Szczi: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 2117 bajtów ,  1 miesiąc temu
źródła/przypisy, ilustracja, dod. informacje
m (poprawiam szablony {{przypisy}}/{{uwagi}})
(źródła/przypisy, ilustracja, dod. informacje)
{{dopracować|przypisy=2017-04|komunikat '''wstawiono po usunięciu niewiarygodnej pozycji z bibliografii'''}}
[[Plik:Schi.jpg|thumb|Zupa szczi – zielone dodatki i śmietanę można dodać na talerz przed podaniem]]
'''Szczi''' ([[język rosyjski|ros.]] щи) – popularny w kuchni rosyjskiej rodzaj [[zupa|zupy]] z warzyw liściastych, z dodatkiem mięsa, grzybów lub [[ryby konsumpcyjne|ryb]]. W zależności od zastosowanego wywaru, szczi może być swoistym kapuśniakiem, zupą grzybową lub [[zupa rybna|rybną]], przy czym kapusta pozostaje składnikiem niezmiennym. Współcześnie w kuchni rosyjskiej występuje kilkadziesiąt modyfikacji podstawowego przepisu<ref>{{Cytuj |tytuł = Щи, рецепты с фото на RussianFood.com: 678 рецептов как приготовить щи |data dostępu = 2021-09-11 |opublikowany = www.russianfood.com |url = https://www.russianfood.com/recipes/bytype/?fid=13}}</ref>.
 
== Historia ==
Potrawa jest znana na terenach dzisiejszej Rosji od IX wieku<ref>{{Cytuj |tytuł = История русских щей |data dostępu = 2021-09-02 |opublikowany = ostov-nf.ru |url = http://ostov-nf.ru/files/pages/istoriya_russkih_schey.html}}</ref>, w XI wieku<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Щи русское блюдо: история возникновения — Щи.ру |data dostępu = 2021-09-02 |opublikowany = schci.ru |url = https://schci.ru/schci.html}}</ref> stała się bardzo popularna z uwagi na łatwy przepis i powszechnie dostępne składniki. Jej nazwa najprawdopodobniej pochodzi od słowa съто, które w [[Język staroruski|języku staroruskim]] oznaczało jedzenie<ref name=":0" />. Pierwotnie przygotowywano ją bez mięsa, na bulionie warzywnym<ref name=":1">{{Cytuj |tytuł = Русские щи: какова их история? |data dostępu = 2021-09-02 |opublikowany = www.shkolazhizni.ru |url = https://www.shkolazhizni.ru/culture/articles/33484/}}</ref>. Danie spożywano na carskich dworach. Zupę szczi jadał [[Piotr I Wielki|Piotr I]], [[Aleksander III Romanow|Aleksander III]] i [[Mikołaj II Romanow|Mikołaj II]]<ref name=":1" />. Zarazem była jednym z podstawowych dań kuchni chłopskiej, w której często przygotowywano tańszy wariant, bez mięsa<ref name=":1" />.
 
Kapusta, podstawowy składnik zupy szczi, nie była znana, ani uprawiana na terenach dawnej Rusi, ale warzywo było powszechne w [[Starożytny Rzym|Starożytnym Rzymie]] i Bizancjum. Około VIII wieku z powyższych regionów trafiło na Ruś i szybko uzyskało popularność<ref>{{Cytuj |tytuł = ЩИ - это 📕 что такое ЩИ |data dostępu = 2021-09-11 |opublikowany = slovaronline.com |url = https://slovaronline.com/browse/d531acb4-354b-36fe-ac92-c70a50eb0c02/%D1%89%D0%B8}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = щи - это... Что такое щи? |data dostępu = 2021-09-11 |opublikowany = Словари и энциклопедии на Академике |url = https://dic.academic.ru/dic.nsf/dic_culinary/2519/%D1%89%D0%B8 |język = ru}}</ref>.
 
== Przygotowanie ==
[[Plik:Щи_зимние.jpg|mały|Wariant zupy szczi, przygotowany na bazie kiszonej kapusty i bulionie grzybowym, podawany na zimno.]]
Zupę przygotowuje się z [[Kapusta warzywna głowiasta|kapusty świeżej]] lub [[kapusta kiszona|kwaszonej]], ale surowcem do jej przygotowania może być także [[szczaw]], [[szpinak]] lub [[pokrzywa]]. Szczi gotuje się na [[wywar]]ze mięsnym, grzybowym lub rybnym, dodając pomidory i warzywa korzeniowe, a następnie zaprawia [[śmietana|śmietaną]], bez zagotowania. Do zupy przygotowanej z kapusty świeżej podaje się [[kulebiak]]i lub pierożki z kaszą. Do zupy przygotowanej z kapusty kwaszonej dodatkiem jest ugotowana na sypko [[kasza gryczana]] lub pierożki. Zupa przygotowana ze szczawiu nosi nazwę zielonego szczi ([[Język rosyjski|ros.]] зелёные щи).
 
Podstawowy przepis posiada wiele wariantów zależnych od<ref>{{Cytuj |tytuł = Заправочные супы: борщи, щи, рассольники, супы с овощами, крупами, солянки |data dostępu = 2021-09-11 |opublikowany = kulinaria1955.ru |url = https://kulinaria1955.ru/supy/goryachie_supy/zapravochnye_supy/}}</ref>:
 
* Temperatury podania - zupa zazwyczaj spożywana jest na gorąco, ale może również zostać podana w temperaturze pokojowej.
* Rodzaju kapusty - występuje wersja bazująca na białej, surowej kapuście, kapuście kiszonej lub smażonej.
* Rodzaju bulionu – dopuszcza się: warzywny, mięsny, grzybowy lub rybny.
* Zastosowanych dodatków, takich jak: grzanki, pierożki, kasza, kawałki mięsa, jajka gotowane na twardo.
 
== Przysłowia i nawiązania w literaturze ==
[[Plik:Shchi.jpg|mały|Zupa szczi, przygotowana na wywarze mięsnym.]]
Popularne danie zostało przywołane w kilkunastu rosyjskich przysłowiach<ref>{{Cytuj |tytuł = Пословицы и поговорки про щи |data dostępu = 2021-09-02 |opublikowany = Сборник пословиц и поговорок |url = https://sbornik-mudrosti.ru/poslovicy-i-pogovorki-pro-shhi/ |język = ru-RU}}</ref>, np.: