Alojzy II: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 4986 bajtów ,  4 miesiące temu
brak opisu edycji
(Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.8)
{{Władca infobox
|władca = Alojzy II Liechtenstein
|imiona = Aloys Maria Josef Johann Baptista Joachim Philipp Nerius
|tytulatura = Jego Najjaśniejsza Wysokość książę Liechtensteinu, książę opawski i karniowski, hrabia Rietbergu, suweren Domu Liechtenstein
|tytulatura =
|grafika = Portrait of Alois II of Liechtenstein, Friedrich Schilcher (1858).jpg
|opis grafiki = Portret pędzla Friedricha Schilchera (1858)
|herb = Staatswappen-Liechtensteins.svg
|opis herbu =
|faksymile =
|opis faksymile =
|dewiza =
|1. tytuł = [[Lista książąt Liechtensteinu|Książę Liechtensteinu]]
|1. od = [[20 kwietnia 1836]]
|1. do = [[12 listopada 1858]]
|1. koronacja =
|1. poprzednik = [[Jan I Liechtenstein|Jan I]]
|1. następca = [[Jan II Dobry (książę Liechtensteinu)|Jan II Dobry]]
|dynastia = [[Liechtensteinowie|Liechtenstein]]
|data urodzenia = [[2625 maja]] [[1796]]
|miejsce urodzenia = [[Wiedeń]]
|data śmierci = [[12 listopada]] [[1858]]
|miejsce śmierci = [[Lednice]]
|przyczyna śmierci =
|data pogrzebu =
|miejsce spoczynku =
|miejsce spoczynku = Krypta rodowa Liechtensteinów w [[Vranov (powiat Brno)|Vranov]]
|ojciec = [[Jan I Liechtenstein]]
|matka = [[Józefa von FurstenbergFürstenberg-Weitra]]
|rodzeństwo =
|1. związek = żona
|1. związek z = [[Franciszka Kinsky von Wchinitz und Tettau]]
|1. związek od = 8 sierpnia 1831
|1. związek do = 12 listopada 1858
|1. dzieci = Maria<br, />Karolina<br, />Zofia<br, />Aloysia<brAlojza, />Ida<br, />[[Jan II Dobry (książę Liechtensteinu)|Jan II Dobry]], [[Plik:Princely Hat.svg|15px]]<br />Franciszka<br, />Henrietta<br, />Anna<br, />Teresa<br, />[[Franciszek I Liechtenstein|Franciszek I]] [[Plik:Princely Hat.svg|15px]]
|odznaczenia = {{order|OG}} {{order|OZR|A}} {{order|OŚSA|KW}} {{order|OBP|II}}
|commons = Category:Alois II. von Liechtenstein
|wikiźródła =
|wikicytaty =
}}
'''Alojzy II Liechtenstein''', właśc. '''Aloys Maria Josef Johann Baptista Joachim Philipp Nerius von und zu Liechtenstein''' (ur. [[2625 maja]] [[1796]] w [[Wiedeń|Wiedniu]], zm. [[12 listopada]] [[1858]] na zamkuw [[Lednice|Lednicach]]) – od [[1836]]Lista do 1858książąt Liechtensteinu|książę [[LiechtensteinLiechtensteinu]]u zw rodulatach [[Liechtensteinowie|Liechtenstein]]1836-1858, syntytularny [[JanKsięstwo I Liechtensteinkarniowskie|Janaksiążę Ikarniowski]] i [[JózefaKsięstwo Fürstenberg-Weitraopawskie|Józefyopawski]], vonhrabia Furstenberg-Weitra]]Rietbergu.
 
