Itr: Różnice pomiędzy wersjami

Dodany 1 bajt ,  5 miesięcy temu
lit.
(popr. data odkrycia, rudy, otrzymywanie, źródła/przypisy, przeniesienie refów na koniec)
(lit.)
 
'''Itr''' ('''Y''', [[łacina|łac.]] ''yttrium'') – [[pierwiastek chemiczny]], z grupy [[Blok d|metali przejściowych]] w [[Układ okresowy pierwiastków|układzie okresowym]].
 
Do roku 2013 scharakteryzowane zostały 33 [[izotopy]] itru o [[liczba masowa|liczbach masowych]] 76–108. Spośród nich trwały jest tylko <sup>89</sup>Y, który stanowi 100% naturalnego składu tego pierwiastka{{r|Audi}}. Występuje w skorupie ziemskiej w ilości 29 [[Sposoby zapisu bezwymiarowego stosunku dwóch wielkości|ppm]], m.in. w postaci [[monacyt]]u (ok. 3% itru) i [[bastnazyt]]u (ok. 0,2%){{r|CRC88|WebEl-geo}} (tworzy też [[minerał]] [[ksenotym]], {{chem2|YPO4}}). Ze złóż tych pozyskiwany jest komercyjnie, przez przekształcenie we fluorek i redukcję [[Wapń|wapniem]]{{r|CRC88}}.
 
Tworzy złożone [[wodorki]], [[tlenki]], [[fluorki]] i [[wodorotlenki|wodorotlenek]]. Wodorki itru są stosowane jako bardzo silne środki [[redukcja (chemia)|redukujące]]. Nie ma [[Biologiczne znaczenie pierwiastków|znaczenia biologicznego]], jest podejrzewany o [[Czynnik rakotwórczy|rakotwórczość]].