Ryby pancerne: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 702 bajty ,  1 miesiąc temu
m
drobne merytoryczne
(wstawienie {{Kontrola autorytatywna}})
m (drobne merytoryczne)
 
'''Ryby pancerne''', '''tarczowce''', '''plakodermy'''<ref>Nazwy „tarczowce” i „plakodermy” stosowane są również dla skorupiaków z rzędu [[przekopnice|przekopnic]] (Notostraca).</ref> (Placodermi) – gromada kopalnych [[ryby|ryb]].
 
Żyły od późnego [[sylur]]u do samego końca [[dewon]]u (od 420 do 360 milionów lat temu). Razem z [[fałdopłetwe|rybami fałdopłetwymi]] zaliczane do najstarszych reprezentantów ryb. Miały chrzęstny [[szkielet (anatomia)|szkielet]] osiowy oraz [[struna grzbietowa|strunę grzbietową]]. Głowę oraz większą część tułowia osłaniał silny [[Pancerz (anatomia)|pancerz]] złożony z dużych płyt (stąd pochodzi ich nazwa). Płyty, które otaczały otwór gębowy, były uzbrojone w duże i ostre [[zęby]], które jednak nie były [[Homologia (biologia)|homologiczne]] z zębami kręgowców. Specyficzną cechą tej grupy zwierząt był [[staw (anatomia)|staw]] łączący [[czaszka|czaszkę]] z pancerzem tułowia. Były to zazwyczaj ryby przydenne, o grzbietobrzusznie spłaszczonym ciele<ref name="JDzik1">{{Cytuj książkę | autor = Jerzy Dzik | tytuł = Dzieje życia na Ziemi | wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce = Warszawa | data = 2011 | strony = 265 | isbn = 978-83-01-16678-6}}</ref>. Są też dowody, że przynajmniej część dewońskich plakoderm była już żyworodna, co było ewolucyjnym zabezpieczeniem przed niebezpiecznym okresem rozwoju zarodkowego<ref name="JDzik2">{{Cytuj książkę | autor = Jerzy Dzik | tytuł = Dzieje życia na Ziemi | wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce = Warszawa | data = 2011 | strony = 269 | isbn = 978-83-01-16678-6}}</ref>.
 
Z analiz filogenetycznych przeprowadzonych przez Brazeau (2009), Davisa, Finarelliego i Coatesa (2012), Zhu i współpracowników (2013), Dupreta i współpracowników (2014) oraz Longa i współpracowników (2015) wynika, że ryby pancerne nie stanowią [[klad]]u, lecz stanowią one [[grad ewolucyjny]] obejmujący przodków kladu, do którego należą fałdopłetwe oraz [[ryby chrzęstnoszkieletowe]] i [[Ryby kostnoszkieletowe|kostnoszkieletowe]];<ref>{{Cytuj pismo |autor=Martin D. Brazeau |rok=2009 |tytuł=The braincase and jaws of a Devonian ‘acanthodian’ and modern gnathostome origins |czasopismo=Nature |wolumin=457 |wydanie=7227 |strony=305–308 |doi=10.1038/nature07436 |język=en}}</ref><ref>{{Cytuj pismo |autor=Samuel P. Davis, John A. Finarelli i Michael I. Coates |rok=2012 |tytuł=<em>Acanthodes</em> and shark-like conditions in the last common ancestor of modern gnathostomes |czasopismo=Nature |wolumin=486 |wydanie=7402 |strony=247–251 |doi=10.1038/nature11080 |język=en}}</ref><ref>{{Cytuj pismo |autor=Min Zhu, Xiaobo Yu, Per Erik Ahlberg, Brian Choo, Jing Lu, Tuo Qiao, Qingming Qu, Wenjin Zhao, Liantao Jia, Henning Blom i You’an Zhu |rok=2013 |tytuł=A Silurian placoderm with osteichthyan-like marginal jaw bones |czasopismo=Nature |wolumin=502 |wydanie=7470 |strony=188–193 |doi=10.1038/nature12617 |język=en}}</ref><ref>{{Cytuj pismo |autor=Vincent Dupret, Sophie Sanchez, Daniel Goujet, Paul Tafforeau i Per E. Ahlberg |rok=2014 |tytuł=A primitive placoderm sheds light on the origin of the jawed vertebrate face |czasopismo=Nature |wolumin=507 |wydanie=7493 |strony=500–503 |doi=10.1038/nature12980 |język=en}}</ref><ref>{{Cytuj pismo |autor=John A. Long, Elga Mark-Kurik, Zerina Johanson, Michael S. Y. Lee, Gavin C. Young, Zhu Min, Per E. Ahlberg, Michael Newman, Roger Jones, Jan den Blaauwen, Brian Choo i Kate Trinajstic |rok=2015 |tytuł=Copulation in antiarch placoderms and the origin of gnathostome internal fertilization |czasopismo=Nature |wolumin=517 |wydanie=7533 |strony=196–199 |doi=10.1038/nature13825 |język=en}}</ref> natomiast z analizy Kinga i współpracowników (2017) wynika, że ryby pancerne są [[Takson monofiletyczny|grupą monofiletyczną]]<ref>{{Cytuj pismo |autor=Benedict King, Tuo Qiao, Michael S. Y. Lee, Min Zhu i John A. Long |rok=2017 |tytuł=Bayesian Morphological Clock Methods Resurrect Placoderm Monophyly and Reveal Rapid Early Evolution in Jawed Vertebrates |czasopismo=Systematic Biology |wolumin=66 |wydanie=4 |strony=499–516 |doi=10.1093/sysbio/syw107 |język=en}}</ref>.