Republika Cospaii: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 63 bajty ,  2 miesiące temu
m
m (dr)
{{Państwo infobox
|nazwa_oryginalna = Repubblica di Cospaia
|nazwa_polska = Republika Cospaii
|flaga_obraz = Flag of Cospaia.svg
|nazwa_dopełniacz = Republiki Cospaii
|lata_istnienia = 1440–1826
|język_urzędowy = [[język włoski|włoski]]
|stolica = [[Cospaia]]
|ustrój_polityczny = [[republika]]
|powierzchnia = 3,3
|herb_nazwa_dopełniacz =
|herb_obraz = Stemma repubblica di cospaia - 2013.jpg
|flaga_nazwa_dopełniacz =
|religia_dominująca = [[Kościół łaciński|rzymski katolicyzm]]
}}
'''Republika Cospaii''' – historyczne [[mikropaństwo]] położone na [[Półwysep Apeniński|Półwyspie Apenińskim]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Chiesa |data dostępu = 2021-11-01 |opublikowany = digilander.libero.it |url = https://digilander.libero.it/breschirob/chiesa.html}}</ref><ref>{{Cytuj książkę |autor = Ellingham, Tim Jepson, Jonathan Buckley, Mark |tytuł = The Rough Guide to Tuscany & Umbria |wydawca = Rough Guides |miejsce = London |rok = 2009 |isbn = 9781405385299}}</ref>.
 
== Historia ==
Do powstania republiki doszło w 1440 roku na skutek błędu dokonanego w trakcie sprzedaży fragmentu [[Państwo Kościelne|Państwa Kościelnego]] [[Republika Florencka|Republice Florenckiej]] przez papieża [[Eugeniusz IV|Eugeniusza IV]] na [[Sobór bazylejsko-ferrarsko-florencki|soborze we Florencji]]<ref>{{Cytuj książkę |autor = W. Heywood |tytuł = A History of Pisa: Eleventh and Twelfth Centuries |wydawca = The University Press |rok = 1921 |isbn = 9781177788007}}</ref><ref>{{Cytuj książkę |autor = F. Testa, A. Marconi |tytuł = The Toscano: the complete guide to the Italian cigar |wydawca = Giunti |miejsce = Firenze |rok = 2001 |isbn = 9788809016514}}</ref>.
 
Nieporozumienie to miało swoją przyczynę w tym, że delegacje Republiki Florenckiej i Państwa Kościelnego uznały za nową granicę dwie różne bezimienne rzeki (Florencja za nową linię demarkacyjną uznała rzekę płynącą na północy, natomiast Rzym płynącą na południu), położone 500 metrów od siebie. W ten sposób terytorium o wymiarach 2 kilometrów na 0,5 kilometra, położone między obydwoma państwami stało się [[Ziemia niczyja|ziemią niczyją]]. Kiedy lokalni mieszkańcy dowiedzieli się o zaistniałej sytuacji ogłosili niezależność od obydwu państw. Stan ten został formalnie uznany przez Florencję i Państwo Kościelne w 1484 roku, ponieważ żadnej ze stron nie zależało na korekcji już i tak skomplikowanej granicy<ref name=Ascani>{{Cytuj książkę |autor = A. Ascani |tytuł = Cospaia: storia inedita della singolare Repubblica |wydawca = Città di Castello |miejsce = Tuscany |rok = 1963}}</ref>.
 
Kres republiki nastąpił 25 maja 1826 roku, kiedy Cospaia została podzielona między [[Wielkie Księstwo Toskanii|Toskanię]] i Państwo Papieskie, w wyniku postanowień traktatu podpisanego przez pozostałe 14 rodzin mieszkających w Cospaii. W zamian otrzymali oni srebrną monetę oraz zezwolenie na dalszą uprawę tytoniu (do pół miliona roślin rocznie)<ref>{{Cytuj |tytuł = L’incredibile Cospaia {{!}} UmbriaTouring.it |data = 2018-03-25 |data dostępu = 2021-11-01 |opublikowany = web.archive.org |url = https://web.archive.org/web/20180325210013/http://www.umbriatouring.it/lincredibile-storia-di-cospaia/}}</ref>.
 