== Życiorys ==
W młodości podróżował po Europie. Przebywał we Włoszech, Szwajcarii, Anglii i Szkocji. Będąc na służbie cesarza Austrii w 1835 wyjechał z misją dyplomatyczną do Londynu. Angażował się także w przedsięwzięcia przemysłowe, rozwijał rolnictwo w swoich posiadłościach oraz wspierał instytucje charytatywne.
Alojzy Józef przyszedł na świat w [[Wiedeń|Wiedniu]] [[25 maja]] [[1796]] roku jako pierwszy syn księcia [[Jan I Liechtenstein|Jana I]] i jego żony [[Józefa Fürstenberg-Weitra|Józefy Zofii von Fürstenberg-Weitra]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Fürstenberg-Weitra, Josepha Sophie Landgräfin zu – Historisches Lexikon |data dostępu = 2021-08-27 |opublikowany = historisches-lexikon.li |url = https://historisches-lexikon.li/F%C3%BCrstenberg-Weitra,_Josepha_Sophie_Landgr%C3%A4fin_zu |język = de}}</ref>. Edukację młodego księcia powierzono najpierw [[Ksiądz|księdzu]] Abbému Wernerowi, a w późniejszych latach kształcili go znani uczeni [[agronom]] Leopold Trautmann oraz [[filozof]] i językoznawca [[Friedrich Schlegel|Friedrich von Schlegel]]<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Liechtenstein, Alois II. Josef von – Historisches Lexikon |data dostępu = 2021-08-27 |opublikowany = historisches-lexikon.li |url = https://historisches-lexikon.li/Liechtenstein,_Alois_II._Josef_von |język = de}}</ref><ref name=":1">{{Cytuj |tytuł = Century: 19. Jahrhundert |data dostępu = 2021-08-27 |url = https://fuerstenhaus.li/die-biographien-aller-fuersten/19-jahrhundert/ |język = de-DE}}</ref>. Po ukończeniu nauki wybrał się na podróż po Europie, odwiedzając Sycylię i Maltę<ref name=":0" />. Rok później wybrał się do Szwajcarii oraz po raz pierwszy do Liechtensteinu, gdzie spędził kilka dni na polowaniu<ref name=":0" />. W następnych latach odwiedził jeszcze Anglię i Szkocję.
 
[[8 sierpnia]] [[1831]] wziął ślub z [[Franciszka Kinsky von Wchinitz und Tettau|Franciszką Kinsky von Wchinitz und Tettau]]<ref name=":0" /><ref>{{Cytuj |tytuł = Liechtenstein, Franziska von – Historisches Lexikon |data dostępu = 2021-08-27 |opublikowany = historisches-lexikon.li |url = https://historisches-lexikon.li/Liechtenstein,_Franziska_von |język = de}}</ref>. Miał z nią jedenaścioro dzieci, w tym dwóch synów<ref>{{Cytuj |tytuł = Alois II. von und zu Liechtenstein |data dostępu = 2021-08-27 |opublikowany = geneee.org |url = https://geneee.org/alois/von+und+zu+liechtenstein/2?lang=pl}}</ref>:
Po objęciu władzy, w stosunku do prądów politycznych współczesnego mu okresu (szczególnie [[Wiosna Ludów]]) prezentował politykę konserwatywną. [[Konstytucja]] wprowadzona przez niego po rewolucji z [[1848]] tylko na krótko spełniała swą funkcję i po trzech latach została uchylona a Alojzy II powrócił do absolutnego systemu rządów. Opowiadał się za oparciem systemu rządów na liberalnej arystokracji. Interesował się sztuką (szczególnie neogotykiem angielskim), zaangażował fundusze w odnowę zabytków, powiększył zbiory malarstwa należące do rodziny. W 1842 odwiedził, jako prawdopodobnie pierwszy panujący książę swoje księstwo Liechtenstein. W 1842 ustanowił zamek [[Vaduz]] jako siedzibę rodową. Interesował się regulacją [[Ren]]u. Podpisał unię celną ze [[Szwajcaria|Szwajcarią]].
 
