Ulica Kolejowa w Warszawie: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 105 bajtów ,  2 miesiące temu
brak opisu edycji
(drobne redakcyjne, drobne merytoryczne)
 
}}
 
'''Ulica Kolejowa''' – jedna z ulic [[Warszawa|warszawskiej]] [[Wola (Warszawa)|Woli]] znajdująca się na osiedlu [[Czyste (Warszawa)|Czyste]]. Jest przedłużeniem [[Ulica Ignacego Prądzyńskiego w Warszawie|ul. Prądzyńskiego]], biegnącymbiegnąca od skrzyżowania z [[Ulica Sławińska w Warszawie|ul. Sławińską]] do ulicy [[Ulica Towarowa w Warszawie|ul. Towarowej]].
 
== Historia ==
Ulica Kolejowa powstała krótko przed rokiem 1875 jako droga podwalna, powiązana z [[Okopy Lubomirskiego w Warszawie|Okopami Lubomirskiego]], od których pochodzi także nazwa jednej z przecznic – [[Ulica Przyokopowa w Warszawie|ul. Przyokopowej]]. Linię wałów miejskich przesunięto ówcześnie nieco na zachód tak, by obejmowały infrastrukturę kolejową i torowiska stacji towarowej [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska|Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej]]. [[Okopy Lubomirskiego w Warszawie|Okopy Lubomirskiego]] zniesiono już po około 10 latach, tworząc zgodną z ich przebiegiem ulicę zwaną ''Zaokopową'', będącą przedłużeniem odcinka dawnej ''Drogi Królewskiej'', czyli obecnej ul. Ignacego Prądzyńskiego, odciętego torami kolejowymi od innych jej części – ulic [[Ulica PrzyokopowaNowowiejska w Warszawie|PrzyokopowejNowowiejskiej]] i [[Ulica Juliana Ursyna Niemcewicza w Warszawie|Niemcewicza]].
Linię wałów miejskich przesunięto ówcześnie nieco na zachód tak, by obejmowały infrastrukturę kolejową i torowiska stacji towarowej [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska|Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej]].
[[Okopy Lubomirskiego w Warszawie|Okopy Lubomirskiego]] zniesiono już po około 10 latach, tworząc zgodną z ich przebiegiem ulicę zwaną ''Zaokopową'', będącą przedłużeniem odcinka dawnej ''Drogi Królewskiej'', czyli obecnej ulicy [[Ulica Ignacego Prądzyńskiego w Warszawie|Prądzyńskiego]], odciętego torami kolejowymi od innych jej części – ulic [[Ulica Nowowiejska w Warszawie|Nowowiejskiej]] i [[Ulica Juliana Ursyna Niemcewicza w Warszawie|Niemcewicza]].
 
