Grobla (Poznań): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 16 bajtów ,  2 miesiące temu
int.
(lit.)
(int.)
 
== Historia ==
Osada Nowa Grobla powstała jako konkurencja dla kapitulnego Chwaliszewa, które konkurowało z ulokowanym w [[1253]] na nowym miejscu Poznaniem. Początkowo było tu tylko [[pastwisko]] pomiędzy dwoma [[odnoga rzeki|odnogami]] [[Warta|Warty]] ([[stare koryto Warty w Poznaniu|ówczesnym głównym nurtem]], a tzw. [[Stara Rzeka (koryto Warty)|Starą Rzeką]]), przez które usypano w 1447 [[grobla komunikacyjna|groblę]] dla ułatwienia przejazdu. Spowodowało to obniżenie poziomu wód i stopniowe wysuszenie terenu<ref>''Słownik ulic Poznania'' - dodatek do ''Gazety Wyborczej'', Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu, 24 marca 2007, s. 9</ref>. Grobla skonstruowana była z [[glina|gliny]], [[piasek|piasku]] oraz [[faszyna|faszyny]], a brzegi umacniano drewnianymi [[Pal (fundamentowanie)|palami]]. Pełniła rolę przede wszystkim komunikacyjną, łącząc lewobrzeżny Poznań (od [[Brama Wodna w Poznaniu|Bramy Wodnej]]) z prawym brzegiem Warty w okolicy obecnego [[Most św. Rocha w Poznaniu|Mostu Św. Rocha]]<ref name=ARCH>Tomasz Stępnik, ''Z badań nad osadnictwem w rejonie Starego Miasta w Poznaniu'', w: ''[[Kronika Miasta Poznania]]'', nr 3-4/1993, s.336-337, ISSN 0137-3552</ref>. Nową Groblę założono z inicjatywy [[radny|rajców]] poznańskich. W [[1447]] król [[Kazimierz IV Jagiellończyk]] potwierdził prawa miejskie tej osady. W [[1460]] istniał już most łączący miasteczko z Bramą Wodną. XV wiek był okresem intensywnego rozwoju ekonomicznego Grobli.
 
Na tzw. ''planie saskim'' (1734) obszar wyspy podzielony jest już na działki, co wskazuje na ekonomiczną eksploatację tego terenu w połowie XVIII wieku (musiało już wtedy nastąpić osuszenie gruntów). W tym czasie wyspę nazywano już Nową Groblą<ref name=ARCH/>.
Następny ważny okres dla tej części miasta nastąpił w XIX i początkach XX wieku. Wtedy to, w wyniku postępujące [[industrializacja|industrializacji]], powstawały na Grobli liczne zakłady przemysłowe, fabryki i okazałe [[Kamienica (architektura)|kamienice]].
 
W domu przy ul. Grobla 14 mieszkał, wraz z matką (Anną Kazmierczak) i babcią (Apolonią z domu Bilewicz), Ludwig Kazmierczak - dziadek [[Angela Merkel|Angeli Merkel]] ze strony ojca. Potem rodzina przeprowadziła się na [[Piekary (Poznań)|Piekary]]<ref>Maciej Roik, ''Rodzina Angeli Merkel magnesem na turystów?'', w: ''[[Głos Wielkopolski]]'', 22 sierpnia 2013, s. 4</ref>.
 
Pod numerem 11, w latach 1928-1930 mieściła się siedziba komitetu Okręgu Poznańskiego [[Polska Partia Socjalistyczna – Lewica (1926–1931)|Polskiej Partii Socjalistycznej-Lewicy]], co upamiętniała tablica pamiątkowa odsłonięta 29 kwietnia 1983<ref>''Wydarzenia w Poznaniu w 1983 roku. Część druga'', w: ''[[Kronika Miasta Poznania]]'', nr 1-2/1984, s.197, ISSN 0137-3552</ref>.
* [[Instytut Zachodni]],
* pałacyk Paetzów oraz fabryki [[Pecowin|''Pecowin'' i ''Likwowin'']] z [[1928]] i [[1930]], według projektu [[Stefan Sawicki (architekt)|Stefana Sawickiego]],
* kamienica przy ul. Mostowej 24 - zastosowano tutaj unikalne na terenie Poznania instrumentarium symboliczne autorstwa [[Jan Raczyborski|Jana Raczyborskiego]], w zakresie wystroju [[sztukateria|sztukatorskiego]]<ref>[[Jan Skuratowicz]] ''Jakie tajemnice kryją kamienice? - ul. Mostowa 24'' w: "IKS Poznański Informator Kulturalny, Sportowy i Turystyczny" Poznań, Wydawnictwo Miejskie, wrzesień 2008, ISSN 1231-9139</ref>,
* [[Zabytkowe budynki przy ulicy Grobla 22 w Poznaniu|zabytkowe budynki pod nr 22]],
* [[Dom Starców na Grobli w Poznaniu|dawny dom starców]],
 
== Komunikacja ==
Południowym skrajem Grobli przebiega trasa [[Tramwaje w Poznaniu|tramwajowa]] - linie 5, 13, 16 - przystanek ''[[Most św. Rocha w Poznaniu|Most św. Rocha]]''.
 
== Zobacz też ==
* [[Wybuch gazu w Poznaniu (1926)|wybuch gazu w gazowni na Grobli w 1926]]
* [[pożar w Poznaniu (1569)]] - pochłonął dużą część zabudowań Grobli
* [[Stare koryto Warty w Poznaniu]]
 
 
== Bibliografia ==
# ''Poznań - atlas aglomeracji 1:15.000'', wyd. CartoMedia/Pietruska & Mierkiewicz, [[Poznań]], 2008, {{ISBN|978-83-7445-018-8}}
# Praca zbiorowa, ''Atlas architektury Poznania'', Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2008, ss.139-142, {{ISBN|978-83-7503-058-7}}
# Jerzy Topolski (redakcja), ''Dzieje Poznania'', [[Warszawa]]-[[Poznań]], PWN, [[1988]], s.232, {{ISBN|83-01-08194-5}}