Pancernikowce: Różnice pomiędzy wersjami

Rozmiar się nie zmienił ,  1 miesiąc temu
→‎Budowa: lit., drobne redakcyjne
(z {{r|Superina&Abba18}})
(→‎Budowa: lit., drobne redakcyjne)
== Budowa ==
[[Plik:Pink Fairy Armadillo (Chlamyphorus truncatus) (cropped).jpg|thumb|left|Najmniejszym współczesnym pancernikowcem jest [[puklerzniczek karłowaty]]]]
Pancernikowce są obecnie zwierzętami niewielkimi bądź średnich rozmiarów{{r|Gaudin&Wible06}}, cechując się tutaj istotną różnorodnością. Najmniejsi przedstawiciele, jak [[puklerzniczek karłowaty]] zwany też pancernikiem karłowatym, osiągają zaledwie 12 cm długości głowy i tułowia, a największe, jak [[zębolita olbrzymia]] zwana też pancernikiem olbrzymim, 1 m{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 108}}. W przeszłości osiągały większe rozmiary, na przykład [[Pampatheriidae]] osiągające 3 m długości{{r|Gaudin&Wible06}}. Masa ciała dzisiejszych pancernikowców waha się pomiędzy 100 g a 80{{r|Carter&16}}-100 kg{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 108}}. Dawne [[Glyptodontia]] ważyłważyły i dwie tony{{r|Superina&Abba18}}. Występować może [[dymorfizm płciowy]], np. u zębolity olbrzymiej samce są większe od samic{{r|Carter&16}}.
 
Wśród szczerbaków pancernikowce zachowały najwięcej cech niezaawansowanych [[ewolucja biologiczna|ewolucyjnie]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 107}}.
 
Najbardziej rzucającą się w oczy specjalizacją pancernikowców jest pancerz, który pokrywa jest ciało. Wraz z pewnymi przystosowaniami behawioralnymi umożliwia on tym zwierzętom ochronę przed [[drapieżnictwo|drapieżnikami]]{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 108}}. Obecnie pancernikowce są jedyną grupą zwierząt stosującą taki sposób obrony{{r|Gaudin&Wible06}}, aczkolwiek w przeszłości pancerze nosiły też inne grupy zwierząt, na przykład [[ankylozaury]]{{r|Ford03}}. Pancerz pancernikowców budują niewielkie kostno-rogowe płytki{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 108}}, występujące w setkach{{r|Gaudin&Wible06}}, pomiędzy którymi leży zwykła, owłosiona skóra. Właśnie jej pasma umożliwiają zwierzęciu zachowanie giętkości, dzięki czemu niektóre pancernikowce w razie zagrożenia potrafią zwinąć się w kulkę, podobnie jak [[jeżowate]] ([[Konwergencja (biologia)|ewolucja konwergentna]]). Do mistrzowstwamistrzostwa tą taktykę doprowadziła [[bolita południowa]]. Ma ona pewne wady: nie chroni przed przejeżdżającymi drogi samochodami, przyczyniając się do istotnej umieralności (również i w tym pancernikowce przypominają jeże). Pancerz nie obejmuje również brzusznej strony ciała, na której także obserwuje się owłosienie{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 108}}. Wymarłe Pampatheriidae miały pancerz powierzchownie przypominający spotykany u form dzisiejszych, z dwomadwiema dużymi płytami ochraniającymi [[Obręcz kończyny górnej|obręcze barkową]] i [[obręcz miedniczna|miedniczną]]. Gliptodontidae miały pancerz gruby i nieruchomy{{r|Gaudin&Wible06}}.
 
[[Czaszka]] Gliptodontidae była krótka a wysoka{{r|Gaudin&Wible06}}. Czasza Chlamyphoridae więzi dość dobrze rozwinięty, ale gładki [[mózg]]. Waży on od 70 do 98% masy oczekiwanej po ssaku podobnych rozmiarów, podczas gdy tylko 57% u [[pancernik dziewięciopaskowy|pancernika dziewięciopaskowego]]. Węch jest dobrze rozwinięty. [[Narząd Jacobsona]], wykrywający [[feromony]], działa przynajmniej u [[włosopuklerznik kosmaty|włosopuklerznika kosmatego]]. ''Bulla tympanica'' jest dobrze rozwinięta. Chlamyphoridae jako zwierzęta przebywające pod ziemią dobrze słyszą niskie dźwięki{{r|Superina&Abba18}}.
 
Dzisiejsze pancernikowce dysponują wieloma nieróżniącymi się od siebie zębami policzkowymi{{odn|Gliwicz|Błaszak|2020|s = 108}}. Pampatheriidae miały dwupłatowe zęby o płaskiej [[korona zęby|koronie]], Gliptodontidae trójplatowetrójpłatowe{{r|Gaudin&Wible06}}.
 
Kręgi Gliptodontidae zrastały się ze sobą{{r|Gaudin&Wible06}}.