Judaizm: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 14 bajtów ,  5 miesięcy temu
m
poprawa linków
(Przypis EPWN)
m (poprawa linków)
Dalsze dzieje judaizmu wiążą się z jednej strony z próbami racjonalistycznego uzasadnienia judaizmu, którego ukoronowaniem jest ''Podręcznik błądzących'' Mojżesza ben Majmona ([[Majmonides|Mojżesza Majmonidesa]], 1136–1204) – synteza myśli żydowskiej i filozofii [[Arystoteles]]a, a z drugiej mistyczne spekulacje dotyczące tzw. Maasei Bereszit (Tajemnic Stworzenia). Podstawowe dzieło mistyczne judaizmu, anonimowa [[Sefer Jecira]], rozwija teorię o emanacji Boga w naukach o sefirot, osnutej wokół „Merkaba” – tajemniczego boskiego rydwanu z wizji Ezechiela. Najbardziej znaną szkołą mistycyzmu żydowskiego stała się [[Kabała]], której „biblię” stanowi ''[[Zohar]]'' – dzieło powstałe w XIII wieku w Hiszpanii. Wśród mistyków żydowskich należy też wymienić [[Izaak Luria|Izaaka Lurię]] (1535–1572) oraz twórcę chasydyzmu [[Israel Baal Szem Tow|Baal Szem Towa]] (1700–1760). Dalszy rozwój myśli żydowskiej zdominował problem antysemityzmu i stosunku wobec świata chrześcijańskiego i muzułmańskiego.
 
Nadzieje mesjańskie zmaterializowały się w ruchach [[Sabatarianizm (judaizm)Sabataizm|sabataistów]] i [[Frankiści|frankistów]], pochodzących od nazwisk „mesjaszy” [[Szabetaj Cewi|Sabbataja Cwi]] (1626–1676) oraz [[Jakub Frank|Jakuba Franka]] (1726–1791), które jednak zakończyły się konwersją religijną – pierwszego z nich na islam, a drugiego – na chrześcijaństwo.
Wstrząsem dla judaizmu był ''Traktat teologiczno-polityczny'' filozofa żydowskiego [[Baruch Spinoza|Barucha Spinozy]], wydany w 1670 r., który zaatakował podstawy judaizmu: objawienie, koncepcję narodu wybranego, wiarę w cuda, metodę objaśniania Biblii oraz jej autorstwo. Spinoza za swoje poglądy został wyklęty przez rodzimą gminę amsterdamską.