Władysław Rydzewski: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 15 bajtów ,  2 miesiące temu
m
int.
(→‎Bibliografia: dodanie kategorii)
m (int.)
'''Władysław Rydzewski''' (ur. [[9 lipca]] [[1911]] w [[Kraków|Krakowie]], zm. [[28 sierpnia]] [[1980]] we [[Wrocław]]iu) – polski zoolog, ornitolog, [[Powstanie warszawskie|powstaniec warszawski]].
 
== Życiorys ==
=== Młodość ===
Syn profesora geologii [[Bronisław Rydzewski|Bronisława Rydzewskiego]] i Marii z domu Dobrzańskiej<ref>[http://www.sejm-wielki.pl/b/psb.27468.1 Dane biograficzne w serwisie Sejm Wielki]</ref>. Uczęszczał do warszawskiego [[XIV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Warszawie|Gimnazjum im. Stanisława Staszica]], w 1929 złożył [[Matura|egzamin dojrzałości]], a następnie rozpoczął studia zoologiczne na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym [[Uniwersytet Warszawski|Uniwersytetu Warszawskiego]] pod kierunkiem prof. [[Konstanty Janicki|Konstantego Janickiego]] i [[Jan Tur|Jana Tura]]. Od 1930 pracował społecznie w Zarządzie Głównym [[Liga Ochrony Przyrody|Ligi Ochrony Przyrody]]. W 1933 uzyskał absolutorium, a następnie został powołany do służby wojskowej, którą odbył w [[Wołyńska Szkoła Podchorążych Rezerwy Artylerii|Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii]] we Włodzimierzu Wołyńskim. Po przejściu do rezerwy został pracownikiem działu ornitologicznego w Państwowym Muzeum Zoologicznym. Na stopień [[podporucznik]]a został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 i 76. lokatą w korpusie oficerów rezerwy artylerii{{odn|Rybka|Stepan|2003|s=169}}. Od maja 1936 kierował działającą przy muzeum Stacją Badania Wędrówek Ptaków. W kwietniu 1937 przedstawił pracę magisterską „''Badania nad notarium u ptaków”'', za którą otrzymał nagrodę. Następnie wyjechał w podróż naukową podczas której odwiedził stacje ornitologiczne w [[Rzeżyca|Rzeżycy]], [[Ryga|Rydze]] i [[Tartu]] i zapoznał się z ich pracą<ref name="sbp">Rydzewski Władysław. W: Słownik biologów polskich. Stanisław Feliksiak (red.). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 464-465. {{ISBN|83-01-00656-0}}</ref>. Od 1938 redagował kwartalnik „''Biuletyn Stacji Badania Wędrówek Ptaków przy Państwowym Muzeum Zoologicznym”'', do wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]] opublikował piętnaście prac dotyczących ornitologii<ref name="psb">{{Cytuj stronę | url = http://www.ipsb.nina.gov.pl/index.php/a/wladyslaw-rydzewski | tytuł = Władysław Rydzewski | opublikowany = ipsb.nina.gov.pl | data dostępu = 2016-09-01}}</ref>.
 
=== II wojna światowa ===
W sierpniu 1939 został zmobilizowany i przydzielony do [[3 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów|3 pułku artylerii lekkiej]], w szeregach którego walczył podczas kampanii wrześniowej. 13 września został ciężko ranny i dostał się do niewoli, skąd 11 października udało mu się wyjść na wolność. Na początku 1940 został zatrudniony w charakterze opiekuna zbiorów w Muzeum Zoologicznym, które funkcjonowało przy likwidowanym [[Minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego|Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego]]. W tym czasie zaangażował się w działalność [[Związek Walki Zbrojnej|Związku Walki Zbrojnej]] używając pseudonimów „Bogdan” i „Niemen”, po kilku miesiącach został zwolniony z pracy w muzeum i pracował fizycznie. Po powstaniu [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]] wszedł w jej szeregi, skupował i transportował broń{{r|sbp}}. Podczas [[Powstanie warszawskie|powstania warszawskiego]] był dowódcą 1 plutonu VI [[Batalion Zaremba-Piorun|batalionu „Zaremba-Piorun”]] Armii Krajowej, który walczył w [[Śródmieście (Warszawa)|Śródmieściu]]. Walcząc w obronie barykady został ranny, w uznaniu męstwa odznaczono go Krzyżem [[Order Virtuti Militari|Orderu Virtuti Militari]]<ref>[http://www.1944.pl/powstancze-biogramy/wladyslaw-rydzewski,38779.html Powstańcze biogramy, Muzeum Powstania Warszawskiego]</ref>. Po upadku powstania trafił do stalagu [[Łambinowice|Lamsdorf]], a następnie do [[Oflag VII A Murnau|Murnau]]{{r|psb}}.
 
