Rycerstwo: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 240 bajtów ,  1 miesiąc temu
drobne redakcyjne + ilustracje
m (Wycofano edycje użytkownika 83.6.172.78 (dyskusja). Autor przywróconej wersji to PBbot.)
Znacznik: Wycofanie zmian
(drobne redakcyjne + ilustracje)
 
{{Przekierowanie|'''Rycerz'''|[[Rycerz (film)|film pod tym tytułem]]}}
[[Plik:Miniatura dei Carmina regia 02.jpg|thumb|Rycerz na XIV w. [[Iluminacja książki|miniaturze]]]]
[[Plik:Zawisza Czarny z Garbowa.JPG|thumb|[[Zawisza Czarny z Garbowa|Zawisza Czarny]] – najsłynniejszy polski rycerz (fragment obrazu ''Bitwa pod Grunwaldem'' [[Jan Matejko|Jana Matejki]])]]
'''Rycerstwo''' – [[Stan (zbiorowość społeczna)|stan społeczny]] złożony z konnych wojowników istniejący w [[Europa|Europie]] w okresie [[Średniowiecze#Pełne średniowiecze|pełnego średniowiecza]] i [[Średniowiecze#Późne średniowiecze|późnego średniowiecza]]. Warstwa ta wytworzyła swoisty styl życia, ceremoniał i etykę. W zamian za nadanie ziemskie przyjmowało obowiązek służby pod rozkazami [[Senior (feudalizm)|seniora]]. W późnym średniowieczu przekształciło się w [[szlachta|szlachtę]]<ref>Encyklopedia popularna PWN, Warszawa, 2011. s. 887.</ref>.
[[Plik:Knight-Death-and-the-Devil.jpg|thumb|Rycerz [[Albrecht Dürer|Albrechta Dürera]]]]
[[Plik:13thcentury knight ilustration.png|thumb|Ilustracja przedstawiająca XIII-wiecznego rycerza]]
{{wikiźródła|Rycerz (Przerwa-Tetmajer)|wiersz Kazimierza Przerwy-Tetmajera „Rycerz”|tekst=nie}}
 
'''Rycerstwo''' – [[Stan (zbiorowość społeczna)|stan społeczny]] złożony z konnych wojowników istniejący w [[Europa|Europie]] w okresie [[Średniowiecze#Pełne średniowiecze|pełnego średniowiecza]] i [[Średniowiecze#Późne średniowiecze|późnego średniowiecza]]. Warstwa ta wytworzyła swoisty styl życia, ceremoniał i etykę. W zamian za nadanie ziemskie przyjmowało obowiązek służby pod rozkazami [[Senior (feudalizm)|seniora]]. W późnym średniowieczu przekształciło się w [[szlachta|szlachtę]]<ref>Encyklopedia popularna PWN, Warszawa, 2011. s. 887.</ref>.
 
W większości państw europejskich tytuł rycerski stał się jednym z niższych [[tytuły szlacheckie|tytułów szlacheckich]], np. we [[Francja|Francji]] jako – ''chevalier'', w [[Niemcy|Niemczech]] i [[Austro-Węgry|Monarchii Austro-Węgierskiej]] – ''Ritter'', w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] – ''knight''. W [[Polska|Polsce]] z uwagi na zasadę równości szlacheckiej rycerstwem tytułowano ogół szlachty, stosując też określenia [[kawaler (tytuł szlachecki)]] lub formę [[Łacina|łacińską]] – ''equitus''.
 
== Rys historyczny ==
[[Plik:Knight-Death-and-the-Devil.jpg|thumb|Rycerz na [[Rycina|rycinie]] [[Albrecht Dürer|Albrechta Dürera]]]]
Początki rycerstwa sięgają czasów wczesnego średniowieczna. Był to stan o ściśle określonych prawach i obowiązkach. Pierwotnie rycerzem mógł być nazwany każdy konny wojownik, lecz od około XI wieku nazwę tę mógł nosić tylko wojownik [[Pasowanie na rycerza|pasowany na rycerza]]{{r|gutenberg}}.
 
 
== Status społeczno-prawny ==
[[Plik:Zawisza Czarny z Garbowa.JPG|thumb|[[Zawisza Czarny z Garbowa|Zawisza Czarny]] – najsłynniejszy polski rycerz (fragment obrazu ''Bitwa pod Grunwaldem'' [[Jan Matejko|Jana Matejki]])]]
Rycerze mieli specjalny status społeczny i byli przedstawicielami uprzywilejowanej warstwy feudalnej. Ich postępowanie opierało się na specjalnym [[etos rycerski|etosie]] z uwzględnieniem [[kodeks rycerski|kodeksu rycerskiego]]. Rycerze nie byli warstwą jednolitą, o ich statusie decydował majątek oraz pochodzenie{{r|Kusiak-s230}}.
 
 
== Taktyka walki ==
[[Plik:Knights in Combat 01.jpg|thumb|Rycerstwo w walce (XIV w.)]]
Rycerstwo średniowieczne walczyło konno, najczęściej jako [[ciężka jazda|ciężka kawaleria]]. W razie potrzeby rycerze mogli też walczyć jako kawaleria lekka, a nawet piechota. Broń zaczepną stanowił [[miecz]], [[włócznia]] ([[kopia (broń)|kopia]]), [[topór]] oraz [[sztylet]] zwany [[mizerykordia|mizerykordią]]{{r|gutenberg}}. Broń ochronną stanowiła tarcza, hełm i zbroja.
 
 
== Współczesny obraz rycerza ==
[[Plik:Knight-in-Shining-Armour.jpg|thumb|[[Rekonstrukcja historyczna|Rekonstruktor historyczny]] wcielający się w postać rycerza]]
W świadomości współczesnej obraz rycerza jawi się jako wizerunek szlachetnego [[zbroja|opancerzonego]] wojownika walczącego konno za pomocą różnorakiej [[Broń biała|broni białej]] w obronie słabych i uciśnionych. Został on ukształtowany przez średniowieczną sztukę, m.in. francuskie pieśni rycerskie zwane ''[[chansons de geste]]'' oraz legendy ([[Król Artur]] i [[Rycerze Okrągłego Stołu]]), a także przez wyidealizowaną rolę rycerstwa podczas [[Krucjata|wypraw krzyżowych]], kiedy przedstawiani byli jako nieskazitelni wojownicy w błyszczących zbrojach szerzący [[Słowo Boże]].
 
W dzisiejszych czasach [[Rekonstrukcja historyczna|rekonstrukcją]] obyczajów i strojów rycerskich zajmują się m.in. [[bractwo rycerskie|bractwa rycerskie]].
 
Istnieje również International Medieval Combat Federation zajmująca się organizacją m.in. mistrzostw świata w walkach rycerskich (np. w 2015 w [[Malbork]]u). W Polsce działają Polskie Stowarzyszenie Walk Rycerskich i Polska Liga Walk Rycerskich. HMBIA (Historical Medieval Battles International Association) organizuje mistrzostwa ''Battle of the Nations''.
 
== Zobacz też ==
{{Commonscat|Chivalry}}
* [[Hereditary Knights]]
* [[Kawaler Złotej Ostrogi]]
* [[tytuły szlacheckie]]
* [[zakon rycerski]]
{{Commonscat|Chivalry}}
{{wikiźródła|Rycerz (Przerwa-Tetmajer)|wiersz Kazimierza Przerwy-Tetmajera „Rycerz”|tekst=nie}}
 
== Przypisy ==