=== Powstanie republiki ===
Republikańska forma rządów w czasach Cospaii była dość rzadko spotykana, ponieważ rozpropagowała ją dopiero [[rewolucja francuska]] oraz wydarzenia będące jej konsekwencjami. Spośród występujących wtedy przykładów można tylko wymienić włoskie nadmorskie republiki, [[San Marino]], a także niepotwierdzoną historycznie republikę [[Senarica]]<ref>{{Cytuj książkę |autor = S. Gennaioli, E. Gennaioli, G. Selvi |tytuł = Cospaia e la sua storia in ottava rima: la straordinaria storia di un borgo dell’alta valle del Tevere, Cospaia, libera repubblica dal 1440 sino al 1826: festa degli auguri-Natale di fine millennio, Bologna, 19 dicembre 1999 |wydawca = |miejsce = Bologna |rok = 1999 |oclc = 954844777}}</ref>.
S. Gennaioli, E. Gennaioli, G. Selvi|tytuł=Cospaia e la sua storia in ottava rima: la straordinaria storia di un borgo dell'alta valle del Tevere, Cospaia, libera repubblica dal 1440 sino al 1826: festa degli auguri-Natale di fine millennio, Bologna, 19 dicembre 1999|wydawca=|miejsce=Bologna|rok=1999|oclc=954844777}}</ref>.
 
Niemniej jednak mieszkańcy Cospaii przy wyborze nowego porządku społecznego postanowili oprzeć swój system na całkowitej wolności jego obywateli, będących od teraz suwerennymi jednostkami, a nie poddanymi jakiegokolwiek organu władzy<ref>{{Cytuj książkę |autor = G. Milani, G. Selvi |tytuł = Tra Rio e Riascolo: piccola storia del territorio libero di Cospaia |wydawca = Associazione genitori oggi |miejsce = Lama di San Giustino |rok = 1996 |oclc = 848645655}}</ref><ref>{{Cytuj książkę|autorname=A. Ascani|tytuł=Cospaia: storia inedita della singolare Repubblica|wydawca=Città di Castello|miejsce=Tuscany|rok=1963}}</ref>. Oprócz tego zadecydowano o stworzeniu oficjalnej symboliki republiki w postaci biało-czarnej flagi, podzielonej wzdłuż przekątnej, a także herbu, który na swojej tarczy zobrazowaną ma wieś położoną pomiędzy dwoma małymi ciekami wodnymi, ryby oraz krzew tytoniu szlachetnego. Na samej górze widnieje również oficjalne motto Cospaii: "''Perpetua et firma libertas'' (Wieczna i trwała wolność)"<ref>{{Cytuj książkę |autor = S. Gennaioli, E. Gennaioli, G. Selvi |tytuł = Cospaia e la sua storia in ottava rima: la straordinaria storia di un borgo dell'altadell’alta valle del Tevere, Cospaia, libera repubblica dal 1440 sino al 1826 : festa degli auguri-Natale di fine millennio, Bologna, 19 dicembre 1999 |rok = 1999 |wydawca = |miejsce = Bologna |oclc = 954844777}}</ref><ref>{{Cytuj |tytuł = Chiesa |data dostępu = 2021-11-02 |opublikowany = digilander.libero.it |url = https://digilander.libero.it/breschirob/chiesa.html}}</ref>.
 
Tym samym Cospaiesi nie byli zobowiązani do płacenia żadnych danin Państwu Papieskiemu bądź Wielkiemu Księstwu Toskanii, a towary transportowane przez terytorium nie podlegały żadnym cłom, co czyniło cały obszar wolną strefą ekonomiczną, a także strefą buforową dla wyżej wymienionych państw.
 
Dodatkowo, z uwagi na formę organizacji społeczeństwa, Cospaia była jednym z pierwszych, a potem jedynym miejscem we Włoszech, które nie wprowadziło na swoim terytorium papieskiego zakazu uprawy tytoniu, co uczyniło z 250 mieszkańców monopolistów, a 25 hektarów miejscowych gruntów ornych została zagospodarowana pod tę właśnie uprawę. Wydarzenie to miało tak duży wpływ, że po dziś dzień niektóre odmiany tytoniu nazywane są ''cospaia''<ref>{{Cytuj książkę|autorname=A. Ascani|tytuł=Cospaia: storia inedita della singolare Repubblica|wydawca=Città di Castello|miejsce=Tuscany|rok=1963}}</ref><ref>{{Cytuj książkę |autor = J. D. van der Ploeg |tytuł = Beyond modernization: the impact of endogenous rural development |rok = 1995 |wydawca = Van Gorcum |miejsce = Assen |isbn = 978-9023229384}}</ref>.
 
