Joga: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięty 1 bajt ,  6 miesięcy temu
(- reklama)
Znacznik: Anulowanie edycji
Znaczniki: Z internetu mobilnego Z aplikacji mobilnej Z aplikacji Android
Odnalezione [[Artefakt (archeologia)|artefakty]] to przede wszystkim liczne terakotowe figurki imitujące ludzkie postacie w pozach, podobnych lub identycznych z [[asana]]mi [[Hathajoga|hathajogi]]. Jeżeli miały one rzeczywisty związek z praktykowaniem jogi, to ta musiała być mocno rozpowszechniona, ponieważ figurki odnajdywano zarówno w wielkich, bogato wyposażonych domach, jak i biednych chatach<ref name="Świerzowska">{{Cytuj książkę |imię=A. | nazwisko = Świerzowska | tytuł = Joga. Droga do transcendencji | strony = 16–29}}</ref><ref>{{cytuj książkę |imię=M. |nazwisko = Eliade | tytuł = Joga. Nieśmiertelność i wolność | wydawca = Państwowe Wydawnictwo Naukowe | strony = 362–368}}</ref>.
 
Jednak najbardziej znaczącym znaleziskiem świadczącym nie tylko o starożytności praktyk jogicznych, ale przede wszystkim o wybitnie indyjskim charakterze tej pierwszej na subkontynencie cywilizacji, jest terakotowa pieczęć z wizerunkiem tzw. proto-[[Śiwa|Śiwy]]. Już odkrywca tej i innych podobnych pieczęci, archeolog John H. Marshall nie miał wątpliwości, że rysunek przedstawia jogina<ref name="Świerzowska" />. Prezentuje ona, otoczoną zwierzętami postać siedzącą w charakterystycznej pozycji medytacyjnej (''bhadrāsana''<ref>{{Cytuj stronę | url = https://en.wikisource.org/wiki/Hatha_Yoga_Pradipika/1#The%20Bhandrâsana | tytuł = Hatha Yoga Pradipika | autor = Swami Swatmarama | praca = Wikisource | opublikowany = en.wikisource.org | język = en | data dostępu = 2013-10-18}}</ref>), co nasunęło przypuszczenie, że to wczesne wyobrażenie boga Śiwy, w tradycji hinduskiej pana dzikich zwierząt i jogina doskonałego<ref>{{Cytuj książkę |imię=S. | nazwisko = Piggott | tytuł = Prehistoric India to 1000 B.C. | url = http://archive.org/stream/prehistoricindia00inpigg#page/202/mode/2up| wydawca = Penguin Books | miejsce = Harmondsworth | data = 1961 | strony = 202}}</ref>.
 
Pomimo faktu, iż podobnych śladów jest znacznie więcej, nie odsłaniają one jednak okoliczności i przyczyn powstania samej praktyki. Pewną nadzieję na zmianę tej sytuacji, dają, w miarę licznie odkrywane, ale wciąż nieodczytane, towarzyszące znaleziskom inskrypcje<ref name="Świerzowska" />.
 
=== Okres wedyjski ===
Upadek pierwszej cywilizacji zbiegł się z przybyciem na subkontynent indoeuropejskich [[Ariowie|Ariów]] ([[Indoariowie]]). Początkowo zajęli oni tereny dzisiejszego [[Pendżab]]u i z biegiem czasu przesuwając się na wschód, dotarli ze swoim osadnictwem do żyznych terenów dorzeczy [[Ganges]]u i [[Jamuna (rzeka)|Jamuny]]. Proces ich asymilacji, niejednokrotnie rodzący konflikty pomiędzy przybyłymi koczownikami a rolniczymi tubylcami, opisany został w świętych księgach zwanych [[Wedy|Wedami]] (słowo oznaczające tyle co „wiedza”). Indoariowie na przestrzeni wieków zaadaptowali wiele elementów rodzimej kultury i w nowych warunkach rozwinęli ją oraz wzbogacili o nowe elementy<ref name="Kieniewicz">{{Cytuj książkę |imię=J. | nazwisko = Kieniewicz | tytuł = Historia Indii | wydawca = Zakład Narodowy im. Ossolińskich | miejsce = Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk | data = 1985 | strony = 35–40 | isbn = 83-04-01896-9}}</ref>.
 
Wybitny, rumuński indolog i religioznawca [[Mircea Eliade]] dostrzegł w tym procesie charakterystyczne dla późniejszego hinduizmu, ścieranie się przeciwstawnych dążeń: osobistego doświadczenia ''sacrum'' oraz rytualizmu i metafizyki. Ta pierwsza tendencja miała być reprezentowana przez jogę, dzięki której adept poznając siebie zyskiwał znacznie lepsze rozumienie otaczającego go świata i przez to niemal „magiczne” jego opanowanie<ref>{{cytuj książkę |imię=M. |nazwisko =Eliade | tytuł =Joga. Nieśmiertelność i wolność | strony = 369}}</ref>.
 
