Mit o długowieczności Hunzakuts: Różnice pomiędzy wersjami

m
lit., styl
(lit.)
m (lit., styl)
 
'''Mit o długowieczności Hunzakuts''' – odnosi się do mieszkańców [[Hunza (księstwo)|księstwa Hunzy]] w zachodnim [[Karakorum]], nazywających siebie w [[Język buruszaski|języku buruszaski]] Hunzakuts<ref name=":9">{{Cytuj |autor = László Koppány Csáji |tytuł = Ethnic Levels and Ethnonyms in Shifting Context: Ethnic Terminology in Hunza (Pakistan) |czasopismo = Hungarian Historical Review |data = 2018 |wolumin = 7, no. 1 |s = 111–135}}</ref> (Hunzukuts lub Hunzakuc, zależnie od systemu zapisu), o których w latach 30. XX w. powstało niepoparte badaniami ani statystyką mniemanie, że zachowują doskonałe zdrowie do niebywale późnej starości. Udział w powstaniu tego miała [[Emily Overend Lorimer|Emily Lorimer]] dzięki sielankowym opowieściom o pobycie w gościnie u władcy Hunzy, które ukazywały się w popularnych brytyjskich magazynach. Idea związku dietydługowieczności opartejz dietą opartą na owocach, zbożach i warzywach podchwycona zostałzostała przez Ralpha Birchera, syna twórcy recepty [[musli]] i wpływowego dietetyka [[Max Bircher-Benner|Maxa Birchera-Bennera]],. Ralpha Birchera, i jego wydanaWydana w 1942 r. książka Ralpha Birchera o długowiecznych Hunzakuts dała początek światowej karierze tego mitu. Według niego mieszkańcy Hunzy dożywają bardzo późnej starości, pozostając przy tym zdrowi, pełni energii i radości życia, dzięki spożywaniu naturalnych produktów z ekologicznie uprawianego rolnictwa, przeważnie w formie surowej i niemal bez udziału mięs, oraz dzięki okresom postu. Prowadzone później badania medyczne nie potwierdziły wyjątkowego, ponadprzeciętnego zdrowia mieszkańców Hunzy, a o ich długowieczności nie mogły zaświadczyć żadne dokumenty, ponieważ buruszaski był do niedawna językiem jedynie mówionym, a [[Buruszowie]] pozostawali niepiśmienni. Mit o długowieczności, rozbudowany dalej w mit o Hunzie jako krainie powszechnej szczęśliwości, okazał się jedną z głównych atrakcji turystycznych (obok otaczających Hunzę gór). Był on wspierany w połowie XX w. przede wszystkim przez rządzącego Hunzą Jamala Chana, który razem ze swym najbliższym otoczeniem ciągnął z ruchu turystycznego wielorakie korzyści, także materialne. Wraz z [[Historia księstwa Hunzy#Obalenie księstwa Hunzy|rozwiązaniem księstwa]] w 1974 r., zmianami politycznymi i gospodarczymi w regionie, a przede wszystkim wzrostem wiedzy, siła oddziaływania mitu osłabła<ref name=":8" />.
 
Wydana w 2020 r. monografia ''Hunza Matters''<ref>{{Cytuj |autor = Hermann Kreutzmann |tytuł = Hunza Matters. Bordering and ordering between ancient and new Silk Roads |data = 2020 |isbn = 9783447113694 |miejsce = Wiesbaden |wydawca = Harrassowitz |język = en}}</ref> autorstwa niemieckiego geografa i antropologa Hermanna Kreutzmanna<ref>{{Cytuj |tytuł = Kreutzmann, Hermann |data = 2010-03-29 |data dostępu = 2021-02-09 |opublikowany = www.fu-berlin.de |url = https://www.fu-berlin.de/presse/expertendienst/experten/k/kreutzmann/index.html |język = de}}</ref> zawiera liczne szczegółowe opisy historycznego tła narodzin mitu o księstwie Hunzy jako krainie szczęśliwości długowiecznych mieszkańców, ukazuje wewnętrzne mechanizmy w państwie Hunzy, które sprzyjały nabraniu przez ten mit ogólnoświatowej popularności oraz daje szczegółowy obraz funkcjonowanie zaprzeczającej mu rzeczywistości. W ocenie H. Kreutzmanna: „Ludzie z zewnątrz wnieśli do doliny własne oczekiwania i zapatrywania, czego rezultatem okazała się cyniczna konstelacja propagująca mit długowieczności na obszarze dotkniętym poważnym niedostatkiem żywności i okresami głodu. Odwiedzający Karakorum w poszukiwaniu Shangri-La podnieśli Hunzę do statusu państwa szczęścia, bezpieczeństwa, porządku i zadowolenia, statusu wykorzystywanego przez elitę rządzącą do ciągnięcia zysków z przemysłu turystycznego. Mity wkraczające do Doliny Hunzy spoza jej obszaru wywyższały jedną grupę – Buruszów z centralnej części doliny – kosztem deprecjonowania innych. Wśród dyskryminowanych grup znaleźli się mieszkańcy Nagiru i Wachowie. Mit, który przyszedł z zewnątrz, dojrzał z czasem, by zostać zinstrumentalizowany przez tych wewnątrz kraju”<ref>{{Cytuj |autor = H. Kreutzmann |tytuł = Hunza Matters. (...) |data = 2020 |s = 56 |cytat = Outsiders brought their expectations and perspectives into the valley, resulting in the cynical constellation of promoting a longevity myth in an area of grave food deficiency and starvation. The visitors’ search for a Shangri-La in the Karakoram lifted Hunza into a state of happiness, crimelessness, order and contentedness that was exploited by the ruling elite for profits in the hospitality business. Both myths entered Hunza Valley from outside and uplifted the one group – the Burusho of Central Hunza – at the expense of pejoratively diminishing the others. The discriminated groups were mainly composed of Hagarkuc and Wakhi. The myth creation by outsiders has matured into a myth adoption and instrumentalisation by insiders}}</ref>.