Antoni Zięba (pedagog): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 61 bajtów ,  1 miesiąc temu
m
drtech
m (kategorie)
m (drtech)
}}
 
'''Antoni Zięba''' (ur. [[12 maja]] [[1894]] w [[Gołonóg (Dąbrowa Górnicza)|Gołonogu]] (obecnie dzielnica [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy Górniczej]]){{odn|Drozdowski|1996|s=20}}{{odn|PAS|Moździerski|2015}}, zm. [[2 października]] [[1986]]{{odn|Drozdowski|1996|s=22}}{{odn|PAS|Moździerski|2015}}) – pedagog, nauczyciel, organizator oświaty. W latach 1924–1936 dyrektor Seminarium Nauczycielskiego Męskiego im. Romualda Traugutta w Dąbrowie Górniczej{{odn|Starościak|2000}}. Założyciel i pierwszy dyrektor [[Liceum Ogólnokształcące nr III im. Adama Mickiewicza we Wrocławiu|III Liceum Ogólnokształcącego we Wrocławiu]] (w latach 1946–1965).
 
== Życiorys ==
[[File:Tablica Antoniego Zięby przy Jedności Narodowej 117.jpg|thumb|Tablica upamiętniająca Antoniego Ziębę na pierwszym budynku III liceum (przy ulicy [[Ulica Jedności Narodowej we Wrocławiu|Jedności Narodowej]] 117)]].Urodził się w 12 maja 1894 roku w Gołonogu (obecnie dzielnica Dąbrowy Górniczej), gdzie ukończył [[szkoła powszechna|szkołę powszechną]].
W wieku 17 lat dostał się do trzyletniego Seminarium Nauczycielskiego w Jędrzejowie. Po jego ukończeniu, mimo poważnemu narażeniu się Rosjaninowi zarządzającemu szkołą w randze dyrektora, działał w podziemnej organizacji wojskowej. W roku 1919 podjął pracę w [[preparanda|preparandzie nauczycielskiej]] w Dąbrowie Górniczej.,Niedługo potem wziął udział w kampanii 1920 roku w [[Wojna polsko-bolszewicka|wojnie z bolszewikami]]. W 1921 wziął ślub z Marylą Ruskówną, z którą pracował w [[Preparenda|preparandzie]].W 1924 ukończył studia z polonistyki w Państwowym Instytucie Nauczycielskim w Warszawie i podjął się zorganizowania od podstaw Seminarium Nauczycielskiego Męskiego im. Romualda Traugutta w Dąbrowie Górniczej. W roku 1931 podjął, a dwa lata później ukończył, studia psychologiczno-pedagogiczne w Genewskim Instytucie Pedagogicznym J.J. Rousseau. Po likwidacji seminarium nauczycielskiego w 1936 roku został mianowany wizytatorem wydziału szkolnictwa powszechnego w Kuratorium Okręgu Szkolnego w Brześciu{{odn|Starościak|2000}}. Funkcję tę pełnił do wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]], kiedy został zmobilizowany do dowodzenia transportem amunicji na front. Po wykonaniu zadania został wzięty do niewoli przez żołnierzy [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]], z której udało mu się uciec. Wrócił wtedy do [[Brześć|Brześcia]] i z rodziną przeniósł się do [[Warszawa|Warszawy]].
Tam w porozumieniu z [[Delegatura Rządu na Kraj|Delegaturą Rządu Emigracyjnego na Kraj]] organizował tajne nauczanie. Jako członek [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]] brał udział w [[powstanie warszawskie|powstaniu warszawskim]]. Rok po wojnie przeniósł się do [[Wrocław]]ia, gdzie, znów od podstaw, zorganizował [[Liceum Ogólnokształcące nr III im. Adama Mickiewicza we Wrocławiu|III Liceum Ogólnokształcące]] (pierwotnie znane jako III Gimnazjum).
 