Rozwój i dzieje ulicy ''Zaokopowej'' związane są nierozerwalnie z istnieniem bocznic i torów [[Kolej Warszawsko-Wiedeńska|Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej]]; pierwszymi wzniesionymi tutaj obiektami były wielkie hale magazynów kolejowych, budowane od ok. roku 1896 pod nr. 8/10. Proces ich rozbudowy trwał do około roku 1930; ostatecznie wypełniły niemal całą parzystą stronę ulicy. Równocześnie, już przed rokiem 1888 przy ''Zaokopowej'' pojawił się pierwszy zakład przemysłowy – warsztaty kotlarskie Bańkowskiego, przejęte pod koniec XIX wieku przez zakłady metalowe ''"Borman i Szwede"'' z [[Ulica Srebrna w Warszawie|ul. Srebrnej]]. Przy ulicy zwanej już od roku 1901 Kolejową działał w latach 1907-1911 znany zakład elektrotechniczny ''"Bracia Borkowscy"'', jednak ostatecznie przeniósł się na praski brzeg, na [[Ulica Grochowska w Warszawie|ul. Grochowską]]. Na opuszczonej posesji i kilku sąsiednich placach pod ogólnym numerem 57 w roku 1920 wybudowano ogromne hale produkcyjne [[Warszawska Spółka Akcyjna Budowy Parowozów|Warszawskiej Spółki Akcyjnej Budowy Parowozów]], znanej od 1935 roku jako Wytwórnia Parowozów Spółki Akcyjnej Wielkich Pieców i Zakładów Ostrowieckich<ref>{{Cytuj|autor = Bogdan Pokropiński |tytuł = Parowozy normalnotorowe produkcji polskiej |data = 2007 |isbn = 978-83-206-1617-0 |miejsce = Warszawa |wydawca = WKiŁ |s = 10-11 |oclc = 169707978 }}</ref>; owe zabudowania sięgnęły aż do nieistniejącego dziś odcinka [[Ulica Karolkowa w Warszawie|ul. Karolkowej]]. Pierwszy parowóz wybudowany w zakładach na ul. Kolejowej nosił oznaczenie [[Tr12]].
Równocześnie, już przed rokiem 1888 przy ''Zaokopowej'' pojawił się pierwszy zakład przemysłowy – warsztaty kotlarskie Bańkowskiego, przejęte pod koniec XIX wieku przez zakłady metalowe ''"Borman i Szwede"'' z ul. [[Ulica Srebrna w Warszawie|Srebrnej]].
Przy ulicy zwanej już od roku 1901 Kolejową działał w latach 1907-1911 znany zakład elektrotechniczny ''"Bracia Borkowscy"'', jednak ostatecznie przeniósł się na praski brzeg, na ul. [[Ulica Grochowska w Warszawie|Grochowską]]. Na opuszczonej posesji i kilku sąsiednich placach pod ogólnym numerem 57 w roku 1920 wybudowano ogromne hale produkcyjne [[Warszawska Spółka Akcyjna Budowy Parowozów|Warszawskiej Spółki Akcyjnej Budowy Parowozów]], znanej od 1935 roku jako Wytwórnia Parowozów Spółki Akcyjnej Wielkich Pieców i Zakładów Ostrowieckich<ref>{{Cytuj|autor = Bogdan Pokropiński |tytuł = Parowozy normalnotorowe produkcji polskiej |data = 2007 |isbn = 978-83-206-1617-0 |miejsce = Warszawa |wydawca = WKiŁ |s = 10-11 |oclc = 169707978 }}</ref>; owe zabudowania sięgnęły aż do nieistniejącego dziś odcinka ul. [[Ulica Karolkowa w Warszawie|Karolkowej]]. Pierwszy parowóz wybudowany w zakładach na ul. Kolejowej nosił oznaczenie [[Tr12]].
 
Istotną rolę w okolicy odgrywały firmy powiązane z przemysłem metalowym: pod nr. 37/39 w roku 1904 powstała odlewnia metali W. Ambroziewicza, pod nr. 51 działała założona w roku 1887 niewielka fabryka narzędzi służących do obróbki metali J. Dziewulskiego. Innym zakładem o zbliżonym profilu działającym w bliskiej okolicy była fabryka pił tnących ''"Gloria"'' z siedzibą przy ul. [[Ulica Zwrotnicza w Warszawie|ul. Zwrotniczej]] 8 A. W latach 1905-08 powstały zabudowania [[Elektrownia Tramwajowa na Woli|elektrowni Towarzystwa Warszawskich Tramwajów]], przypisane numeracji ul. Przyokopowej, lecz tarasujące wylot Kolejowej na [[Ulica Grzybowska w Warszawie|ul. Grzybowską]]. Nieco na południe od budynków elektrowni od lat dwudziestych XX wieku działały ''Warszawskie Zakłady Przemysłowe Wyrobu Drożdży''; w zbliżonym okresie u zbiegu z ul. Zwrotniczą powstały przypisane jej numeracji składy opałowe oraz budynki administracyjne górnośląskiego koncernu węglowego ''"Robur"''.
W latach 1905-08 powstały zabudowania [[Elektrownia Tramwajowa na Woli|elektrowni Towarzystwa Warszawskich Tramwajów]], przypisane numeracji ul. [[Ulica Przyokopowa w Warszawie|Przyokopowej]], lecz tarasujące wylot Kolejowej na ul. [[Ulica Grzybowska w Warszawie|Grzybowską]].
Nieco na południe od budynków elektrowni od lat dwudziestych XX wieku działały ''Warszawskie Zakłady Przemysłowe Wyrobu Drożdży''; w zbliżonym okresie u zbiegu z ul. [[Ulica Zwrotnicza w Warszawie|Zwrotniczą]] powstały przypisane jej numeracji składy opałowe oraz budynki administracyjne górnośląskiego koncernu węglowego ''"Robur"''.
 
