Reforma walutowa w Polsce w 1950 roku: Różnice pomiędzy wersjami

poprawa przek., - zbędny publikator
(→‎Bibliografia: poprawa linków)
(poprawa przek., - zbędny publikator)
 
== Historia ==
Przygotowania do wymiany trzymane były przez władze w ścisłej tajemnicy. Zamiar wymiany pieniędzy ogłoszono 28 października 1950 roku (ustawa o zmianie systemu pieniężnego Dz.U. z 1950 nr 50, poz. 459)<ref>{{Dziennik Ustaw|1950|50|459}}.</ref>, a nowy [[złoty]] wchodził do obiegu dwa dni później, natomiast już 8 listopada 1950 roku traciły ważność wszystkie pieniądze będące w obiegu przed dniem 30 października.
 
„Nowy złoty” miał mieć wartość 0,222168 grama czystego [[złoto|złota]], był równy jednemu [[rubel radziecki|rublowi]] oraz jednej czwartej [[dolar]]a<ref name=Gospodarka>{{Cytuj książkę |nazwisko = Kaliński |imię = Janusz |nazwisko2 = Landau |imię2 = Zbigniew |tytuł = [[:c:File:Gospodarka Polski w XX wieku.pdf|Gospodarka Polski w XX wieku]] |isbn = 83-208-1428-6 |wydawca = [[Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne]] |miejsce = Warszawa |data = 2003 |wydanie = 2 zmienione |strony = 240}}</ref>. Nowe banknoty wydrukowano w [[Szwecja|Szwecji]], [[Republika Czechosłowacka|Czechosłowacji]] i na [[Węgry|Węgrzech]], nosiły datę 1 lipca 1948 roku.
 
[[Plik:50 złotych 1948 awers.jpg|thumb|Banknot o nominale 50 zł (emisja z 1 lipca 1948), wprowadzony w wyniku reformy walutowej w Polsce w 1950]]
Wymiana z roku 1950 była równocześnie [[Denominacja|denominacją]]. Będące w [[Banknoty polskieNarodowego wBanku latachPolskiego 1944-1996(1948–1993)|obiegu w latach 1948–1950]] złotówki wymieniono w ciągu kilku dni na [[Banknoty polskieNarodowego wBanku latachPolskiego 1944-1996(1948–1993)|nowe]], przy czym wymiany dokonano tak, że pieniądze zdeponowane w bankach wymieniano, tak jak równocześnie przeliczono wszystkie ceny i płace pracownicze, w proporcjach 100 zł starych na 3 zł nowe, a [[Gotówka|gotówkę]] w stosunku 100 zł starych na 1 zł nowy. Ta trzykrotna dysproporcja skierowana była przeciw tym, którzy (nie ufając bankom) obracali gotówką lub trzymali ją w domu. Technika wymiany – z zaskoczenia, w krótkim czasie – utwierdziła przedsiębiorczych obywateli w braku zaufania do gospodarczej rzetelności „władzy ludowej”. W 1950 roku osoby przedsiębiorcze, a także rolnicy indywidualni, często nie przechowywali pieniędzy w bankach, ale dokonywali wzajemnych rozliczeń w gotówce i w nich głównie godził mechanizm tej wymiany.
 
Efektem ograniczonej wymiany było unieważnienie ok. 60% obiegu pieniężnego<ref name=Morawski >{{Cytuj stronę |url = https://www.biogramy.pl/a/artykul/w-cieniu-wzorow-radzieckich-gospodarka-polski-ludowej-1944-1956 |tytuł = W cieniu wzorów radzieckich (gospodarka Polski Ludowej – 1944-1956) |nazwisko = Morawski |imię = Wojciech |opublikowany = [[Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny]] |data dostępu = 2020-12-14}}</ref>. Władze uzasadniały reformę chęcią pozbawienia pieniędzy kapitalistów, [[prywaciarz]]y i [[spekulant]]ów. W tym celu przygotowano również ustawę o zakazie posiadania walut obcych, monet złotych, złota i platyny oraz o zaostrzeniu kar za niektóre przestępstwa dewizowe z 28 października 1950 r.<ref>{{Cytuj stronę |url = http://forsal.pl/artykuly/461478,juz_za_dwa_dni_60_rocznica_reformy_walutowej_komunistycznego_skoku_na_kase.html |tytuł = Już za dwa dni 60. rocznica reformy walutowej – komunistycznego „skoku na kasę” |nazwisko = |imię = |opublikowany = Forsal.pl |data = |data dostępu = 2012-04-24}}</ref>
Z powodu [[Wyścig zbrojeń|wyścigu zbrojeń]] oraz doktrynalnej likwidacji prywatnej przedsiębiorczości w pierwszej połowie lat pięćdziesiątych ujawniło się zaniedbanie produkcji artykułów konsumpcyjnych. Skłoniło to władze partyjno-państwowe do obniżania płac robotniczych metodą podnoszenia norm produkcyjnych. Wywoływało to protesty, z których najbardziej znanym był masowy [[Poznański Czerwiec|strajk w Poznaniu w czerwcu 1956]].
 
Od około 1948 roku posiadanie [[Waluty wymienialne w PRL|walut zagranicznych]], a tym bardziej obrót walutami było [[Penalizacja|penalizowane]]. Wspomnienie tamtej nieekwiwalentnej wymiany pieniędzy i wynikające z tego obawy przed kolejną wymianą pieniądza pozostały aż do końca PRL<ref name=Morawski />.
 
== Zobacz też ==