[[File:Tablica Antoniego Zięby przy Jedności Narodowej 117.jpg|thumb|Tablica upamiętniająca Antoniego Ziębę na pierwszym budynku III liceum (przy ulicy [[Ulica Jedności Narodowej we Wrocławiu|Jedności Narodowej]] 117)]]
Urodził się w 12 maja 1894 roku w Gołonogu (obecnie dzielnica Dąbrowy Górniczej), gdzie ukończył [[szkoła powszechna|szkołę powszechną]].
W wieku 17 lat dostał się do trzyletniego Seminarium Nauczycielskiego w Jędrzejowie.
Po jego ukończeniu, mimo poważnemu narażeniu się Rosjaninowi zarządzającemu szkołą w randze dyrektora, działał w podziemnej organizacji wojskowej.
W roku 1919 podjął pracę w [[preparanda|preparandzie nauczycielskiej]] w Dąbrowie Górniczej.
Niedługo potem wziął udział w kampanii 1920 roku w [[Wojna polsko-bolszewicka|wojnie z bolszewikami]].
W 1921 wziął ślub z Marylą Ruskówną, z którą pracował w preparandzie.
W 1924 ukończył studia z polonistyki w Państwowym Instytucie Nauczycielskim w Warszawie
i podjął się zorganizowania od podstaw Seminarium Nauczycielskiego Męskiego im. Romualda Traugutta w Dąbrowie Górniczej.
W roku 1931 podjął, a dwa lata później ukończył, studia psychologiczno-pedagogiczne w Genewskim Instytucie Pedagogicznym J.J. Rousseau.
Po likwidacji seminarium nauczycielskiego w 1936 roku został mianowany wizytatorem wydziału szkolnictwa powszechnego w Kuratorium Okręgu Szkolnego w Brześciu{{odn|Starościak|2000}}.
Funkcję tę pełnił do wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]], kiedy został zmobilizowany do dowodzenia transportem amunicji na front.
Po wykonaniu zadania został wzięty do niewoli przez żołnierzy [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]], z której udało mu się uciec.
Wrócił wtedy do [[Brześć|Brześcia]] i z rodziną przeniósł się do [[Warszawa|Warszawy]].
Tam w porozumieniu z [[Delegatura Rządu na Kraj|Delegaturą Rządu Emigracyjnego na Kraj]] organizował tajne nauczanie.
Jako członek [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]] brał udział w [[powstanie warszawskie|powstaniu warszawskim]].
Rok po wojnie przeniósł się do [[Wrocław]]ia, gdzie, znów od podstaw, zorganizował [[Liceum Ogólnokształcące nr III im. Adama Mickiewicza we Wrocławiu|III Liceum Ogólnokształcące]] (pierwotnie znane jako III Gimnazjum).
{{Cytat |treść = Drugim priorytetem było znalezienie zatrudnienia. We Wrocławiu brakowało wszystkiego, ale – na szczęście – nie pracy. Antoni Zięba (1894–1986) należał do tych, którym zrujnowane miasto ofiarowało niepowtarzalną szansę. Ten dyplomowany nauczyciel z Górnego Śląska i weteran wojny polsko-bolszewickiej oraz kampanii wrześniowej zdołał uciec z sowieckiej niewoli, ale podczas powstania warszawskiego został złapany przez Niemców i trafił do obozu. W lipcu 1946 roku, ponieważ nie miał gdzie mieszkać, pojechał z żoną i trójką dzieci do Wrocławia. W dniu przyjazdu spotkał na placu Grunwaldzkim dawnego kolegę z Wilna, również nauczyciela:
{{Cytat |treść = — Co Pan tu robi, Panie kolego?
 