=== Emigracja ===
Po zakończeniu działań wojennych wstąpił do [[Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie|Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie]], ale ze względu na chorobę płuc został skierowany na rekonwalescencję do [[Włochy|Włoch]]. Rok później wyjechał do [[Egipt]]u, a następnie do [[Liban]]u, w [[Babdat|Baabdacie]] pracował jako nauczyciel w polskiej szkole i redagował pismo polonijne. We wrześniu 1947 razem z ewakuowanymi wojskami alianckimi znalazł się w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], przez dwa lata pracował jako wolontariusz w dziale ornitologicznym [[Muzeum Brytyjskie|British Museum]], gdzie przygotowywał materiały do „Atlasu wędrówek ptaków”{{r|sbp}}. Po demobilizacji w 1949 przeprowadził się do [[Croydon]], gdzie pracował w zakładach tworzyw sztucznych, a następnie w zakładach radiotechnicznych. Równolegle pracował naukowo, w 1951 otrzymał z działającego przy [[University of London]] Imperial College of Science and Technology roczne stypendium, dzięki któremu rozpoczął studia i napisał dysertację „The nomadic movements and migrations of the European Common Heron, Ardea cinerea L.” na podstawie której w 1954 uzyskał tytuł doktora filozofii w dziedzinie zoologii, jednocześnie przyznano mu tytuł Member of the College of Science and Technology{{r|sbp}}. Dzięki uczestnictwu w Międzynarodowych Kongresach Ornitologicznych zdobył opinię wybitnego eksperta w dziedzinie wędrówek ptaków, w 1951 na kongresie w [[Uppsala|Uppsali]] przedstawił wybitną pracę o historii znakowania ptaków od czasów rzymskich do współczesnych zatytułowaną „A historical review of bird marking”, w późniejszym czasie uzupełnił ją dwiema publikacjami{{r|psb}}. W 1954 na kongresie w [[Bazylea|Bazylei]] przedstawił swoje zbiory urządzając wystawę zatytułowaną "Historia obrączkowania ptaków", został wówczas członkiem Międzynarodowego Komitetu Obrączkowania Ptaków. W styczniu 1959 został [[docent]]em [[Polski Uniwersytet Na Obczyźnie|Polskiego Uniwersytetu Na Obczyźnie]], rozpoczął [[Habilitacja|przewód habilitacyjny]] i otrzymał [[venia legendi]] w dziedzinie ornitologii, rok później przez pięć miesięcy przebywał na [[Wyspy Kanaryjskie|Wyspach Kanaryjskich]], gdzie wspólnie z amerykańską ekspedycją ornitologiczną prowadził badania nad migracją ptaków{{r|psb}}.
 
=== Powrót do kraju ===
Po powrocie z ekspedycji odrzucił propozycję objęcia profesury w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]], natomiast przyjął zaproszenie prof. [[Kazimierz Szarki|Kazimierza Szarkiego]] i [[Kazimierz Sembrat|Kazimierza Sembrata]] i w grudniu 1960 powrócił do Polski. Został wówczas [[Profesor uczelni|profesorem nadzwyczajnym]] na Wydziale Przyrodniczym [[Uniwersytet Wrocławski|Uniwersytetu Wrocławskiego]]<ref>[http://www.mbd.muzeum.uni.wroc.pl/dzieje-uniwersytetu/profesorowie-po-1945-r/wadysaw-rydzewski Profesorowie po 1945 r. Multimedialna Baza Danych Uniwersytetu Wrocławskiego]</ref>, a rok później został wybrany na kierownika Katedry Anatomii Porównawczej Zwierząt i piastował tę funkcję przez rok, zorganizował przy niej Zakład Ornitologii i stał ja jego czele do 1969, kiedy to na skutek reformy szkolnictwa wyższego uległ on likwidacji{{r|sbp}}. W 1963 Władysław Rydzewski został powołany na stanowisko kierownika [[Muzeum Przyrodnicze we Wrocławiu|Muzeum Zoologicznego]] przy Instytucie Zoologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego, dzięki jego zaangażowaniu muzeum stało się samodzielnym instytutem przy Wydziale Nauk Przyrodniczym, w 1965 formalnie został dyrektorem tego Instytutu i sprawował tę funkcję do swojej śmierci. W 1963 powołał do życia międzynarodową organizację [[Euring]] zrzeszającą europejskie ośrodki obrączkowania ptaków. W 1968 został równolegle zastępcą dyrektora Instytutu Zoologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego, a rok później stanął na czele stacji ornitologicznej w [[Milicz]]u{{r|psb}}.
 
== Członkostwo ==
* [[Polskie Towarzystwo Naukowe na Obczyźnie]] (1950–60, Londyn),
* Zrzeszenie Profesorów i Docentów Polskich Szkół Akademickich (Londyn),
* Sociedad Española de Ornitologia.
 
== Działalność wydawnicza ==
* Założyciel i przez 26 lat redaktor "The Ring" początkowo prywatnego, a od 1958 międzynarodowego kwartalnika ornitologicznego, który ukazywał się w latach 1954-1960 w Croydon, od 1961 do 1980 we Wrocławiu), ogółem ukazało się 101 numerów{{r|psb}}.
* Redaktor naczelny "Acta Ornithologica", wydawnictwa Instytutu Zoologii PAN w Warszawie – od 1962 do 1973.
** 1978–80 "Natural History Museums Newsletter", międzynarodowe czasopismo poświęcone muzealnictwu przyrodniczemu.
* Redagował i kierował zespołem autorskim wydawnictwa "Polskie nazewnictwo zoologiczne", Część I – "Ssaki" (1968) i przygotował do druku część II – "Ptaki".
* Autor licznych ekspertyz i opinii dotyczących ochrony przyrody i muzealnictwa w kraju, które nie ukazały się drukiem, m. in.{{r|psb}}:
** Ustawa Łowiecka (1971),
** Rozwój sieci rezerwatów zoologicznych (1972),
{{Przypisy}}
 
== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Rybka | imię = Ryszard | nazwisko2 = Stepan | imię2 = Kamil | tytuł = Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939 | wydawca = Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego | miejsce = Kraków | rok = 2003 | isbn = 83-7188-691-8 | odn = tak}}
* [http://docplayer.pl/3013168-Iii-wybor-czlonkow-polskiego-towarzystwa-naukowego-na-obczyznie.html Wybór członków Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, Polskie Towarzystwo Naukowe na Ojczyźnie s. 23]
455 374

edycje