Szpital Przemienienia (film): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1313 bajtów ,  1 miesiąc temu
rozbudowa
m (+ szablon: Dobry Artykuł)
(rozbudowa)
Znacznik: edytor kodu źródłowego 2017
''Szpital Przemienienia'' został przeważnie pozytywnie przyjęty przez krytyków. Krzysztof Kreutzinger dla pisma „[[Film (czasopismo)|Film]]” pisał, iż „Zagłada, mimo że przychodzi z zewnątrz, jest jakby konsekwencją stosunków wewnętrznych. Nie czuje się żadnej znaczącej opozycji między wynaturzeniem w samym szpitalu a nadchodzącym okrucieństwem”<ref>{{Cytuj |autor = Krzysztof Kreutzinger |tytuł = Za plecami Pana Boga |czasopismo = Film |numer = 3 |data = 1979 |url = https://akademiapolskiegofilmu.pl/pl/historia-polskiego-filmu/filmy/szpital-przemienienia/92/cytaty#cytaty}}</ref>. [[Rafał Marszałek]] podkreślał, że „praźródła społecznej choroby Żebrowski odkrywał [...] jakby poza nazizmem, w każdym razie zanim doszło od eksterminacji zaplanowanej przez hitlerowców”. Marszałek zwracał uwagę, iż filmowi lekarze „przez długi czas czują się panami życia i śmierci chorych”, przygotowując niejako grunt pod nazistowską eksterminację{{odn|Marszałek|2014}}. Podobnie [[Tadeusz Sobolewski]] pisał, iż ''Szpital Przemienienia'' „pokazuje ze zjadliwą ironią, że epidemia [[faszyzm]]u szerzyła się również po naszej stronie. Wśród personelu szpitala są duchowi naziści”{{odn|Sobolewski|2013|s=98}}. Zdaniem [[Zygmunt Kałużyński|Zygmunta Kałużyńskiego]] z „[[Polityka (tygodnik)|Polityki]]” film Żebrowskiego „spełnia szalenie istotne zapotrzebowanie: prezentuje postawy, daje starcie poglądów, wciąga nas w dramat sprzeczności ideowych”<ref name=":2">{{Cytuj |tytuł = Szpital Przemienienia |data dostępu = 2021-05-16 |opublikowany = Repozytorium Cyfrowe Filmoteki Narodowej |url = http://repozytorium.fn.org.pl/?q=pl/node/8612 |język = pl}}</ref>.
 
Bardziej sceptyczny wobec ''Szpitalu Przemienienia'' był [[Tadeusz Lubelski]], zarzucając filmowi niewiarygodność fabuły. Filmowa likwidacja szpitala następuje latem 1940, podczas gdy, jak zauważałtwierdził Lubelski, „zdarzenia prototypowe toczyły się we Lwowie, gdzie Lem w 1940 zaczął studia medyczne; Niemcy mogli więc przybyć do szpitala dopiero w dwa lata po rozpoczęciu wojny”{{odn|Lubelski|2015|s=470}}{{#tag:ref|Podobny pogląd dot. pierwowzoru literackiego podzielała [[Agnieszka Gajewska]]{{odn|Gajewska|2016|s=81–85}}, lecz zdaniem [[Arkadiusz Morawiec|Arkadiusza Morawca]] rozmija się on z bardziej prawdopodobną genezą powieści Lema: „lwowskie getto jest miejscem akcji – nazwanym i jak najbardziej dosłownym – noweli Lema ''Placówka''”{{odn|Morawiec|2017|s=282}}. Zdaniem Morawca inspiracją dla Lema przy pisaniu ''Szpitala Przemienienia'' mogły być zarówno trwające do 1942 roku [[zbrodnie na pacjentach w Państwowym Zakładzie dla Umysłowo i Nerwowo Chorych w Kobierzynie]], jak i mord dokonany 12 stycznia 1940 roku w szpitalu psychiatrycznym w [[Chełm|Chełmie]]{{odn|Morawiec|2017|s=281–283}}.|group=uwaga}}. Sam autor pierwowzoru literackiego, [[Stanisław Lem]], stawiał Żebrowskiemu zarzut odejścia od realiów wojennych: „nawet w czasie drugiej wojny światowej dowódca jednostki niemieckiej nie mógł ot, tak sobie, mordować kogo popadło. Najprawdopodobniej Niemcy uśmierciliby pacjentów, ale nie lekarzy, którzy mieli pewną szansę na ocalenie”{{odn|Lubelski|2015|s=470}}. Podobny zarzut stawiał [[Jerzy Płażewski]] na łamach „[[Kino (miesięcznik)|Kina]]”, wypominając reżyserowi „wyizolowanie historii szpitala z szerszego kontekstu okupacyjnego”<ref name=":2" />. [[Krzysztof Kłopotowski]] z „Literatury” stwierdzał, że ''Szpital Przemienienia'' posługuje się schematycznymi uproszczeniami: „zwolennik eksperymentowania na ludziach okazuje się w krytycznym momencie [[volksdeutsche]]m. W swoim czasie była to trafna konstatacja, lecz dziś jest myląca”<ref name=":2" />.
 
