YIVO: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 16 bajtów ,  2 miesiące temu
brak opisu edycji
(Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.8)
 
[[Plik:Center for Jewish History NYC 14.JPG|thumb|YIVO przy 16th Street w Nowym Jorku]]
'''YIVO''' ({{W języku|yi|ייִוואָ}}) – założoneinstytucja naukowa założona w 1925 roku w [[Polska|polskim]] podówczas [[Wilno|Wilnie]], powstałopod jakonazwą '''Żydowski Instytut Naukowy''' (jid. ייִדישער וויסנשאַפֿטלעכער אינסטיטוט / ''Jidiszer Wisnszaftlecher Institut''). Skrót ten jest [[Skrótowiec|akronimem]] jego pierwotnej nazwy. Przemianowane na '''YIVO Institute for Jewish Research''', od 1940 roku ma siedzibę w [[Nowy Jork|Nowym Jorku]] i prowadzi badania m.in. nad językiem [[jidysz]].
 
Poza tym YIVO gromadzi, ratuje i przechowuje wszelkie źródła i materialne ślady dorobku kultury żydowskiej, a zwłaszcza [[Żydzi aszkenazyjscy|Żydów aszkenazyjskich]]. W bibliotece instytutu w Nowym Jorku znajduje się ponad 360 tys. [[Wolumin (bibliotekoznawstwo)|woluminów]], z których najstarsze datowane są na początek XVI w. W archiwum przechowywanych jest ponad 22 mln różnego rodzaju dokumentów, fotografii, nagrań, plakatów, filmów i innych artefaktów.
 
Współtwórcą i kierownikiem wileńskiego oddziału instytutu był językoznawca [[Max Weinreich]], który od 1940 r.roku pracował w YIVO w USA. Wileński oddział w okresie istnienia posiadał 40 000 woluminów oraz wiele cennych rękopisów, w tym dokumenty i listy [[Lew Tołstoj|Lwa Tołstoja]], [[Icchok Lejb Perec|Icchoka Lejba Pereca]], [[Alfred Landau|Alfreda Landaua]] czy [[Szolem Alejchem|Szolema Alejchema]]. Instytut organizował wystawy i wykłady wielu wybitnych osobistości, zajmował się zbieraniem i opracowywaniem materiałów naukowych, prowadził badania nad językiem, kulturą i folklorem, a także wspierał programy badawcze. Przy YIVO działało Muzeum Sztuki. W sierpniu 1935 r., na światowym zjeździe YIVO w Wilnie gościli między innymi malarz [[Marc Chagall]] i historyk [[Szymon Dubnow]]. W 1941 r.roku, po wkroczeniu [[Niemcy (naród)|Niemców]] do Wilna, do budynku Instytutu zwieziono dzieła i książki zrabowane z żydowskich bibliotek, muzeów i mieszkań prywatnych, a dodatkowo w budynku skoszarowano wojsko. Część ze zbiorów YIVO została zniszczona przez [[Narodowy socjalizm|nazistów]], część wywieziona w głąb [[III Rzesza|Rzeszy]], a część ukryta przez grupę Żydów pracujących dla ''Einsatzstab Reichsleiter Rosenberg'', w tym przez poetę [[Abraham Suckewer|Abrahama Suckewera]], i wydobyta po wojnie.
 
== Bibliografia ==
5252

edycje