* księżniczka Maria (ur. 1834)
== Potomstwo ==
* księżniczka Karolina (ur. 1836)
W [[1831]], mając 35 lat, ożenił się z [[Franciszka Kinsky von Wchinitz und Tettau|Franciszką Kinsky von Wchinitz und Tettau]] ([[1813]]-[[1881]]). Franciszka była młodsza od swojego męża o 17 lat. Mieli jedenaścioro dzieci:
* księżniczka Zofia (ur. 1837)
* Maria Liechtenstein ([[1834]]-[[1909]]), żona Ferdynanda von Trauttmansdorff-Weinsberg,
* księżniczka Alojza (ur. 1838)
* Karolina Liechtenstein ([[1836]]-[[1885]]), żona Aleksandra von Schönburg-Hartenstein,
* księżniczka Ida (ur. 1839)
* Zofia Liechtenstein ([[1837]]-[[1899]]), żona Karola VI von Löwenstein-Wertheim-Rosenberg,
* książę [[Jan II Dobry (książę Liechtensteinu)|Jan II Dobry]] ([[ur. 1840]]-) – [[1929Lista książąt Liechtensteinu|książę Liechtensteinu]]), bezpośredniw następcalatach Alojzego,1858-1929.
* Aloysia Liechtenstein ([[1838]]-[[1920]]), żona Henryka von Fünfkirchen,
* księżniczka Franciszka (ur. 1841)
* Ida Liechtenstein ([[1839]]-[[1921]]), żona Adolfa Józefa Edwarda von Schwarzenberg,
* księżna Henrietta (ur. 1843) – żona księcia Alfreda Liechtensteina, matka [[Alojzy Liechtenstein|Alojzego Liechtensteina]].
* książę [[Jan II Dobry (książę Liechtensteinu)|Jan II Dobry]] ([[1840]]-[[1929]]), bezpośredni następca Alojzego,
* księżniczka Anna (ur. 1846)
* Franciszka Liechtenstein ([[1841]]-[[1858]]),
* księżniczka Teresa (ur. 1850) – księżniczka bawarska.
* Henrietta Liechtenstein ([[1843]]-[[1931]]), babka księcia [[Franciszek Józef II|Franciszka Józefa II]],
* książę [[Franciszek I Liechtenstein|Franciszek I]] ([[ur. 1853]]-) – [[1938Lista książąt Liechtensteinu|książę Liechtensteinu]]), następcaw Janalatach II1929-1938.
* Anna Liechtenstein ([[1846]]-[[1924]]), żona Jerzego Krystiana von Lobkowitz,
* Teresa Liechtenstein ([[1850]]-[[1938]]), żona Arnulfa Bawarskiego,
* książę [[Franciszek I Liechtenstein|Franciszek I]] ([[1853]]-[[1938]]), następca Jana II.
 
Po śmierci jego ojca [[Jan I Liechtenstein|Jana I]] [[20 kwietnia]] [[1836]] roku przejął władzę jako ''Alojzy II'', w wieku 40 lat<ref name=":0" />. Zajmował się przede wszystkim sprawami [[Gospodarka|gospodarczymi]] a w szczególności [[Rolnictwo|rolnictwem]]. Przez lata zyskał [[Renoma|renomę]] specjalisty w dziedzinie [[Gospodarka|gospodarki]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Należał do towarzystwa rolniczego w [[Wiedeń|Wiedniu]] w latach 1849-1858 i pod jego przewodnictwem został ono zreorganizowane<ref name=":0" />.
== Zobacz też ==
* [[książęta Liechtensteinu]]
 
Od kiedy [[Liechtenstein]] został przyjęty do [[Związek Reński|Związku Reńskiego]] w 1806 roku, wzrosło zainteresowanie książąt ich [[Suwerenność|suwerenną]] ziemią, co było widoczne również podczas panowania Alojzego II. Angażował się w sprawy społeczne m.in. otwierając sierociniec i fundusz dla ubogich<ref name=":0" />. Ponadto za jego panowanie we współpracy z kantonem [[Sankt Gallen]] [[Regulacja rzeki|uregulowano]] [[Ren]]. W 1852 roku zawarł [[Unia celna|umowę celną]] z [[Austria|Austrią]], co zakończyło izolację gospodarczą niewielkiego [[Księstwo Liechtenstein|Księstwa]]<ref name=":0" />. W 1842 roku jako pierwszy panujący monarcha w historii odwiedził [[Liechtenstein]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Po [[Powódź|powodzi]] z 1846 odwiedził swój kraj ponownie i zaangażował się w pomoc poszkodowanym<ref name=":0" />.
== Bibliografia ==
 
