Wojna polsko-bolszewicka: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 192 bajty ,  1 miesiąc temu
drobne merytoryczne
(Anulowanie wersji 64815763 autorstwa Historia455825 (dyskusja) rozumiem iż masz dobre chęci ale niestety brak przypisów. prosiłbym także o sprawdzenie czy infoboks został dobrze wstawiony)
Znacznik: Anulowanie edycji
(drobne merytoryczne)
Znacznik: Wycofane
Bolszewicy po zawarciu w listopadzie 1918 tajnego porozumienia z dowództwem niemieckim o bezpośrednim przejmowaniu przez Armię Czerwoną terenów okupacji [[Ober-Ost (obszar)|Ober-Ostu]], stworzyli już 16 listopada 1918 z przekształcenia Zachodniego Regionu Obronnego Armię Zachodnią, z kwaterą główną w [[Smoleńsk]]u. Armia liczyła początkowo 10 tys. żołnierzy w stanie bojowym, pod koniec grudnia 1918 było ich 19 tys., zaś w lutym 1919 – 49 tys. Armia miała zająć Białoruś i Litwę, osiągając granicę niemiecką w [[Prusy Wschodnie|Prusach Wschodnich]], a następnie skierować się w stronę Polski. Marsz sił sowieckich na zachód rozpoczął się 17 listopada, 11 grudnia 1918 przejęły z rąk niemieckich [[Mińsk]], 5 stycznia 1919, po walkach z samoobroną polską, wcieloną 29 grudnia 1918 do odrodzonego [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojska Polskiego]] – [[Wilno]]. Właśnie atak wojsk bolszewickich na Wilno 4 stycznia 1919 roku powinien być uważany za faktyczny początek wojny polsko-bolszewickiej. 3 stycznia 1919 bolszewicy utworzyli Radę Rewolucyjno-Wojskową (''Riewwojensowiet'') Polski, mającą pełnić funkcję przyszłego polskiego rządu<ref>[[Jerzy Borzęcki]], ''Pokój ryski i kształtowanie się międzywojennej Europy Wschodniej'', Warszawa 2012, wyd. [[Polski Instytut Spraw Międzynarodowych]], {{ISBN|978-83-62453-32-0}}, s. 31–35.</ref>.
 
{{osobny artykuł|Walki o Bobrujsk (1918)|Walki o Wilno (1918–1919)}}
Trzonem Armii Zachodniej była [[Zachodnia Dywizja Strzelców]] z kadrą wojskową rekrutowaną z komunistów polskiego pochodzenia i Polaków, którzy znaleźli się w głębi Rosji w czasie I wojny światowej. Ponieważ w listopadzie 1918 roku w [[Niemcy|Niemczech]] wybuchła [[Rewolucja listopadowa|rewolucja]], która proklamowała [[Republika Weimarska#Powstanie republiki|republikę]], bolszewicy pragnęli uzyskać bezpośredni dostęp do granicy niemieckiej w [[Prusy Wschodnie|Prusach Wschodnich]], by czynnie wpływać na wydarzenia polityczne w zrewolucjonizowanych Niemczech. Marsz Armii Czerwonej na zachód i zajmowanie kolejnych miejscowości opuszczanych przez wojsko niemieckie odbywał się, zanim jeszcze [[Wojsko Polskie (II RP)|Wojsko Polskie]] po odzyskaniu niepodległości w listopadzie 1918 przez Polskę i objęciu władzy przez [[Józef Piłsudski|Józefa Piłsudskiego]] (jako [[Naczelnik Państwa|Naczelnika Państwa]] i Naczelnego Wodza) zdążyło się sformować i podjąć jakiekolwiek działania. Na zajętych przez Armię Czerwoną terytoriach proklamowana została 1 stycznia 1919 roku w [[Smoleńsk]]u [[państwo marionetkowe|marionetkowa]] [[Białoruska Socjalistyczna Republika Radziecka]], przekształcona 27 lutego 1919 w [[Litewsko-Białoruska Socjalistyczna Republika Rad|Litewsko-Białoruską Socjalistyczną Republikę Radziecką]] (tzw. Litbieł), z władzami złożonymi w dużej części z komunistów pochodzenia polskiego. 12 stycznia 1919 sowieckie Naczelne Dowództwo wydało Armii Czerwonej rozkaz wykonania ''rozpoznania w głąb'' do rzek [[Niemen|Niemna]] i [[Szczara|Szczary]], a następnie 12 lutego aż po [[Bug]], w ten sposób rozpoczynając operację „Cel Wisła”<ref>''Direktiwy Gławnogo Komandowanija Krasnoj Armii 1917–1920'', Moskwa 1969, nr 133, 151, 311.</ref>.
 
Pomiędzy odradzającą się po 123 latach niewoli niepodległą Polską a Rosją nie istniała żadna uznawana przez strony granica państwowa, rząd bolszewicki w Rosji nie był uznawany na arenie międzynarodowej, zaś kwestią sporną pozostawał status terytoriów położonych pomiędzy zwartym etnicznym obszarem polskim a obszarem rosyjskim (przedrozbiorowego [[Wielkie Księstwo Litewskie|Wielkiego Księstwa Litewskiego]] i wchodzącej przed [[Rozbiory Polski|rozbiorami]] do [[Korona Królestwa Polskiego|Korony]] prawobrzeżnej [[Ukraina|Ukrainy]]). W konsekwencji starcie pomiędzy Polską a Rosją o wzajemne granice i sposób zorganizowania politycznego ziem pomiędzy wschodnią granicą [[Królestwo Polskie (kongresowe)|Kongresówki]] a granicą [[Rzeczpospolita Obojga Narodów|Rzeczypospolitej Obojga Narodów]] sprzed [[Rozbiory Polski|rozbiorów]] było nieuniknione. PonieważPomimo, że do [[Walki o Bobrujsk (1918)|walk żołnierzy polskich z bolszewikami]] dochodziło już wcześniej (jeszcze przed odzyskaniem niepodległości) to przeważnie niemiecka armia okupacyjna Ober-Ostu, stanowiącastanowiła bufor bezpieczeństwa na tych terytoriach pomiędzy siłami polskimi a bolszewickimi, i gdy wycofywała się po 11 listopada 1918 w szybkim tempie, musiało dojść do nieuniknionego bezpośredniego spotkania wojsk polskich i bolszewickich i do określenia statusu politycznego ziem przedrozbiorowej Rzeczypospolitej w drodze faktów dokonanych.
 
== Warunki naturalne i sztuka wojenna ==
11 613

edycji