Pancernikowce: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 2935 bajtów ,  1 miesiąc temu
(z Błaszak)
 
== Systematyka ==
Wraz z rzędem [[włochacze|włochaczy]] obejmującym [[liściożery]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 109}} i [[giętkojęzykowe]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 110}} rząd pancernikowców tworzy nadrząd [[szczerbaki|szczerbaków]] (Xenarthra), pochodzący z [[Ameryka Południowa|Ameryki Południowej]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 107}}. [[takson monofiletyczny|Monofiletyzm]] szczerbaków potwierdziły liczne badania{{r|Kalthoff11}}. Miejsce samych szczerbaków na drzewie rodowym [[ssaki|ssaków]] nie zostało jednakże ustalone jednoznacznie. Istnieją różne [[hipoteza|hipotezy]] umiejscawiające je w różnych miejscach{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 89}}.
* Wedle hipotezy [[Atlantogenata]] szczerbaki tworzą [[klad]] Atlantogenata z grupą [[afrotery|afroterów]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 90}} (afrotery obejmują [[afrosorkowce]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 91-96}}, [[ryjkonosowe]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 96-98}}, [[rurkozębne]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 98-99}}, [[góralkowce]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 99-101}}, [[trąbowce]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 101-105}} i [[brzegowce]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 104-107}}). Pozostałe ssaki [[łożyskowce|łożyskowe]] należą do [[Boreoeutheria]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 90}}. Hipotezę tą wspierają badania genetyczne. Badania metodą [[zegar molekularny|zegara molekularnego]] wskazują czas rozejścia się szczerbaków i afroterów na jakieś 103 miliony lat temu (przedział 93-114 milnionów lat){{r|Murphy&07}}.
* Hipoteza [[Exafroplacentalia]] wiąże szczerbaki nie z afroterami, w których widzi najbardziej [[klad bazalny|bazalną]] grupę łożyskowców, ale z [[Boreoeutheria]], dzielonymi na [[Laurasiatheria]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 89}} ([[Owadożerne|Eulipotyphla]], [[nietoperze]], [[kopytne]] i [[Ferae]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 111}}) i [[Euarchontoglires]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 89}} ([[siekaczowce]], [[naczelne]], [[łuskowce]] i [[Latawce|Dermoptera]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 111}}). Klad tworzony przez szczerbaki i Boreoeutheria nosi nazwę Exafroplanetalia bądź [[Notolegia]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 89}}.
* W końcu hipoteza [[Epitheria]] dzieli łożyskowce na dwa klady, z których jednym są szczerbaki. Wszystkie pozostałe łożyskowce zalicza natomiast do drugiego, nazwanego [[Epitheria]], dzielonego dalej na afrotery i Boreoeutheria{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 89}}.
 
Systematyka Cingulata bywa różnie ujmowana przez różnych autorów. Niektórzy dzielą klad na dwie główne grupy Dasypodidae i Euphracta{{r|Gaudin&Wible06}}.
 
<ref name="Ford03">{{Cytuj | autor = DE Brown | tytuł = The Mesozoic in Wyoming | url = https://www.researchgate.net/profile/Tracy-Ford/publication/328852549_A_new_look_at_the_armor_of_Ankylosaurus_just_how_did_it_look_corrected_paper/links/5be68553299bf1124fc793a2/A-new-look-at-the-armor-of-Ankylosaurus-just-how-did-it-look-corrected-paper.pdf | miejsce = Casper, Wyoming | wydawca = The Geological Museum, Casper College | data = 2003 | s = 48-68 | język = en | autor r = Ford, Tracy L | rozdział = A new look at the armor of Ankylosaurus, just how did it look?}}</ref>
<ref name="Gaudin&Wible06">{{Cytuj | tytuł = Amniote Paleobiology: Perspectives on the Evolution of Mammals, Birds, and Reptiles | url = https://www.researchgate.net/profile/Timothy-Gaudin/publication/284771665_The_Phylogeny_of_Living_and_Extinct_Armadillos_Mammalia_Xenarthra_Cingulata_A_Craniodental_Analysis/links/56591e0f08ae1ef9297e2c35/The-Phylogeny-of-Living-and-Extinct-Armadillos-Mammalia-Xenarthra-Cingulata-A-Craniodental-Analysis.pdf | miejsce = Chicago, IL | wydawca = University of Chicago Press | data = 2006 | s = 153-198 | język = en | autor r = Timothy J. Gaudin, John R. Wible | rozdział = The Phylogeny of Living and Extinct Armadillos (Mammalia, Xenarthra, Cingulata): A Craniodental Analysis}}</ref>
<ref name="Kalthoff11">{{Cytuj | autor = Kalthoff, Daniela C. | tytuł = Microstructure of dental hard tissues in fossil and recent xenarthrans (Mammalia: Folivora and Cingulata). | url = https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1002/jmor.10937?casa_token=0DBrHDmJaC8AAAAA:x0XiLoD0ryjs7AtxR8WuY2VdiFjmogq1teLkK0Vj55tvv6ZwhwSISY0qfoECgTbFTUMFXr5eNNJG3w | czasopismo = Journal of Morphology | wolumin = 272 | numer = 6 | data = 2011 | s = 641-661 | język = en}}</ref>
<ref name="Porpino&10">{{Cytuj | autor = Kleberson de O. Porpino, Juan C. Fernicola, and Lílian P. Bergqvist | tytuł = Revisiting the intertropical Brazilian species Hoplophorus euphractus (Cingulata, Glyptodontoidea) and the phylogenetic affinities of Hoplophorus | url = https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/02724631003765735?casa_token=dmFY0epmLWQAAAAA:kYk_9jCU_pH8w8MOBMXTOtkaasGyQHvIksZfsyZFv331k6Il6KFSCy6hUIBxD9YvHgNAjDf1WhXT | czasopismo = Journal of vertebrate paleontology | wolumin = 30 | numer = 3 | data = 2010 | s = 911-927 | język = en}}</ref>
}}