* [https://web.archive.org/web/20160608003845/http://www.fuerstenhaus.li/de/fuerstenhaus/fuersten/fuerst_alois_2.html Biogram na www.fuerstenhaus.li]
W polityce wewnętrznej [[Liechtenstein|Liechtensteinu]] prezentował postawę raczej [[Konserwatyzm|konserwatywną]] i nie był zwolennikiem [[Reforma|reformowania]] kraju. Odrzucił postulaty delegacji [[Peter Kaiser (historyk)|Petera Kaisera]] w 1840 roku. Kiedy jednak w 1848 roku w [[Związek Niemiecki|Związku Niemieckim]] wybuchła [[rewolucja marcowa]], Alojzy był zmuszony do podjęcia [[Rokowania|rokowań]], aby nie wybuchły [[zamieszki]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Revolution 1848 – Historisches Lexikon |data dostępu = 2021-08-27 |opublikowany = historisches-lexikon.li |url = https://historisches-lexikon.li/Revolution_1848 |język = de}}</ref>. Rozlewowi krwi zapobiegły również działania lokalnego działacza Petera Kaisera<ref name=":2">{{Cytuj |tytuł = Verfassung – Historisches Lexikon |data dostępu = 2021-08-27 |opublikowany = historisches-lexikon.li |url = https://historisches-lexikon.li/Verfassung#Verfassungsauseinandersetzungen_1848_49 |język = de}}</ref>. Efektem było wydanie tymczasowej bardziej liberalnej [[Konstytucja Liechtensteinu|konstytucji]] 7 marca 1849 r., jednak kiedy sytuacja się uspokoiła po niespełna trzech latach zniósł nowy dokument i powrócił do starego [[Monarchia absolutna|absolutystycznego]] prawa<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref>{{Cytuj |tytuł = Absolutismus – Historisches Lexikon |data dostępu = 2021-08-27 |opublikowany = historisches-lexikon.li |url = https://historisches-lexikon.li/Absolutismus |język = de}}</ref>. W latach pięćdziesiątych [[Liechtensteińczycy]] dalej domagali się zmian, ale najważniejsze problemy rozwiązał dopiero syn Alojzego [[Jan II Dobry (książę Liechtensteinu)|Jan II]], który z mniej konserwatywnym podejście zreformował kraj.
 
Jako suweren Domu Książęcego Alojzy II wzbogacił zbiory książęce o wiele dzieł austriackich<ref name=":0" />. Był ważnym [[Mecenas sztuki|mecenasem sztuki]], wspierając finansowo wiele stowarzyszeń kulturalnych. Angażował się w pomoc ofiarom [[Klęska żywiołowa|klęsk żywiołowym]] na [[Węgry|Węgrzech]], w [[Czechy|Czechach]], [[Lombardia|Lombardii]]-[[Wenecja|Wenecji]] i [[Hamburg|Hamburgu]]<ref name=":0" />. Wyremontował niektóre rezydencje książęce m.in. Pałac Liechtensteinów w [[Wiedeń|Wiedniu]] czy [[zamek w Lednicach]]. Jednymi z jego największych zainteresowań były [[wyścigi konne]] i [[Polowanie|polowania]]<ref name=":0" />.
 
Przez dziesięć ostatnich lat życia ciężko chorował i przebywał w [[Uzdrowisko|uzdrowiskach]]. Ostatecznie zmarł [[12 listopada]] [[1858]] roku w [[Lednice|Lednicach]] na chorobę [[Pęcherz moczowy|pęcherza]]<ref name=":0" />, przekazując władzę swojemu synowi [[Jan II Dobry (książę Liechtensteinu)|Janowi II]].
 
== Przypisy ==
<references />
 
{{Książęta Liechtensteinu}}