Henryk V Salicki: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 38 bajtów ,  7 miesięcy temu
m
WP:SK+Bn+ToS+mSI.v2, usunięcie zbędnych linków do dat
(drobne techniczne)
m (WP:SK+Bn+ToS+mSI.v2, usunięcie zbędnych linków do dat)
|wikicytaty =
}}
'''Henryk V''' ([[Język niemiecki|niem.]] Heinrich V, ur. prawdopodobnie [[11 sierpnia]] [[1081]], zm. [[23 maja]] [[1125]]) – [[Władcy Niemiec|król niemiecki]] od [[1105]], [[Święty Cesarz Rzymski]] od [[1111]], syn i następca cesarza [[Henryk IV Salicki|Henryka IV]].
 
W [[1099]] został koronowany na króla Niemiec, by zapewnić mu bezproblemową sukcesję po ojcu. W [[1105]] roku, wobec narastającego oporu książąt przeciw polityce [[Henryk IV Salicki|Henryka IV]], postanowił uratować własną pozycję i przyłączył się do sojuszu papieża [[Paschalis II|Paschalisa II]] i niemieckiej opozycji. Pozbawił ojca tronu i przejął samodzielnie rządy.
 
== Rządy w Niemczech i spór z Papiestwem ==
Henryk V zaręczył się z córką [[Władcy brytyjscy|króla Anglii]], [[Henryk I Beauclerc|Henryka I]], i dzięki pieniężnemu wsparciu tego ostatniego wyprawił się w [[1110]]<ref name="whs">{{cytuj książkę |autor = Praca zbiorowa |tytuł = Oxford – Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Cesarstwo Niemieckie – Arabowie na półwyspie pirenejskim |wydanie = |tom = 17 |wydawca = Polskie Media Amer.Com |miejsce = Poznań|data= |rok = 2006 |isbn = 978-83-7425-697-1 |strony = 63}}</ref> roku do [[Włochy|Włoch]] z armią liczącą ok. 30 tysięcy<ref name="whs" /> żołnierzy. W Sutri zaproponował Paschalisowi II kompromisowe porozumienie w sprawie godności kościelnych i został koronowany na cesarza. Na mocy układu przekazał [[Regalia (gospodarka)|regale]] (prerogatywy królewskie) na terytorium dóbr kościelnych w ręce biskupów i zrzekł się prawa ich wyznaczania, w zamian za co miał decydować o nadawaniu im lenn – papież zrzekł się w imieniu Kościoła praw do uposażeń biskupich ze stron cesarza. Takie rozwiązanie wywołało poruszenie wśród ludu rzymskiego i podczas koronacji Henryka doszło do zamieszek. Cesarz pojmał wtedy papieża i kardynałów i zmusił Paschalisa do potwierdzenia paktu wbrew opinii wiernych. Kompromis jednak upadł: Henryk napotkał opór przywiązanych do swoich majątków niemieckich prałatów, których pozycję w Niemczech król starał się potem umniejszyć.
 
Henryk władzę swą oparł na ministeriałach i miastach cesarskich, dystansując książąt i biskupów. Co jakiś czas musiał zmierzyć się z opozycją możnych. W [[1115]] roku poniósł [[Bitwa pod Welfesholz|pod Welfensholz]] klęskę w starciu ze zbuntowanym księciem saskim, [[Lotar III|Lotarem z Supplinburga]], którego sam w [[1106]] roku osadził na książęcym tronie. Do końca życia cesarz nie odzyskał kontroli nad [[Saksonia|Saksonią]].
 
W [[1118]] roku został ekskomunikowany przez nowego papieża [[Gelazjusz II|Gelazego II]], ale ostatecznie [[23 września]]
[[1122]]<ref>{{cytuj książkę |autor = Praca zbiorowa |tytuł = Oxford – Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Cesarstwo Niemieckie – Arabowie na półwyspie pirenejskim |wydanie = |tom = 17 |wydawca = Polskie Media Amer.Com |miejsce = Poznań|data= |rok = 2006 |isbn = 978-83-7425-697-1 |strony = 74}}</ref> roku zawarł z jego następcą [[Kalikst II|Kalikstem II]] kompromisowy [[konkordat wormacki]], kończąc tym samym długoletni [[spór o inwestyturę]]. Panowanie Henryka V to okres dalszego upadku autorytetu cesarskiego. Walki wewnątrz [[Niemcy|Niemiec]] i z [[Papież|papiestwem]] kompromitowały cesarza, wykazując jego niezdolność do zaprowadzenia trwałego porządku.
 
== Polityka wschodnia ==
W [[1109]] zorganizował [[Wojna polsko-niemiecka 1109|wyprawę przeciwko Polsce]], aby wymusić podział tego kraju. Zamiar się nie powiódł: najpierw nie udało mu się zająć [[Bytom Odrzański|Bytomia Odrzańskiego]], następnie poniósł klęskę w [[Obrona Głogowa|oblężeniu Głogowa]], po czym odstąpił na południe w kierunku [[Wrocław]]ia (porażka, jaką tam poniósł stała się później zalążkiem [[Wincenty Kadłubek|wincentyńskiej]] legendy o [[Bitwa na Psim Polu|bitwie na Psim Polu]]), a potem na wschód pod [[Kraków]], również bez powodzenia.
W [[1110]] udzielił wsparcia [[Władysław I Przemyślida|Władysławowi I]] w staraniach o tron czeski.
 
Umierając nie posiadał syna, mianował więc swoim następcą [[Władcy Szwabii|księcia Szwabii]] [[Fryderyk II Jednooki|Fryderyka II Hohenstaufa]], jednak książęta wybrali na króla adwersarza Henryka, Lotara z Supplinburga. Henryk V był ostatnim przedstawicielem [[Dynastia salicka|dynastii frankońskiej]] na niemieckim tronie. Pochowano go w katedrze w [[Spira|Spirze]].
 
== Małżeństwa i potomstwo ==
Henryk V w [[1114]] ożenił się z [[Matylda (cesarzowa)|Matyldą]], córką [[Henryk I Beauclerc|Henryka I]], króla Anglii. Para cesarska nie miała dzieci, aczkolwiek kronikarz Hermann z Tournai zapisał, że cesarzowa urodziła dziecko, które żyło tylko kilka chwil.
 
== Przypisy ==
== Bibliografia ==
* [[Władysław Czapliński (historyk)|W. Czapliński]], A. Galos, W. Korta, ''Historia Niemiec'', [[Zakład Narodowy im. Ossolińskich|Ossolineum]], Wrocław-Warszawa-Kraków 1981. {{ISBN|83-04-00444-5}}.
* {{Cytuj |autor = Józef Andrzej Gierowski |tytuł = Historia Włoch |data = 1999 |isbn = 83-04-04432-3 |miejsce = Wrocław |wydawca = Ossolineum |oclc = 830265347 }}
* T. Manteuffel, ''Historia Powszechna – Średniowiecze'', PWN, Warszawa 2001, {{ISBN|83-01-08685-8}}.
* J.-F. Noel, ''Święte Cesarstwo'', Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 1998. {{ISBN|83-86857-95-1}}.