Wielkouch króliczy: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 75 bajtów ,  23 dni temu
źródła/przypisy
(rozbudowa)
(źródła/przypisy)
Wielkouch króliczy należy do [[torbacze|torbaczy]] z [[rząd (biologia)|rzędu]] [[jamrajokształtne|jamrajokształtnych]]. Wśród dzisiejszych taksonów zawierają on dwie rodziny [[jamrajowate|jamrajowatych]] i [[wielkouchowate|wielkouchowatych]], wielkouch króliczy należy do tej drugiej. Prócz niego należał do niej niedawno także drugi gatunek [[wielkouch mniejszy]], obecnie jednak jest on już [[wymieranie|wymarły]]{{odn|Błaszak|Skoracki|Gliwicz|2020|s = 80}}.
 
Gatunek opisany został jako ''Perameles lagotis'' piórem Reida w 1837. Jako [[miejsce typowe]] podano rzekę Swan w [[Australia Zachodnia|Australii Zachodniej]]. Kolejni autorzy umieszczali gatunek w różnych rodzajach, w tym w rodzaju ''Macrotis'' (obecnie [[wielkouch]]), w obrębie którego umieszczano liczne gatunki, jak ''M. sagitta'' Thomasa z 1905 ze środkowej Australli czy ''M. nigripes'' opisany przez Jonesa z 1923 z [[Australia Południowa|Australii Południowej]], obecnie zaliczane do gatunku wielkouch króliczy{{r|Wilson&MittermeierSouthgate}}.
 
W 1923 Troughton opisał kolejne podgatunki{{r|Wilson&MittermeierSouthgate}}:
* ''M. lagotis cambrica'' z południowego [[Queensland]] i wschodniej [[Nowa Południowa Walia|Nowej Południowej Walii]],
* ''M. lagotis grandis'' z okolic jeziora Alexandrina niedaleko [[Adelaide]],
* ''M. lagotis interjecta'' z równiny Nullarbor w Australii Zachodniej.
Obecnie rzeczone podgatunki uznaje się za [[wymieranie|wymarłe]], w przeciwieństwie do podgatunku nominatywnego ''M. lagotis lagotis'' z Australii Zachodniej. Monotypowość obecnego gatunku pomimo pewnych różnic pomiędzy populacjami z Queenland oraz tymi z [[Terytorium Północne|Terytorium Północnego]] i Australii Zachodniej potwierdziły badania [[genetyka|genetyczne]]{{r|Wilson&MittermeierSouthgate}}.
 
== Rozmieszczenie geograficzne i siedlisko ==
 
== Budowa ==
Długość ciała (bez ogona) [[samica|samic]] 29–39 cm, w tym 9,5 cm długości głowy, [[samiec|samców]] 30–55 cm{{r|Southgate}} z mierzącą , długość ogona samic 20–27,8 cm, samców 20–29 cm; masa ciała samic 0,8–1,2 kg, samców 1–2,5 kg{{r|Southgate}}. Ciało pokrywa miękkie, jedwabiste futro. Zabarwione jest na niebieskawoszaro, od strony brzusznej zaś biało{{odn|Błaszak|Skoracki|Gliwicz|2020|s = 80-81}}. Southgate zwraca uwagę na dużą zmienność w rozmiarach ciała: w pełni wyrośnięty wielkouch króliczy może być 2 razy większy od osobnika, który dopiero osiągnął dojrzałość płciową, samiec może być dwukrotnie większy od samicy ([[dymorfizm płciowy]]){{r|Southgate}}.
 
Głowę wielkoucha wieńczą długie, prawie nieowłosione uszy, przywodzące na myśl uszy [[królik]]a. Pysk zwierzęcia również jest długi, zakończony spiczaście. Znajduje się na nim różowy nos, nieporośnięty futrem. Obok wyrastają natomiast [[Włosy czuciowe|wibryssy]]. W pysku znajduje się długi i lepki język, stanowiący [[adaptacja (biologia)|adaptację]] do spożywania [[termity|termitów]]{{odn|Błaszak|Skoracki|Gliwicz|2020|s = 80-81}}. Podobny język ma [[mrówkożer workowaty]] z blisko spokrewnionego rzędu [[niełazokształtne|niełazokształtnych]]{{odn|Błaszak|Skoracki|Gliwicz|2020|s = 78}}. Ogólnie ssaki żywiące się [[mrówkowate|mrówkami]] i termitami wykazuje [[konwergencja (biologia)|konwergencję]]{{odn|Gliwicz|2020|s = 65}}.
# <ref name="iucn">{{IUCN |id = 12650 |nazwa = Macrotis lagotis |autor = A.A. Burbidge, J. Woinarski |iucn rok = 2020 |wersja = 2020-2 |data dostępu = 2020-07-26}}</ref>
# <ref name="Cichocki&inni">{{Cytuj książkę | autor = W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz| tytuł = Polskie nazewnictwo ssaków świata | wydawca = Muzeum i Instytut Zoologii PAN | miejsce = Warszawa | rok = 2015 | isbn = 978-83-88147-15-9| strony = 9| język = pl en}}</ref>
# <ref name="Southgate">{{Cytuj książkę | autor = D.E. Wilson & R.A. Mittermeier| tytuł = [[Handbook of the Mammals of the World]] | autor r = R. Southgate| rozdział = Family Thylacomyidae (Greater Bilby)| część = 5 | tytuł części = Monotremes and Marsupials| wydawca = Lynx Edicions | miejsce = Barcelona | strony = | isbn = 978-84-96553-99-6 | rok = 2015 | język = en}}</ref>
# <ref name="iccs">{{Cytuj stronę | url = https://www.iccs.org.uk/index.php/blog/bilby-vs-bunny-are-conservationists-losing-fight-easter | tytuł = Bilby vs Bunny: are conservationists losing the fight for Easter? | autor = Diogo Veríssimo | data = 2018-04-05 | opublikowany = www.iccs.org.uk | język = en | data dostępu = 2021-08-15}}</ref>
# <ref name="NG">{{Cytuj stronę | url = https://www.nationalgeographic.com/animals/article/australia-easter-bunny-bilbies | tytuł = Meet the bilby, Australia's own 'Easter bunny' | autor = Annie Roth | data = 2019-04-18 | opublikowany = www.nationalgeographic.com | język = en | data dostępu = 2021-08-15}}</ref>
# <ref name="save">{{Cytuj stronę | url = https://savethebilbyfund.com/about-us/ | tytuł = About us | opublikowany = savethebilbyfund.com | język = en | data dostępu = 2021-08-15}}</ref>
# <ref name="Warren&03">{{Cytuj | autor = Warren, K. S.; Swan, R. A.; Morgan‐Ryan, U. M.; Friend, J. A.; Elliot, A. | tytuł = Cryptosporidium muris infection in bilbies (Macrotis lagotis) | url = https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1751-0813.2003.tb14602.x | czasopismo = Australian Veterinary Journal | wolumin = 81 | numer = 12 | data = 2003 | s = 739-741 | język = en}}</ref>
# <ref name="Wilson&MittermeierSouthgate">{{Cytuj| autor = D.E. Wilson, R.A. Mittermeier| tytuł = [[Handbook of the Mammals of the World]] | autor r = R. Southgate| rozdział = Family Thylacomyidae (Greater Bilby)| część = 5. Monotremes and Marsupials| wydawca = Lynx Edicions | miejsce = Barcelona | s = 360–361| isbn = 978-84-96553-99-6 | data = 2015 | język = en}}</ref>
}}