Joga w Wedach wspominana jest wielokrotnie, a jej podstaw filozoficznych ([[Darśana|joga-darśana]] i [[sankhja]]) doszukiwać się można w hymnie 129, mandali X [[Rygweda|Rygwedy]]<ref>{{Cytuj stronę | url = https://en.wikisource.org/wiki/The_Rig_Veda/Mandala_10/Hymn_129 | tytuł = The Rig Veda (X.129) | praca = Wikisource | opublikowany = en.wikisource.org | język = en | data dostępu = 2013-10-18}}</ref> (wątek [[Kosmogonia|kosmogoniczny]]). Wątki [[Ekstaza|ekstatyczne]], świadczące według badaczy o jej możliwych szamańskich korzeniach<ref name="Świerzowska5">A. Świerzowska, s. 29–42.</ref>, opisane są w hymnie 136<ref>{{Cytuj stronę | url = https://en.wikisource.org/wiki/The_Rig_Veda/Mandala_10/Hymn_136 | tytuł = The Rig Veda (X.136) | praca = Wikisource | opublikowany = en.wikisource.org | język = en | data dostępu = 2013-10-18}}</ref> (''Keśinsūkta'' – Hymn o długowłosym joginie). [[Prana|Pranie]] (tchnieniu życiowemu) poświęcony jest cały hymn 4. [[Atharwaweda|Atharwawedy]]<ref>{{Cytuj książkę | tytuł = The Sacred Books of the East (pod red. F.M. Müllera) | url = http://archive.org/stream/1922707.0042.001.umich.edu#page/218/mode/2up| wydawca = Clarendon Press | miejsce = Oksford | data = 1897 | strony = 218–220 | tom = XLII | tytuł tomu = The hymns of the Atharva-Veda}}</ref>.
=== Okres przedklasyczny ===
==== Upaniszady ====
Współcześnie dominuje pogląd, iż [[Upaniszady]] ([[sanskryt]] उपनिषद्) były odpowiedzią na nadmierne zrytualizowanie [[braminizm]]u, spowodowane przeświadczeniem dziedzicznych kapłanów o możliwości bezpośredniego wpływania na bogów poprzez ofiarę. Wierni, którym nie wystarczały skomplikowane i mało zrozumiałe praktyki, zaczęli poszukiwać innych metod osobistego kontaktu z bóstwem. I tak ok. VIII wieku p.n.e. narodziła się podstawowa dla wszystkich nurtów późniejszej filozofii indyjskiej relacja [[brahman]]a (absolut) z [[atman]]em<ref name="Mejor">{{Cytuj książkę |imię=M. | nazwisko = Mejor | tytuł = Buddyzm. Zarys historii buddyzmu w Indiach | wydawca = Prószyński i S-ka | miejsce = Warszawa | data = 2001 | strony = 37–46 | isbn = 83-7255-185-5}}</ref> (dusza osobowa).
 
W nowej sytuacji najwyższa rzeczywistość (brahman) miała być ostatecznym celem dla każdego praktykującego, a uświadomienie sobie tożsamości z nim (atman) wyzwoleniem („ta oto dusza-atman to brahman”; ''[[Bryhadaranjakopaniszad|Brihadaranjaka]]'' IV.4.5<ref>{{Cytuj książkę | tytuł = Sacred Books of the Buddhists (pod red. F.M.Müllera) | url = http://archive.org/stream/1922707.0015.002.umich.edu#page/176/mode/2up| wydawca = Clarendon Press | miejsce = Oksford | data = 1884 | strony = 176 | tom = XV | tytuł tomu = The Upanishads (II) | rozdział = Brihadaranyaka-Upanishad}}</ref>). Te praktyczne rozważania, mające pomóc w medytacji, wywarły istotny wpływ na jogę, bowiem według autorów Upaniszad, wiedzy o atmanie nie można przyswoić inaczej, jak tylko poprzez powściągnięcie zmysłów i uspokojenie umysłu<ref>A. Świerzowska, s. 42–65.</ref>.
 
W Upaniszadach znajduje się 20 tekstów o tematyce jogicznej (tzw. [[Jogopaniszad|jogaupaniszady]]).
 
==== Bhagawadgita ====
''[[Bhagawadgita]]'' została napisana ok. III wieku p.n.e. i jest pierwszym w historii traktatem w całości poświęconym jodze. Dzieło ma charakter dydaktyczny i stanowi dialog pomiędzy [[Awatary Wisznu|awatarem]] [[Wisznu]] [[Kryszna|Kryszną]], a [[Ardźuna|Ardźuną]] przywódcą armii, która ma za chwilę stoczyć bitwę. Pełen wątpliwości nad sensem niepotrzebnego przelewu krwi, Ardźuna wdaje się w etyczny dyskurs z powożącym jego rydwanem Kryszną<ref>{{Cytuj książkę |imię=M. | nazwisko = Wieneritz | tytuł = A Hisory of Indian Literature. Vol. I | wydawca = Oriental Books Reprint Corporation | miejsce = New Delhi | data = 1977 | strony = 425–439 | isbn = 9788120802643}}</ref>.
 
W ''Bhagawadgicie'' przedstawione zostały wszystkie główne nurty jogi: [[buddhi]]joga – joga rozumu, [[dźńanajoga]] – joga wiedzy, [[karmajoga]] – joga czynu, [[bhaktijoga]] – joga miłości i pobożności, dhjanajoga – joga medytacji oraz sannjasajoga – joga wyrzeczenia. Wszystkie można sprowadzić do trzech głównych kierunków: karma, dżńana i bhaktijogi, utożsamianych z głównymi przejawami aktywności człowieka – działaniem, myśleniem i emocjami. Jednym z najważniejszych przekazów traktatu jest informacja o ogólnodostępności praktyk jogicznych i możliwość osiągnięcia wyzwolenia na różne sposoby<ref>A. Świerzowska, s. 65–84.</ref>.