Nie kwestionowano natomiast walorów estetycznych filmu. [[Krzysztof Teodor Toeplitz]] z „Miesięcznika Literackiego” pisał: „Film jest pięknie fotografowany, jego obrazy mają w sobie realność, ale także świadomość stylu, pod względem inscenizacyjnym stanowi on niewątpliwie wielki krok naprzód w rozwoju talentu Edwarda Żebrowskiego”<ref name=":2" />. [[Jan Józef Szczepański]] z „[[Tygodnik Powszechny|Tygodnika Powszechnego]]” zwracał uwagę na warsztat operatorski odpowiedzialnego za zdjęcia [[Witold Sobociński|Witolda Sobocińskiego]]: „Nieoczekiwane przejście z koloru na technikę czarno-białą, wyciszenie dźwięku, przymglenie ostrości obrazu, przyczynia się do ogólnej zmiany tonacji, stwarza odmienną perspektywę – jak gdyby rzeczywistości oglądanej z innego już, bardziej zobiektywizowanego punktu widzenia”<ref name=":2" />. Szczepański podsumowywał dyskusję nad filmem Żebrowskiego następująco: „''Szpital Przemienienia'' jest nie tylko wielkim realizatorskim sukcesem Edwarda Żebrowskiego – jest także filmem, który niewątpliwie reprezentować będzie najcenniejsze osiągnięcia polskiej kinematografii”<ref name=":2" />.
|Edward Żebrowski
|}
 
== Uwagi ==
{{Uwagi}}
 
== Przypisy ==
 
== Bibliografia ==
* {{Cytuj |autor = Agnieszka Gajewska |tytuł = Zagłada i gwiazdy. Przeszłość w prozie Stanisława Lema |data = 2016 |isbn = 978-83-232-3047-2 |miejsce = Poznań | odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Tadeusz Lubelski |tytuł = Historia kina polskiego 1895-2014 |data = 2015 |miejsce = Kraków |wydawca = Universitas |s = 470 |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Rafał Marszałek |tytuł = Edward Żebrowski: Redivivus |data dostępu = 2021-05-16 |opublikowany = Dwutygodnik |data = 2014-02 |url = https://www.dwutygodnik.com/artykul/2829-edward-zebrowski-redivivus.html |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Arkadiusz Morawiec |tytuł = „Dezynfekcja”. Literatura polska wobec eksterminacji osób psychicznie chorych |czasopismo = Przestrzenie Teorii |data = 2017-12-15 |data dostępu = 2021-10-14 |issn = 2450-5765 |numer = 27 |s = 261–296 |doi = 10.14746/pt.2017.27.18 |url = https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pt/article/view/10388 |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Tadeusz Sobolewski |tytuł = Piękny dwudziestoletni |czasopismo = Kino |data = 2013 |wolumin = 48 |numer = 561 |s = 98 |url = https://www-proquest-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/scholarly-journals/piekny-dwudziestoletni/docview/1543482975/se-2?accountid=196403 |odn = tak}}
* {{Cytuj |autor = Jakub Socha |tytuł = Żebrowski. Hipnotyzer |data = 2018 |isbn = 978-83-8049-639-2 |miejsce = Wołowiec |wydawca = Wydawnictwo Czarne |odn = tak}}
27 345

edycji