— Bagatela!… — myślę sobie.|autor=Antoni Zięba|źródło=Pamiętnik pedagoga{{odn|Zięba|1988|s=15–16}}}}
„Ale – wspomniał – nie był to czas na jęki i załamywanie rąk. Trzeba było zakasać rękawy”.|autor=[[Norman Davies]] i [[Roger Moorhouse]]|źródło=[[Mikrokosmos. Portret miasta środkowoeuropejskiego]]<ref>{{Cytuj książkę | autor = [[Norman Davies]] | autor2 = [[Roger Moorhouse]] | tytuł = [[Mikrokosmos. Portret miasta środkowoeuropejskiego]] | wydawca = [[Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”|Znak]] | miejsce = Kraków | data = 2003 | strony = 468 | isbn = 978-83-240-1781-2}}</ref>}}. W roku 1965 decyzją Wydziału Oświaty Dzielnicowej Rady Narodowej Wrocław-Śródmieście, wbrew woli dyrektora Zięby, który nie był członkiem [[Polska Zjednoczona Partia Robotnicza|PZPR]], liceum zostało przeniesione z pierwotnego budynku przy ulicy [[Ulica Jedności Narodowej we Wrocławiu|Jedności Narodowej]] 117 na ulicę Składową 5. W związku z tym, na rok przed dwudziestoleciem szkoły, odszedł na emeryturę i przeniósł się z żoną do [[Okradzionów|Okradzionowa]] (dzielnica Dąbrowy Górniczej). W 1971 brał udział w obchodach dwudziestopięciolecia szkoły we Wrocławiu. Zmarł 2 października 1986 roku. Spoczywa na cmentarzu w [Okradzionów|Okradzionowie]]{{odn|Drozdowski|1996|s=20–22}}.
W roku 1965 decyzją Wydziału Oświaty Dzielnicowej Rady Narodowej Wrocław-Śródmieście, wbrew woli dyrektora Zięby, który nie był członkiem [[Polska Zjednoczona Partia Robotnicza|PZPR]], liceum zostało przeniesione z pierwotnego budynku przy ulicy [[Ulica Jedności Narodowej we Wrocławiu|Jedności Narodowej]] 117 na ulicę Składową 5.
W związku z tym, na rok przed dwudziestoleciem szkoły, odszedł na emeryturę i przeniósł się z żoną do [[Okradzionów|Okradzionowa]] (dzielnica Dąbrowy Górniczej).
W 1971 brał udział w obchodach dwudziestopięciolecia szkoły we Wrocławiu.
Zmarł 2 października 1986 roku.
Spoczywa na cmentarzu w Okradzionowie{{odn|Drozdowski|1996|s=20–22}}.
 
== Rodzina i życie prywatne ==
Z żoną Marylą, której zadedykował ''Pamiętnik pedagogiczny'' jako Marii{{odn|Zięba|1996}}, miał trójkę dzieci. Był głęboko wierzącym [[katolicyzm|katolikiem]]{{odn|Drozdowski|1996|s=19}} oraz miłośnikiem [[narciarstwo|narciarstwa]]{{odn|Drozdowski|1996|s=24–25}}.
 
Z żoną Marylą, której zadedykował ''Pamiętnik pedagogiczny'' jako Marii{{odn|Zięba|1996}}, miał trójkę dzieci.
Był głęboko wierzącym [[katolicyzm|katolikiem]]{{odn|Drozdowski|1996|s=19}} oraz miłośnikiem [[narciarstwo|narciarstwa]]{{odn|Drozdowski|1996|s=24–25}}.
 
== Publikacje ==
Dotychczas{{kiedy|data=2021-10}} ukazały się dwa wydania zapisków z pamiętnika Antoniego Zięby:
 
Dotychczas ukazały się dwa wydania zapisków z pamiętnika Antoniego Zięby:
 
* ''Pamiętnik pedagoga'', [[Zakład Narodowy im. Ossolińskich|Ossolineum]], Wrocław 1988 (134 strony){{odn|Zięba|1988}}
* ''Pamiętnik pedagogiczny'', Wrocławska Drukarnia Naukowa, Wrocław 1996 (591 stron){{odn|Zięba|1996}}
oraz:
 
* ''Pamiętnik pedagoga'' jest fragmentem ''Pamiętnika pedagogicznego'' dotyczącym czasu od powstania III Liceum.
* ''Pamiętnik pedagogiczny'' został wydany w roku jubileuszu pięćdziesięciolecia liceum.
 
== Przypisy ==