=== Forma rządzenia ===
Republika Cospaii nie miała ani oficjalnego rządu, ani formalnego systemu prawnego<ref>{{Cytuj |tytuł = Cospaia (Umbria) |data dostępu = 2021-11-02 |opublikowany = penelope.uchicago.edu |url = https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Italy/Umbria/Perugia/S.Giustino/Cospaia/home.html}}</ref>. Nie posiadała także więzienia, stałej armii czy też policji. Jedyną formą administracji była Rada Starszych i Głów Rodzin, która zwoływana była w przypadku konieczności podjęcia odpowiednich decyzji lub przeprowadzenia procesów sądowniczych<ref>{{Cytuj |tytuł = The Republic of Cospaia was created by accident in Italy, yet grew in strength over four centuries |data = 2018-02-22 |data dostępu = 2021-11-02 |opublikowany = The Vintage News |url = https://www.thevintagenews.com/2018/02/22/republic-of-cospaia/ |język = en}}</ref>. Na jej czele w roli przewodniczącego zasiadali jednocześnie wikariusz z San Lorenzo oraz członek rodziny Valenti - najważniejszej rodziny w kraju. Za miejsce spotkań rady służył do 1718 roku dom rodu Valenti, natomiast później, już do końca istnienia republiki, Kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny. Z tego powodu do dzisiaj można na [[Architraw|architrawiearchitraw]]ie drzwi kościoła oraz dzwonie parafialnym odczytać zapisane motto Cospaii "Perpetua„Perpetua et firma libertas"libertas”<ref>{{Cytuj książkę |autor = G. Milani, G. Selvi |tytuł = Tra Rio e Riascolo: piccola storia del territorio libero di Cospaia |wydawca = Associazione genitori oggi |miejsce = Lama di San Giustino |rok = 1996 |oclc = 848645655}}</ref>.
 
Po kilku wiekach republika uległa zdegradowaniu na skutek wzmożonej działalności przemytników. Idea wolności, która przyświecała założycielom, uległa erozji na rzecz przywilejów, a niespotykana nigdzie indziej swoboda przy jednoczesnym braku służb mogących wyegzekwować porządek przyciągała coraz więcej ludzi nieprawych, szukających łatwego sposobu do zarobku albo ucieczki od sprawiedliwości. Są to w zasadzie problemy typowe dla mikropaństw, szczególnie mających podobnie "pośredniczące"„pośredniczące” położenie geopolityczne<ref>{{Cytuj książkę |autor = Graziano Graziani |tytuł = Stati d'eccezioned’eccezione |wydawca = Associazione genitori oggi |miejsce = Roma |rok = 2012}}</ref>.
 
Po kilku wiekach republika uległa zdegradowaniu na skutek wzmożonej działalności przemytników. Idea wolności, która przyświecała założycielom, uległa erozji na rzecz przywilejów, a niespotykana nigdzie indziej swoboda przy jednoczesnym braku służb mogących wyegzekwować porządek przyciągała coraz więcej ludzi nieprawych, szukających łatwego sposobu do zarobku albo ucieczki od sprawiedliwości. Są to w zasadzie problemy typowe dla mikropaństw, szczególnie mających podobnie "pośredniczące" położenie geopolityczne<ref>{{Cytuj książkę|autor=Graziano Graziani|tytuł=Stati d'eccezione|wydawca=Associazione genitori oggi|miejsce=Roma|rok=2012}}</ref>.
=== Koniec republiki ===
Po czasach [[Wojny napoleońskie|wojen napoleońskich]], 26 czerwa 1826 roku czternastu przedstawicieli republiki dokonało aktu poddania się papieżowi, przez co Cospaia została włączona do Państwa Kościelnego. W zamian każdy obywatel otrzymał papieską srebrną monetę oraz uprawnienie do dalszej hodowli tytoniu<ref>{{Cytuj książkę |autor = G. Milani, G. Selvi |tytuł = Tra Rio e Riascolo: piccola storia del territorio libero di Cospaia |wydawca = Associazione genitori oggi |miejsce = Lama di San Giustino |rok = 1996 |oclc = 848645655}}</ref>, która to została przejęta przez bogatych właścicieli ziemskich jak Collacchioni i Giovagnoli, którzy wykupili większość ziemi stanowiącej niegdyś terytorium republiki. Następnie rozszerzyli oni produkcję na obszar całej doliny, czyniąc go głównym towarem rolnym<ref>{{Cytuj książkę |autor = G. Milani, G. Selvi |tytuł = Tra Rio e Riascolo: piccola storia del territorio libero di Cospaia |wydawca = Associazione genitori oggi |miejsce = Lama di San Giustino |rok = 1996 |oclc = 848645655}}</ref><ref>{{Cytuj książkę |autor = E. Fuselli |tytuł = Cospaia tra tabacco, contrabbando e dogane |miejsce = San Giustino |wydawca = Fondazione per il Museo Storico Scientifico del Tabacco |rok = 2014}}</ref>.
 
== Przypisy ==
{{Przypisy}}
16 001

edycji