Kapusta|s=14}}{{odn|Wyrzykowska}}, najlepiej bez zraszania liści{{odn|Wyrzykowska}}. Bez podlewania pędy w czasie upałów i suszy szybko drewnieją<ref name="fajk"/>. Łodygi ścina się po osiągnięciu odpowiedniej wysokości, jeszcze zanim zdrewnieją, najpóźniej, gdy na roślinie zaczną pojawiać się pąki kwiatowe{{odn|Kapusta|s=14}}{{odn|Wyrzykowska}}. Zwykle od siewu do zbioru mija 10–14 tygodni<ref name="fajk"/><ref name=gapinski/>. NieRoślin przeznaczonych do spożycia nie powinno się dopuszczać do kwitnienia, gdyż wtedy pędy stają się gorzkie i łykowacieją{{odn|Kapusta|s=14}}.
 
; [[Sztuka kulinarna]]:
== Odmiany uprawne ==
Do odmian uprawianych w Polsce należy:
* 'Głąbik Krakowski'<ref name=doru/> – odmiana o zmiennych cechach morfologicznych<ref name=gapinski>{{Cytuj książkę | autor = Marian Gapiński (red.) | tytuł = Warzywa mało znane i zapomniane | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne | miejsce = Poznań | data = 1993 | strony = 114-115 | isbn = 8309016034}}</ref>,
* 'Głąbik Krakowski'<ref name=doru/>
* 'Karola' – charakteryzująca się czerwonawą łodygą{{odn|Wyrzykowska}}.
 
86 370

edycji