Poza dwoma niewielkimi domkami na terenach kolejowych, przy ulicy Kolejowej nigdy nie wzniesiono obiektów mieszkalnych. W roku 1939 straty spowodowane bombardowaniami nie były wielkie. Również powstanie roku 1944 przyniosło nieduże straty, głównie w obrębie [[Elektrownia Tramwajowa na Woli|elektrowni Towarzystwa Warszawskich Tramwajów]] oraz ''Wytwórni Parowozów''. W okresie powojennym po nacjonalizacji fabryki parowozów przekształcono ją w ''Warszawskie Zakłady Maszyn Budowlanych im. Ludwika Waryńskiego'' (obecnie: [[Bumar-Waryński]]); nowa fabryka wchłonęła część dawnej ulicyul. Kolejowej. Końcowy fragment przy elektrowni całkowicie przestał istnieć, odcięty wcześniej przedłużeniem ul. [[Ulica Marcina Kasprzaka w Warszawie|ul. Marcina Kasprzaka]]. Do lat 80. przetrwał odcinek na terenie zakładów [[Bumar-Waryński]], jednak już wcześniej wytyczono go na nowo nieco na południe, na przedłużeniu początkowego fragmentu.
Poza dwoma niewielkimi domkami na terenach kolejowych, przy ulicy Kolejowej nigdy nie wzniesiono obiektów mieszkalnych. W roku 1939 straty spowodowane bombardowaniami nie były wielkie.
Również powstanie roku 1944 przyniosło nieduże straty, głównie w obrębie [[Elektrownia Tramwajowa na Woli|elektrowni Towarzystwa Warszawskich Tramwajów]] oraz ''Wytwórni Parowozów''.
W okresie powojennym po nacjonalizacji fabryki parowozów przekształcono ją w ''Warszawskie Zakłady Maszyn Budowlanych im. Ludwika Waryńskiego'' (obecnie: [[Bumar-Waryński]]); nowa fabryka wchłonęła część dawnej ulicy Kolejowej. Końcowy fragment przy elektrowni całkowicie przestał istnieć, odcięty wcześniej przedłużeniem ul. [[Ulica Marcina Kasprzaka w Warszawie|Kasprzaka]]. Do lat 80. przetrwał odcinek na terenie zakładów [[Bumar-Waryński]], jednak już wcześniej wytyczono go na nowo nieco na południe, na przedłużeniu początkowego fragmentu.
 
Po zburzeniu w 2007 budynków Bumaru w ich miejscu powstało osiedle mieszkaniowe 19. Dzielnica<ref>{{Cytuj stronę | url = https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,34905,26285134,wola-zmian-jak-dzielnica-dymiacych-fabrycznych-kominow-stala.html | tytuł = Jak dzielnica dymiących fabrycznych kominów stała się warszawskim city | nazwisko = Urzykowski | imię = Tomasz | data = 9 września 2020 | praca = Gazeta Stołeczna | opublikowany = gazeta.pl | data dostępu = 2020-09-12}}</ref>.
== Przypisy ==
{{Przypisy}}
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę | nazwisko= Zieliński | imię=Jarosław |tytuł=Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy, tom 6 | data=2000 | strony= 75 | wydawca=[[Towarzystwo Opieki nad Zabytkami]] | isbn = 83-88372-04-4}}
 
5252

edycje